Nằm phía sau tuyến đường Giải Phóng đông đúc, ngõ 1 và ngõ 2 phố Đại Từ, phường Định Công, Hà Nội là nơi hàng chục hộ dân đã sinh sống qua nhiều năm. Những mái nhà thấp, lối đi nhỏ hẹp, hàng quán xen giữa khu dân cư và tiếng còi tàu vọng lại mỗi ngày tạo nên nhịp sống rất riêng của một khu phố nằm sát hành lang đường sắt Bắc - Nam.
Nhiều gia đình là cán bộ, công nhân viên ngành Đường sắt đã nghỉ hưu, cùng các hộ lao động và buôn bán nhỏ. Một số căn nhà được phân từ thời kỳ bao cấp, số khác được xây dựng trên diện tích khá khiêm tốn rồi sửa chữa, cơi nới dần theo nhu cầu sinh hoạt. Qua nhiều năm, nhà cửa ngày càng san sát nhưng những lối ngõ nhỏ gần như vẫn giữ nguyên.
Cuộc sống của người dân phố Đại Từ từ lâu gắn với đường sắt. Tiếng tàu chạy, tiếng còi vang lên trước mỗi lần đoàn tàu đi qua và cảnh phương tiện ùn lại bên hàng rào chắn đã trở nên quen thuộc. Đặc biệt trong giờ cao điểm, khu vực nằm giữa đường sắt và đường Giải Phóng thường xuyên chịu áp lực giao thông lớn.
Giữa nhịp sống ấy, khu dân cư đang hướng tới một dấu mốc mới khi nằm trong phạm vi giải phóng mặt bằng của Dự án đầu tư Trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị.
Đoạn dự án đi qua phường Định Công dài khoảng 1,49 km, với tổng diện tích thu hồi hơn 92.240 m², ảnh hưởng trực tiếp tới khoảng 120 hộ dân và các tổ chức. Theo quy hoạch, tuyến Quốc lộ 1A sẽ được mở rộng với mặt cắt ngang khoảng 90 m, gồm 10 làn xe tuyến chính và 6 làn đường gom.
Việc mở rộng tuyến đường được kỳ vọng góp phần giảm áp lực giao thông tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô. Đường Giải Phóng hiện là một trong những trục giao thông có mật độ phương tiện lớn, thường xuyên xảy ra ùn tắc trong các khung giờ cao điểm. Khi dự án hoàn thành, không gian giao thông và cảnh quan đô thị dọc tuyến được kỳ vọng sẽ thay đổi rõ nét.
Đối với những hộ dân trong ngõ 1 và ngõ 2 phố Đại Từ, sự thay đổi ấy cũng đồng nghĩa với việc phải rời nơi ở đã gắn bó hàng chục năm. Sau mỗi căn nhà chuẩn bị di dời là những câu chuyện về sinh kế, gia đình và những thói quen sinh hoạt được hình thành qua nhiều thế hệ.
Việc chuyển tới nơi ở mới không tránh khỏi những xáo trộn. Tuy nhiên, trước yêu cầu triển khai công trình hạ tầng trọng điểm, nhiều hộ dân phối hợp cùng chính quyền địa phương trong quá trình kiểm đếm, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các thủ tục giải phóng mặt bằng.
Những ngày trước khi di dời, cuộc sống trong các con ngõ nhỏ vẫn diễn ra bình thường. Người dân vẫn mở cửa hàng, trò chuyện trước hiên nhà, đi lại trên những lối nhỏ quen thuộc. Nhưng phía sau nhịp sinh hoạt bình dị ấy là cảm giác về một cuộc chuyển dịch đang đến gần.
Không lâu nữa, một phần những mái nhà, bức tường và con ngõ đã tồn tại qua nhiều thập kỷ sẽ nhường chỗ cho trục giao thông mới. Với nhiều người dân, đó vừa là cuộc chia tay với một không gian sống nhiều kỷ niệm, vừa là sự gửi gắm kỳ vọng vào một diện mạo đô thị khang trang hơn, giao thông thuận lợi hơn ở cửa ngõ phía Nam Hà Nội.