Lý và tình

Người Việt mình duy tình, hay bảo nhau là “một trăm cái lý không bằng một tý cái tình”. Mà ‘chữ tình” mạnh thật. Chẳng thế mà nhiều người vợ nhẫn nhịn, một mực yêu thương, chờ đợi những ông chồng phóng túng, hay “rẽ ngang rẽ tắt”, cuối cùng đã kéo được chồng về với gia đình.
Hay nhiều thiếu niên lầm lạc đã hối cải nhờ sức mạnh cảm hóa của tình yêu thương vô bờ bến nơi cha mẹ, anh chị em, nơi thầy cô, bạn hữu, có khi của cả những người bị họ làm hại nhưng đã rộng lòng tha thứ...

Nói về chữ tình, không thể không nhắc đến câu chuyện gần đây ở Hà Nội: Gia đình bé trai bị tử vong do tôn cứa cổ đã xin chính quyền xá tội cho người đạp xích lô chở tôn đậu xe bên đường - nguyên nhân dẫn đến cái chết thương tâm của cậu bé. Mất đứa con trai 10 tuổi là nỗi đau tột cùng với người làm cha, làm mẹ; nhưng họ đã vượt lên sự đớn đau của bản thân, vượt qua sự thù hận thường tình để mở lòng, thông cảm với cảnh ngộ của người đạp xích lô nghèo - một cựu chiến binh có công với đất nước, chỉ vô tình gây nên tai nạn. Để có thể thấu cảm và vị tha như thế, ắt phải là người rất nhân hậu, rất trọng tình.

Những ngày gần đây, báo chí cứ sôi lên với vụ “thu lại tiền cứu trợ để chia đều” ở vùng lũ Quảng Bình. Thông tin ban đầu gây phẫn nộ cao độ trong công luận, nhiều nhà hảo tâm buồn lòng khi biết “đoàn cứu trợ vừa đi, thôn đã đến thu lại tiền”. Nhưng sau đó, một vài phương tiện thông tin đại chúng lại có ý bênh vực, rằng “thu lại tiền cứu trợ là bất đắc dĩ’, rằng các trưởng thôn không tư lợi chút nào, chỉ hành động vì cộng đồng. Ngay cả vị lãnh đạo xã cũng phân trần cho các trưởng thôn: Các đoàn từ thiện luôn mong muốn trao quà cho những hộ khó khăn nhất, buộc lòng địa phương phải chiều ý họ. Cứ tập trung vào những hộ ấy, thành ra, rất nhiều hộ khó khăn khác không được nhận quà cứu trợ.

Vẫn biết rằng, thực tế muôn hình vạn trạng, người cán bộ cơ sở luôn phải đối mặt với những tình huống chẳng sách nào nêu ra. Lời vị lãnh đạo nọ đã phản ánh sự bất cập trong công tác cứu trợ.

Vẫn biết rằng ở nhiều làng quê Việt Nam, mặt bằng kinh tế các nhà là “một chín một mười”, lúc thiên tai thì nhà ai cũng khó; chỉ là, nhà này khó hơn một ít, nhà kia đỡ hơn chút xíu.

Nhưng nói gì thì nói, đã đưa đoàn từ thiện đến trao quà cho một hộ gia đình rồi lại đến thu lại tiền cứu trợ của họ mà không họp bàn, không nhận được sự đồng ý bằng văn bản của tất cả các hộ dân là không đúng lý. Các vị trưởng thôn nọ đã hăng hái tạo lập “sự công bằng”, quá tập trung vào việc giữ “tình làng nghĩa xóm” mà quên đi một điều: Tính pháp lý trong hành động. Đoàn cứu trợ trao quà cho hộ nào thì món quà đó là của riêng nhà ấy, trưởng thôn đâu có quyền thu tài sản riêng của người dân để đem chia lại. Việc ấy, cứ cho là mục đích đúng (thực ra cái đúng ở đây là rất phiến diện) thì cách làm vẫn là sai. Xã hội sẽ ra sao nếu ai cũng lấy mục đích biện minh cho những hành động tùy tiện, không đúng pháp luật.

Trọng tình không có nghĩa là lờ đi cái lý. Trong xã hội pháp quyền, chữ Lý được thượng tôn. Dẫu có trọng tình thì vẫn phải nhớ, Lý-Tình cần cân bằng, để mọi việc làm “trọn lý vẹn tình”.

Hà Nguyễn

Tin cùng chuyên mục

Minh Thuyết

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng rộng rãi vào đời sống, việc xây dựng kỹ năng về sử dụng, tránh lạm dụng hay tạo “sức đề kháng” để nhận diện thông tin giả từ AI là cần thiết.

Xuân Phong

'Nấc thang mới' trong học tập và thực hành theo Bác

Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị là một bước ngoặt, tạo sức bật đưa việc học tập và thực hành theo tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đi vào chiều sâu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Yến Nhi

Khơi dậy khát vọng cống hiến

Nghị quyết số 24-NQ/TW về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới được Bộ Chính trị ban hành như thổi một luồng gió mới, một khí thế mới vào đời sống chính trị của đất nước.
Tiến Hiếu

Đột phá phát triển giáo dục

Năm học 2026-2027, năm học đầu tiên sau Đại hội Đảng XIV được ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) xác định là dấu mốc chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết 71- NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, xây dựng nền tảng đổi mới thực chất.
Trung Sơn

Khoan thư sức dân

Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất (khóa XVI) đang được cộng đồng những người kinh doanh đặc biệt quan tâm và hoan nghênh.
Thùy Hương

Trao tặng và trao truyền

Các lễ trao tặng Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng diễn ra ở nhiều địa phương, tạo nên dấu ấn đặc biệt trong những ngày cả nước hướng tới Quốc khánh 2/9.

Dành cho bạn

Hải Yên

Dùng người tài và trách nhiệm của người đứng đầu

Người tài cần được đặt đúng chỗ, giao đúng việc, trao đủ quyền. Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt trách nhiệm sử dụng nhân tài vào người đứng đầu - nơi quyết định năng lực được phát huy hay lãng phí.
Hoài Nam

Để kiều bào trở thành nguồn lực phát triển

Nghị quyết 23 mở ra bước chuyển quan trọng trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, từ vận động, tập hợp sang đồng hành, kết nối và phát huy nguồn lực.
Hà Ngọc

Làm chủ dữ liệu để làm chủ AI

Cuộc đua làm chủ trí tuệ nhân tạo (AI) trước hết là cuộc đua xây dựng, kết nối, bảo vệ và khai thác được nguồn tài nguyên đặc biệt, đó là dữ liệu.