Một nữ sinh tự thiêu. Sinh viên học sinh liên kết với văn nghệ sĩ, trí thức yêu nước, cùng quần chúng hình thành một thế trận mạnh mẽ tấn công kẻ thù. Hàng loạt tờ báo yêu nước ra đời như: Đà Lạt thức, Nước mắt mẹ, của trí thức, thanh niên, sinh viên; các tờ Đạo pháp, Thắp đuốc của Liên đoàn học sinh Phật tử Đà Lạt và tờ Niềm tin ở Bảo Lộc. Chúng tôi cũng nhập cuộc xuất bản tờ TIN TƯỞNG của sinh viên Phật tử Đà Lạt. Trụ sở tòa soạn báo đặt tại giảng đường chùa Linh Sơn và Ban biên tập làm việc tại căn gác nhà số 42 Võ Tánh (nay là đường Bùi Thị Xuân, TP Đà Lạt).
Mục đích của báo Tin Tưởng là khơi dậy, thúc giục lòng yêu nước của nhân dân, vận động sinh viên, cùng các giới quần chúng nổi dậy chống Mỹ. Về điều kiện vật chất, chúng tôi chỉ là những sinh viên trắng tay, song mỗi người đều náo nức tự nguyện làm tất cả các khâu: Từ nội dung bài vở đến quyên góp tạo nguồn kinh phí, in ấn, xuất bản, phát hành, tất cả đều hoàn toàn bí mật.
Trang bìa tờ báo Tin Tưởng, mùa xuân năm 1972.ảnh Tư liệu của Tường Văn |
Anh em chúng tôi hồi ấy không có nổi cái radio để nghe thời sự. Nếu được nghe nhờ của người khác thì không thể công khai mở sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Phát thanh Giải Phóng. Giữa thành phố có hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt của các trường đại học đào tạo sĩ quan phục vụ chế độ cũ như: Trường Đại học Võ bị quốc gia; Trường Đại học chiến tranh chính trị; Trung tâm Huấn luyện Cảnh sát quốc gia… chúng tôi thường bị bưng bít về tin tức. “Bộ sậu” tòa soạn báo gồm có anh Ngô Thế Lý - sinh viên ban Triết làm chủ nhiệm, tôi - sinh viên ban Văn - làm chủ bút, anh thư ký tòa soạn Phan Long Phùng ở ban Sử - Địa, anh Cao Minh Trí, sinh viên ban Toán - Lý làm công tác trị sự. Về thời cuộc chính trị, chúng tôi bàn nhau: Cứ bám vào Đài Phát thanh Sài Gòn của địch, điều nào đài Sài Gòn khen thì ta “chửi”, ngược lại điều gì Đài Sài Gòn “chửi” thì ta khen. Tôi có trách nhiệm tìm gặp các văn nghệ sĩ và trí thức tiến bộ yêu nước để nhờ cộng tác, như anh Nguyễn Diệp dạy ở Trường Trung học Trần Hưng Đạo, anh Trần Hữu Lục dạy ở Trường Trung học Bùi Thị Xuân, anh Đoàn Đại Oanh, anh Lê Kim Ngữ, anh Lê Quốc Hùng, anh Đặng Thái Vân, cố nhà thơ Lê Văn Ngăn (Bình Định vừa qua đời)… rồi một số nhà sư yêu nước, nhà dòng tiến bộ, trong đó có những thầy giáo đang giảng dạy chúng tôi ở trường đại học. Sau này, báo Tin Tưởng chúng tôi được cuốn sách mang tính tư liệu lịch sử tiếng hát những người đi tới đánh giá là tờ báo công khai đầu tiên dám đăng 7 điểm trong bản tuyên bố của bà Nguyễn Thị Bình, đại diện Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam tại hòa đàm Paris (trang 487 - NXB trẻ - báo Thanh Niên - báo Tuổi trẻ, 1993). Báo Tin Tưởng sưu tầm và đăng các tác phẩm của một số văn nghệ sĩ cách mạng, như: Tố Hữu, Lưu Quý Kỳ, Nguyễn Đình Thi, Giang Nam, Thu Bồn… Chúng tôi mượn máy ghi âm, bí mật thu các bài phát trên Đài Giải phóng hoặc Đài Tiếng nói Việt Nam sau đó in lên báo. Có lúc không kịp mượn máy thu băng, chúng tôi chụm đầu chờ chương trình tiếng thơ bên radio, chuẩn bị sẵn giấy bút, phân công nhau: Anh này chép các câu thơ số lẻ (như câu 1, 3, 5…), anh khác chép những câu số chẵn (như câu 2, 4, 6…) rồi ráp lại thành nguyên bài đem đăng. Gặp lúc thời tiết xấu, anh em nghe không rõ tiếng nên chép bị sai một số từ ngữ trong các bài: Quê Hương, Nghe em vào đại học của nhà thơ Giang Nam hoặc bài Mẹ của nhà thơ Thu Bồn… Nhân ôn lại kỷ niệm này, tôi xin thay mặt Ban biên tập lúc ấy chân thành xin lỗi các tác giả và độc giả về những lỗi in ấn của báo Tin Tưởng đăng cách đây gần 50 năm.Song song với công việc lo bài vở, mỗi sinh viên chúng tôi phải tự lo kinh phí xuất bản. Anh chủ nhiệm báo có gia đình ở Đà Lạt, quen biết nhiều. Anh vừa tự đi vận động vừa giới thiệu chúng tôi đến các nhà hảo tâm để quyên góp. Đó là các tín đồ Phật giáo, bà con tiểu thương, những Mạnh Thường Quân, kể cả một số giới chức tiến bộ trong guồng máy ngụy quyền. Có khi chúng tôi quyên được tiền từ các cuộc biểu diễn văn nghệ. Có anh em xin tiền của nhà. Có anh em nhịn ăn cơm hàng, xin cơm chùa, ăn nhờ nhà bạn hoặc ăn ở quán cơm từ thiện xã hội giá rẻ để dành tiền góp mua giấy mực in báo. Chị sinh viên ban Pháp văn Nguyễn Thục Hiền, thủ quỹ tòa soạn giúp tiền cho báo những lúc tình hình nghiệt ngã nhất.Việc in ấn là một vấn đề gay go. Không có máy in, phải phân tán số trang báo ra đi in nhờ ở nhiều nơi, sau đó chuyển về điểm hẹn, sắp lại thành quyển, đóng xén và bí mật chuyển đi. Khâu cuối cùng phát hành là khâu quyết định. Chúng tôi tổ chức một mạng lưới phát hành sẵn, hầu hết là những cơ sở hợp pháp và những gia đình yêu nước tiến bộ. Mạng lưới không chỉ tại Đà Lạt mà cả ở Sài Gòn, Vũng Tàu, Huế, Cần Thơ, Nha Trang, Buôn Mê Thuột, Playcu, Quy Nhơn, Đà Nẵng, Phan Thiết, Tuy Hòa… Không những phát hành trong nhân dân mà ngay cả trong một số các đơn vị cơ quan cầm quyền cũ trước đây. Báo được ngụy trang, bí mật chuyển về các địa phương và chờ lệnh mới đồng loạt xuất hiện cùng ngày, giờ. Như thế là trong một lúc tất cả các điểm, các tỉnh báo được tung ra nhiều nơi ở vùng tạm chiếm, đối phương bị bất ngờ không thể đánh động kịp để đàn áp, tịch thu báo cùng lúc.