Lý và tình

Người Việt mình duy tình, hay bảo nhau là “một trăm cái lý không bằng một tý cái tình”. Mà ‘chữ tình” mạnh thật. Chẳng thế mà nhiều người vợ nhẫn nhịn, một mực yêu thương, chờ đợi những ông chồng phóng túng, hay “rẽ ngang rẽ tắt”, cuối cùng đã kéo được chồng về với gia đình.
Hay nhiều thiếu niên lầm lạc đã hối cải nhờ sức mạnh cảm hóa của tình yêu thương vô bờ bến nơi cha mẹ, anh chị em, nơi thầy cô, bạn hữu, có khi của cả những người bị họ làm hại nhưng đã rộng lòng tha thứ...

Nói về chữ tình, không thể không nhắc đến câu chuyện gần đây ở Hà Nội: Gia đình bé trai bị tử vong do tôn cứa cổ đã xin chính quyền xá tội cho người đạp xích lô chở tôn đậu xe bên đường - nguyên nhân dẫn đến cái chết thương tâm của cậu bé. Mất đứa con trai 10 tuổi là nỗi đau tột cùng với người làm cha, làm mẹ; nhưng họ đã vượt lên sự đớn đau của bản thân, vượt qua sự thù hận thường tình để mở lòng, thông cảm với cảnh ngộ của người đạp xích lô nghèo - một cựu chiến binh có công với đất nước, chỉ vô tình gây nên tai nạn. Để có thể thấu cảm và vị tha như thế, ắt phải là người rất nhân hậu, rất trọng tình.

Những ngày gần đây, báo chí cứ sôi lên với vụ “thu lại tiền cứu trợ để chia đều” ở vùng lũ Quảng Bình. Thông tin ban đầu gây phẫn nộ cao độ trong công luận, nhiều nhà hảo tâm buồn lòng khi biết “đoàn cứu trợ vừa đi, thôn đã đến thu lại tiền”. Nhưng sau đó, một vài phương tiện thông tin đại chúng lại có ý bênh vực, rằng “thu lại tiền cứu trợ là bất đắc dĩ’, rằng các trưởng thôn không tư lợi chút nào, chỉ hành động vì cộng đồng. Ngay cả vị lãnh đạo xã cũng phân trần cho các trưởng thôn: Các đoàn từ thiện luôn mong muốn trao quà cho những hộ khó khăn nhất, buộc lòng địa phương phải chiều ý họ. Cứ tập trung vào những hộ ấy, thành ra, rất nhiều hộ khó khăn khác không được nhận quà cứu trợ.

Vẫn biết rằng, thực tế muôn hình vạn trạng, người cán bộ cơ sở luôn phải đối mặt với những tình huống chẳng sách nào nêu ra. Lời vị lãnh đạo nọ đã phản ánh sự bất cập trong công tác cứu trợ.

Vẫn biết rằng ở nhiều làng quê Việt Nam, mặt bằng kinh tế các nhà là “một chín một mười”, lúc thiên tai thì nhà ai cũng khó; chỉ là, nhà này khó hơn một ít, nhà kia đỡ hơn chút xíu.

Nhưng nói gì thì nói, đã đưa đoàn từ thiện đến trao quà cho một hộ gia đình rồi lại đến thu lại tiền cứu trợ của họ mà không họp bàn, không nhận được sự đồng ý bằng văn bản của tất cả các hộ dân là không đúng lý. Các vị trưởng thôn nọ đã hăng hái tạo lập “sự công bằng”, quá tập trung vào việc giữ “tình làng nghĩa xóm” mà quên đi một điều: Tính pháp lý trong hành động. Đoàn cứu trợ trao quà cho hộ nào thì món quà đó là của riêng nhà ấy, trưởng thôn đâu có quyền thu tài sản riêng của người dân để đem chia lại. Việc ấy, cứ cho là mục đích đúng (thực ra cái đúng ở đây là rất phiến diện) thì cách làm vẫn là sai. Xã hội sẽ ra sao nếu ai cũng lấy mục đích biện minh cho những hành động tùy tiện, không đúng pháp luật.

Trọng tình không có nghĩa là lờ đi cái lý. Trong xã hội pháp quyền, chữ Lý được thượng tôn. Dẫu có trọng tình thì vẫn phải nhớ, Lý-Tình cần cân bằng, để mọi việc làm “trọn lý vẹn tình”.

Hà Nguyễn

Tin cùng chuyên mục

Trung Sơn

Linh hoạt đổi mới trường chuyên

Đề xuất mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo ba khối thay vì theo từng môn học đang gây nhiều tranh luận. Mục đích thì hiển nhiên không có gì phải bàn cãi, nhưng cách thức và thời điểm đổi mới là những điều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Hải Yên

Đừng để sự tự nguyện trở thành nghĩa vụ

Những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện đôi khi trở thành áp lực đối với phụ huynh. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT không chỉ siết chặt việc thu, quản lý tiền của Ban đại diện cha mẹ học sinh mà còn bảo vệ quyền lựa chọn của phụ huynh và sự công bằng trong trường học.

Thùy Hương

Không được tạm bợ với tiêu chuẩn an toàn

Tổn thất đau xót của vụ cháy điểm học tạm của Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) một lần nữa đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận nghiêm túc trách nhiệm bảo đảm an toàn trường học và trang bị kỹ năng phòng ngừa, ứng phó sự cố.

Hoài Nam

Đánh thức nguồn lực từ tài nguyên dữ liệu

Trong kỷ nguyên số, một nguồn lực mới đang ngày càng khẳng định vị trí đặc biệt: Dữ liệu. Không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý, dữ liệu đang trở thành một loại tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất mới, thậm chí là lợi thế cạnh tranh quyết định vị thế của quốc gia và doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu.

Hà Ngọc

Khi đột phá giáo dục thành nền tảng của đột phá công nghệ

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 28/10 nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71, đưa giáo dục đại học trở thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Thùy Dương

Hiện thực hóa chính sách trọng dụng nhân tài

Thước đo thành công của chính sách nhân tài không nằm ở những quan điểm, tư duy trong một kết luận hay một chương trình hành động trên giấy, mà nằm ở khả năng hiện thực hóa các chính sách đó.

Dành cho bạn

Thu Hằng

Đừng để hành trình dang dở

Hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo lường bằng số khoản vay hay lượt tư vấn, mà còn ở khả năng giúp người học ổn định tình hình, tiếp tục học tập hoặc tìm được một lộ trình phù hợp hơn.

Minh Thuyết

Trao cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên

Trong rất nhiều chính sách dành cho phụ nữ, cho bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ vươn lên khẳng định vị trí của mình trong gia đình và xã hội… thì chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, trẻ em gái khu vực này luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước.

Xuân Phong

Sứ mệnh hòa bình và 'mệnh lệnh' của tri ân

Dù mới được triển khai hơn sáu tháng, nhưng những ngày qua và chắc chắn cả những ngày tiếp theo, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ là chiến dịch được chờ đợi nhất, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất trong lòng nhân dân.

Yến Nhi

Điểm tựa bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Môi trường số tác động mạnh mẽ và toàn diện đến đời sống của học sinh, bao gồm cả mặt tích cực lẫn những hệ lụy lớn. Với trẻ em, đối tượng dễ bị tổn thương, môi trường số tiềm ẩn nhiều hiểm họa nếu thiếu sự đồng hành, định hướng từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Tiến Hiếu

Không dung tha tội chống phá Nhà nước

Nhiều năm qua, tổ chức mang danh “Việt Tân” chưa bao giờ từ bỏ âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân, phá hoại cuộc sống bình yên của đất nước. Dù luôn khoác lên mình "chiếc áo bọc đường" mang tên “đấu tranh dân chủ”, “nhân quyền” hay “diễn biến hòa bình”, bản chất độc hại và bạo lực của tổ chức này chưa bao giờ thay đổi.