Thỏa thuận Nhà Trắng về AI
Văn kiện được ký ngày 29/9 sau cuộc gặp giữa ông Trump và các lãnh đạo hàng đầu ngành công nghệ tại Nhà Trắng. Tổng thống Mỹ gọi thỏa thuận là “có tính ràng buộc về mặt đạo đức”, đồng thời cho biết các doanh nghiệp đã đưa ra những bảo đảm về cơ chế bảo vệ đối với hệ thống AI.
“Ngoài kia là những nhân vật lớn nhất thế giới đã ký văn kiện đó và tôi cũng đã ký với tư cách tổng thống. Và nó thực sự là một hình thức bảo vệ”, ông Trump nói với các phóng viên. Ông cho biết bản thân chứng kiến “mức độ tự giám sát rất lớn” trong ngành và nhận thấy các doanh nghiệp có nhiều điểm đồng thuận về vấn đề an toàn AI, dù trước đó các lãnh đạo công nghệ từng thể hiện những quan điểm khác nhau về rủi ro của công nghệ này.
Tham gia ký kết cùng ông Trump có Giám đốc điều hành Google Sundar Pichai, CEO Anthropic Dario Amodei, CEO Meta Mark Zuckerberg, đồng sáng lập OpenAI Greg Brockman, Elon Musk của xAI và CEO Nvidia Jensen Huang.
Theo thỏa thuận, các công ty cam kết xây dựng hệ thống kiểm soát và kiểm toán gồm bốn lớp trong toàn bộ quá trình phát triển, huấn luyện và triển khai mô hình AI. Lớp đầu tiên yêu cầu doanh nghiệp thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ để giám sát năng lực và mức độ phù hợp của mô hình, đặc biệt với các rủi ro về an ninh mạng, an toàn sinh học, hóa học và khả năng AI truy cập ngoài dự kiến vào các hệ thống kỹ thuật.
Lớp thứ hai yêu cầu thành lập nhóm nội bộ để xác minh các biện pháp kiểm soát, giám sát và phát hiện có hoạt động đúng hay không, đồng thời bảo đảm những vấn đề phát sinh được xử lý. Tiếp đó, các công ty phải làm việc với kiểm toán viên hoặc đơn vị độc lập bên ngoài để đánh giá các cơ chế này. Ở cấp cao nhất, một ủy ban độc lập thuộc hội đồng quản trị sẽ giám sát hoạt động kiểm soát, tiếp nhận báo cáo từ các nhóm nội bộ và kiểm toán viên, đồng thời theo dõi việc khắc phục sai sót.
Các doanh nghiệp cũng cam kết thường xuyên gặp gỡ để xây dựng tiêu chuẩn và thông lệ tốt nhất nhằm nâng cao mức độ an toàn của hệ thống AI.
Thỏa thuận được đưa ra trong bối cảnh Washington ngày càng xem AI không chỉ là vấn đề công nghệ và kinh tế mà còn liên quan đến an ninh quốc gia. Tháng 6/2026, Nhà Trắng đã ban hành chỉ thị thúc đẩy sử dụng các mô hình AI tiên tiến trong quốc phòng và tình báo, đồng thời yêu cầu những hệ thống này bảo đảm độ tin cậy, khả năng kiểm soát và cơ chế trách nhiệm rõ ràng.
Tuy nhiên, văn kiện mới chưa tạo ra nghĩa vụ pháp lý có tính cưỡng chế. Việc ông Trump nhấn mạnh cơ chế “tự giám sát” cho thấy thỏa thuận vẫn dựa đáng kể vào cam kết tự nguyện của doanh nghiệp, dù chính văn kiện thừa nhận các biện pháp này có thể được pháp điển hóa thành luật hoặc quy định trong tương lai.
Thỏa thuận vì vậy được xem như một bước trung gian giữa tự quản và quản lý bằng pháp luật, đồng thời đưa trách nhiệm an toàn AI từ phạm vi kỹ thuật lên cấp quản trị doanh nghiệp và bổ sung vai trò của các tổ chức đánh giá độc lập.
NATO phản ứng trước cảnh báo cứng rắn của Nga về Kaliningrad
NATO ngày 29/9 cho biết đã nhận được văn bản không chính thức từ Đại sứ quán Nga tại Bỉ, trong đó Moskva cảnh báo về các hoạt động quân sự của liên minh tại khu vực Baltic. Người phát ngôn NATO Allison Hart khẳng định liên minh mang tính “hoàn toàn phòng thủ” và các hoạt động của khối không gây nguy cơ đối với bất kỳ khu vực nào của Nga. Bà đồng thời chỉ trích những tuyên bố về sử dụng vũ lực, trong đó có các phát ngôn hạt nhân mà NATO cho là thiếu trách nhiệm.
Cảnh báo của Nga được đưa ra trong bối cảnh Moskva cho rằng NATO đang gia tăng hoạt động quân sự tại Baltic, với các cuộc tập trận quy mô lớn có thể mô phỏng những kịch bản ảnh hưởng đến Kaliningrad và hoạt động hàng hải của Nga. Đại sứ quán Nga tại Bỉ cũng bác bỏ nhận định của phương Tây rằng Moskva có thể tấn công một nước Baltic, khẳng định Nga không có ý định chiến tranh với NATO. Tuy nhiên, Moskva cảnh báo nếu Kaliningrad bị cô lập khỏi phần còn lại của Nga, nước này có đủ phương tiện và sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí để bảo vệ lãnh thổ.
Kaliningrad là vùng lãnh thổ tách biệt của Nga nằm giữa Lithuania và Ba Lan, hai thành viên NATO và Liên minh châu Âu, cách phần lãnh thổ chính của Nga khoảng 360 km. Khu vực này không có đường bộ trực tiếp với phần còn lại của Nga và chỉ duy trì kết nối qua biển, khiến vấn đề giao thông, hậu cần tại đây đặc biệt nhạy cảm trong các cuộc khủng hoảng an ninh.
Kaliningrad từng là Königsberg, thủ phủ Đông Phổ của Đức, trước khi được Liên Xô tiếp quản sau Thế chiến II và đổi tên năm 1946. Trong thời kỳ Liên Xô, đây là khu vực quân sự quan trọng. Hiện Kaliningrad là nơi đặt trụ sở Hạm đội Baltic và các hệ thống tên lửa Iskander của Nga, đồng thời có vị trí chiến lược đối với kiểm soát không gian biển và trên không tại Baltic.
Một điểm nóng khác là hành lang Suwałki, đoạn biên giới dài khoảng 65 km giữa Ba Lan và Lithuania, nằm giữa Kaliningrad và Belarus. Trong trường hợp xảy ra xung đột, khu vực này có ý nghĩa đối với khả năng kết nối các nước Baltic với phần còn lại của NATO.
Vấn đề từng bùng lên năm 2022 khi Lithuania hạn chế vận chuyển một số hàng hóa chịu lệnh trừng phạt của EU tới Kaliningrad bằng đường sắt. Nga khi đó cáo buộc Lithuania phong tỏa vùng lãnh thổ, trong khi Vilnius nói chỉ thực thi lệnh trừng phạt của EU. Sau đó, Ủy ban châu Âu cho phép tiếp tục vận chuyển các hàng hóa chịu trừng phạt, ngoại trừ vũ khí, bằng đường sắt tới Kaliningrad.
Căng thẳng hiện tiếp tục gia tăng khi NATO củng cố hiện diện tại sườn phía Đông. Nga phản đối việc NATO triển khai máy bay cảnh báo sớm AWACS tới Lithuania, trong khi NATO cho rằng các biện pháp này nhằm tăng năng lực phòng thủ và răn đe.
Hai bên cũng bất đồng về nguy cơ xung đột và kiểm soát vũ khí. NATO cáo buộc Nga tìm cách làm suy yếu sự đoàn kết của liên minh và cam kết tiếp tục tăng cường phòng thủ ở phía đông. Moskva cho rằng chính hoạt động quân sự của NATO đang làm tăng nguy cơ đối đầu, đồng thời kêu gọi nối lại đàm phán kiểm soát vũ khí Nga-Mỹ, vốn theo Điện Kremlin đã bị trì hoãn quá lâu.
Toàn cảnh sự cố kinh hoàng trên chuyến bay của flydubai
174 hành khách trên chuyến bay FZ1073 của flydubai đã thoát khỏi thảm họa sau khi một phi công bị đồng nghiệp tấn công, khiến máy bay lao xuống hơn 5.000 m trong chưa đầy hai phút trước khi được khống chế và hạ cánh khẩn cấp tại Saudi Arabia.
Chuyến bay FZ1073 khởi hành từ Dubai lúc 6h05 ngày 30/9, hướng tới khu vực Tel Aviv, Israel. Khoảng hai giờ sau, máy bay đột ngột hạ độ cao 5.300 m trong chưa đầy hai phút và chuyển hướng về phía Bắc. Phi hành đoàn phát tín hiệu cấp cứu lúc 8h31, sau đó phát mã 7500, mã hiệu quốc tế báo hiệu máy bay bị không tặc.
Theo Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, một phi công đã tấn công đồng nghiệp trong buồng lái và tìm cách phá hoại hệ thống máy bay. Danh tính và động cơ của nghi phạm chưa được làm rõ, song một quan chức Israel cho biết người này là công dân Oman.
Khi máy bay lao xuống, hành khách hoảng loạn, nhiều người la hét và trẻ em khóc. Một số hành khách đã xông vào buồng lái khống chế nghi phạm. Yaniv Hayoun cho biết anh dùng đòn siết cổ để khống chế người này, sau đó cùng những người khác kéo nghi phạm khỏi buồng lái và hỗ trợ kiểm soát máy bay. Nha sĩ Shota Musaev dùng dây tai nghe và dây rút nhựa trói nghi phạm, đồng thời sơ cứu phi công bị thương.
May mắn, trên máy bay có các phi công dự bị đang ngồi ở khoang hành khách. Họ hỗ trợ giành lại quyền kiểm soát và hướng máy bay tới sân bay Tabuk của Saudi Arabia. Máy bay hạ cánh an toàn lúc 9h54, chấm dứt gần hai giờ hỗn loạn.
Cơ trưởng Smit Machchhar, người Ấn Độ, bị thương nghiêm trọng và mất nhiều máu, với nhiều vết thương ở đầu và tay. Ông được đưa tới bệnh viện phẫu thuật và gia đình cho biết tình trạng đã ổn định. Cơ phó, người bị cáo buộc thực hiện vụ tấn công, cũng được đưa đi điều trị.
Sau khi hạ cánh, các hành khách Israel được chuyển sang một máy bay flydubai khác để trở về nước. Một hành khách 50 tuổi phải nhập viện do bị thương ở phần thân trên. Tổng thống Israel Isaac Herzog gọi việc máy bay hạ cánh an toàn là một “phép màu”, đồng thời đánh giá cao hành động của các hành khách.
Saudi Arabia bắt giữ nghi phạm và tiến hành thẩm vấn. Israel cũng huy động Shin Bet, Mossad, quân đội và Bộ Giao thông vận tải tham gia điều tra. Các nhà điều tra dự kiến kiểm tra dữ liệu chuyến bay, bản ghi âm buồng lái, thẩm vấn phi hành đoàn và hành khách, đồng thời làm rõ cách nghi phạm tiếp cận buồng lái và đưa vũ khí lên máy bay.
Israel và UAE nhất trí phối hợp điều tra và tăng cường hợp tác chống các mối đe dọa an ninh. Trong khi đó, flydubai tạm đình chỉ các chuyến bay đến và đi Israel. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Anh Ed Miliband đều bày tỏ lo ngại, đồng thời ca ngợi hành động của những người trên máy bay giúp ngăn thảm họa.
Lũ lụt ở Thái Lan, Ấn Độ với thương vong và ảnh hưởng lớn
Mưa lớn gây lũ lụt trên diện rộng tại Thái Lan và Ấn Độ khiến hơn 100 người thiệt mạng, hàng triệu người bị ảnh hưởng và gây thiệt hại đáng kể về kinh tế.
Theo số liệu của Cục Phòng chống và Giảm nhẹ Thiên tai Thái Lan được báo The Nation dẫn ngày 29/9, lũ lụt đã khiến 23 người thiệt mạng và ảnh hưởng hơn 2,6 triệu người tại 29 tỉnh cùng thủ đô Bangkok.
Báo cáo công bố lúc 6h cùng ngày cho biết nước lũ vẫn bao phủ 167 huyện, 890 đơn vị hành chính cấp dưới huyện và 5.077 làng, ảnh hưởng khoảng 940.300 hộ gia đình. Mực nước tiếp tục dâng tại 14 tỉnh, duy trì ổn định tại 6 tỉnh và Bangkok, trong khi bắt đầu rút ở 9 tỉnh khác.
Bangkok nằm trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sau nhiều ngày mưa lớn khiến đường sá và khu dân cư ngập sâu. Khi lượng mưa giảm, chính quyền địa phương tiếp tục vận hành máy bơm để tiêu thoát nước tại các khu vực bị ảnh hưởng.
Lũ lụt cũng được dự báo gây sức ép lên nền kinh tế Thái Lan. Phó giáo sư, tiến sĩ Pisanwanich ước tính thiên tai có thể làm giảm 0,3 điểm phần trăm tăng trưởng GDP cả năm 2026, xuống còn khoảng 2,1%, đồng thời kéo giảm 0,5 điểm phần trăm tăng trưởng trong quý III. Bangkok và khu vực phía Đông được cho là chịu tác động nặng nhất, đặc biệt đối với lĩnh vực bán buôn, bán lẻ, trong khi công nghiệp và nông nghiệp tại các khu vực khác cũng bị ảnh hưởng.
Đại học Phòng Thương mại Thái Lan ước tính thiệt hại kinh tế tại riêng Bangkok có thể lên tới 7 tỷ baht, trong khi tổng thiệt hại trên toàn quốc khoảng 12,3 tỷ baht.
Tại Ấn Độ, tình hình nghiêm trọng không kém. The Times of India dẫn báo cáo của Văn phòng Ủy viên Cứu trợ bang Uttar Pradesh cho biết ít nhất 81 người chết và 62 người bị thương do mưa lớn và lũ lụt tại bang miền Bắc này trong giai đoạn 25-27/9.
Thiên tai làm hư hại ít nhất 2.254 ngôi nhà và khiến 154 gia súc chết. Các cơ quan chức năng vẫn đang đánh giá thiệt hại đối với cây trồng.
Trong 48 giờ, Uttar Pradesh ghi nhận lượng mưa trung bình 66,5 mm, cao gấp gần 8 lần mức bình thường 7,6 mm, tương đương cao hơn khoảng 775%. Có tới 56 trong tổng số 75 huyện của bang ghi nhận lượng mưa ở mức “vượt xa bình thường”.
Uttar Pradesh là bang đông dân nhất Ấn Độ, với hơn 240 triệu người, và thường xuyên hứng chịu mưa lớn, giông bão trong mùa gió mùa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9.
