Tại tỉnh Hưng Yên có nhiều hộ dân mở xưởng sản xuất, tái chế nhựa và phế thải nhựa. Nghề này cũng mang lại thu nhập khá cao cho người sản xuất, tạo việc làm cho người lao động. Đơn cử như làng tái chế nhựa Minh Khai (xã Như Quỳnh), hiện có khoảng 700 hộ dân làm công việc liên quan đến sản xuất, tái chế, kinh doanh nhựa, phế thải nhựa. Những phế thải nhựa là nguyên liệu để tái chế được thu mua từ nhiều tỉnh, thành và các khu công nghiệp ở phía Bắc, thậm chí là cả ở nước ngoài về để tái chế. Để tái chế nhựa và phế thải nhựa, các hộ làm nghề phải dùng 1 lượng nước lớn để tẩy, giặt. Sau đó, đến công đoạn phơi khô, băm chặt rồi cho vào nồi nấu. Hầu như ở tất cả các công đoạn đều phát thải ô nhiễm ra môi trường.
Theo Ủy ban Nhân dân thị trấn Như Quỳnh (cũ), trung bình mỗi hộ sản xuất khoảng 3 tấn nhựa/ ngày, trong đó có khoảng 1% tạp chất được loại bỏ ra môi trường. Đáng nói, trong quá trình sản xuất phần lớn các hộ dân đều thải các chất thải, nước thải, khí thải thẳng ra môi trường. Cùng với đó, có rất nhiều hộ tái chế nhựa và phế thải nhựa không có hồ sơ về phòng cháy chữa cháy cũng như đánh giá tác động môi trường.
Tương tự tại Tổ dân phố Phan Bôi (phường Đường Hào) có trên 130 hộ làm nghề thu gom, phân loại, sơ chế và tái chế phế liệu, trong đó chủ yếu là phế liệu nhựa. Nhìn chung, các hộ đều sản xuất, tái chế trong không gian chật chội, công nghệ sản xuất lạc hậu và hầu như không có bất kỳ giải pháp thu gom, xử lý chất thải, giảm thiểu ô nhiễm nào được thực hiện. Do đó, không khí trong khu dân cư thường ngột ngạt, khói bụi, khét tái chế nhựa.
Để hạn chế ô nhiễm từ các làng nghề, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hưng Yên đã ban hành Thông báo số 2125-TB/TU về việc xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh. Văn bản trên có yêu cầu, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm tại một số làng nghề: Minh Khai, Đông Mai (huyện Văn Lâm cũ); Làng nghề sản xuất, tái chế nhựa tổ dân phố Phan Bôi (Dị Sử, thị xã Mỹ Hào cũ); Làng nghề sản xuất và tái chế nhựa xã Cẩm Xá (thị xã Mỹ Hào cũ) trước ngày 30/9/2025. Sau Thông báo trên, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương đã vào cuộc, tiến hành các biện pháp xử lý theo quy định. Theo đó, nhiều cơ sở đã bị buộc đóng cửa, dừng sản xuất, chuyển cơ sở sản xuất đến nơi khác, do chưa đủ điều kiện.
Tuy nhiên mới đây, sáng ngày 28/8, người dân phát hiện cơ sở sản xuất hạt nhựa tại thôn An Lạc, xã Việt Tiến có dấu hiệu xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Điện Biên.
Theo hình ảnh ghi nhận được, nước thải được dẫn từ cơ sở sản xuất qua một đường ống nhựa, rồi xả thẳng ra sông. Khu vực xả thải, nguồn nước đổi màu, sủi bọt, trên mặt nước nổi nhiều sợi tải từ bao nilong. Vụ việc đã được báo cho chính quyền xã sở tại. Sau khi kiểm tra bên trong cơ sở sản xuất, lực lượng chức năng của địa phương nhận thấy, đây là cơ sở rửa bao tải, sau đó đưa nguyên liệu vào máy để tạo hạt nhựa. Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở chưa đảm bảo về điều kiện môi trường và phòng cháy chữa cháy.
Đó chỉ là một ví dụ cho thấy, việc ngăn chặn các cơ sở tái chế phế thải nhựa, đối với tỉnh Hưng Yên là không dễ dàng.
Trước thực trạng trên, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc yêu cầu, các xã cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, nhất là ô nhiễm môi trường tại các cơ sở tái chế phế liệu; kiên quyết loại bỏ khỏi khu dân cư các cơ sở tái chế phế liệu nhựa không bảo đảm quy định.
Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên chỉ ra một thực tế, tái chế phế thải nhựa rất nhức nhối. Lợi nhuận ai hưởng, nhà nước không thu được thuế, môi trường người dân phải gánh chịu, sức khỏe người dân bị bào mòn. Có những khu bãi rác phế thải nhựa, nếu phải xử lý sẽ mất khoảng 1.000 – 3.000 tỷ đồng. Tại những địa phương có khu sản xuất phế thải nhựa như vậy, mất hết khả năng về cạnh tranh giá trị đất đai, khó khăn đấu giá đất, đất thương mại dịch vụ sẽ giảm. “Quyết tâm trong thời gian tới không để phát sinh mới các cơ sở tái chế phế liệu trong các khu dân cư. Chúng ta không cấm việc tái chế chất thải. Muốn tái chế phải đáp ứng đúng về bảo vệ môi trường, phòng chống cháy nổ, quy định về đất đai. Đề nghị các đồng chí Bí thư xã, phường phải quyết liệt về vấn đề này”, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên chỉ đạo.
Còn cụ thể với các xã: Như Quỳnh, Lạc Đạo nơi chỉ cách Hà Nội khoảng 20km, nhưng lại có làng nghề tái chế phế thải nhựa và tái chế chì, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc cho rằng, không thể vùng đất ven đô lại trở thành nơi tái chế nhựa của cả nước. Các hộ tham gia hoặc trực tiếp sản xuất nhựa và chì được hưởng lợi nhưng lại gây ảnh hưởng tới cả cộng đồng dân cư là không được.
Tái chế phế liệu nhựa mang lại lợi nhuận khá cao cho người sản xuất nhưng để lại cho môi trường sống nhiều hậu quả, gây bức xúc trong nhân dân. Đó là vấn đề là nguy cơ cháy nổ, ô nhiễm môi trường, khói bụi. Đất, nước, không khí tại các khu vực thu gom, tái chế phế liệu đều đang bị ô nhiễm với nhiều chỉ tiêu ô nhiễm vượt quy chuẩn cho phép. Việc tỉnh Hưng Yên quyết tâm ngăn chặn xưởng, cơ sở sản xuất tái chế phế thải nhựa không đủ tiêu chuẩn, được nhân dân đồng tình đánh giá cao.
Anh Trần Văn Khanh, ở xã Như Quỳnh cho biết, vào buổi tối, gia đình thường phải đóng kín các cửa để hạn chế mùi khét từ hoạt động đốt rác và phế thải nhựa. Anh mong tỉnh có giải pháp quyết liệt, ngăn chặn các cơ sở tái chế hoạt động không đúng quy định, bảo vệ môi trường và cuộc sống của người dân.
Cùng chung mối lo, chị Lê Thanh Dung, phường Đường Hào cho rằng, tình trạng ô nhiễm từ các làng tái chế phế thải nhựa đang tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân xung quanh. Việc thường xuyên phải hít thở không khí ô nhiễm tại các khu vực làng nghề khiến người dân không khỏi có tâm lý bất an. Chị kiến nghị: Tỉnh chỉ đạo kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở tái chế, đốt phế thải nhựa hoạt động không đúng quy định. Tỉnh tổ chức quan trắc, công khai kết quả môi trường, để người dân biết mức độ ô nhiễm để có biện pháp phòng tránh, bảo vệ sức khỏe phù hợp hơn.
Phát triển làng nghề, duy trì sinh kế cho người dân là yêu cầu thực tế, nhưng không thể đánh đổi môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đối với các làng nghề tái chế phế thải nhựa, yêu cầu đặt ra là phải kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào, quy trình sản xuất đến xử lý chất thải, khí thải; đồng thời kiên quyết xử lý những cơ sở hoạt động không đúng quy định. Khi sản xuất đi cùng với bảo vệ môi trường, làng nghề mới có thể phát triển ổn định, bền vững và thực sự mang lại lợi ích lâu dài cho người dân.
