Các binh sĩ phương Tây sẽ được phép đáp trả nếu bị Nga tấn công, trong khi lực lượng này dự kiến hoạt động gần như hoàn toàn bằng nguồn lực và công nghệ của châu Âu.
Theo tờ the Guardian, lực lượng do Anh và Pháp dẫn dắt sẽ được trao quyền tự vệ bằng vũ lực nếu xảy ra các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại Ukraine. Đây là một phần trong kế hoạch bảo đảm an ninh cho Kiev sau khi xung đột với Nga chấm dứt.
Một quan chức am hiểu kế hoạch cho biết: "Chúng tôi chắc chắn sẽ bảo vệ lực lượng của mình trước mọi hành động gây hấn". Tuy nhiên, người này nhấn mạnh hoạt động của binh sĩ phương Tây sẽ mang tính chất phòng vệ, thay vì tham gia các chiến dịch tấn công.
Lực lượng đa quốc gia do Anh và Pháp dẫn đầu cũng được thiết kế để không phụ thuộc vào các hệ thống quân sự hay công nghệ của Mỹ, bao gồm mạng vệ tinh Starlink của tỷ phú Elon Musk. Nếu được triển khai, lực lượng này dự kiến gần như hoàn toàn dựa vào năng lực quân sự của các nước châu Âu.
Diễn tập triển khai lực lượng tới Ukraine
Những thông tin trên được công bố khi Anh và Pháp chuẩn bị tổ chức cuộc diễn tập quân sự mang tên Koalicja tại Ba Lan vào cuối tháng 11. Đây là hoạt động quy tụ 11 quốc gia, nhằm kiểm tra khả năng triển khai nhanh lực lượng quân sự châu Âu tới Ukraine trong trường hợp chiến sự kết thúc.
Cuộc diễn tập dự kiến có sự tham gia của khoảng 2.800 binh sĩ, thủy thủ và nhân viên không quân. Pháp đóng góp 1.500 quân thuộc Sư đoàn 1, trong khi Anh điều động 300 binh sĩ từ Lữ đoàn Cơ giới hạng nhẹ số 7.
Ngoài hai nước chủ trì, các quốc gia tham gia gồm Ba Lan, Đức, Bỉ, Estonia, Lithuania, Hà Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ.
Trung tướng Tom Bateman, chỉ huy lực lượng, cho biết Anh, Pháp cùng các đối tác châu Âu cam kết cung cấp cho Ukraine những bảo đảm an ninh vững chắc và có tính ràng buộc sau khi các hoạt động thù địch chấm dứt.
Theo ông, cuộc diễn tập nhằm chứng minh các nước tham gia có đủ năng lực sẵn sàng chiến đấu, triển khai quân nhanh chóng và phối hợp hiệu quả. Những phương án này đã được xây dựng trong hơn một năm qua.
Tướng Bateman cũng nhấn mạnh lực lượng nói trên hoạt động độc lập với NATO, tức không nằm trong cơ cấu chỉ huy của liên minh quân sự phương Tây. Nếu được triển khai, lực lượng dự kiến nhận rất ít, thậm chí không có hỗ trợ trực tiếp từ Mỹ.
Châu Âu giảm phụ thuộc vào công nghệ quân sự Mỹ
Việc tránh sử dụng công nghệ Mỹ được xem là một trong những nguyên tắc quan trọng khi xây dựng lực lượng đa quốc gia. Khi được hỏi liệu hệ thống liên lạc của lực lượng có phụ thuộc vào mạng vệ tinh Starlink hay không, một quan chức khẳng định: "Chúng tôi không phụ thuộc vào các hệ thống của Mỹ".
Động thái này diễn ra trong bối cảnh những lo ngại về độ tin cậy của cam kết hỗ trợ từ Washington đối với các đồng minh ngày càng gia tăng.
Tháng trước, Mỹ bất ngờ hạn chế Ukraine sử dụng phiên bản quân sự Starshield của hệ thống Starlink trong khoảng 10 ngày, ảnh hưởng đến các nhiệm vụ triển khai máy bay không người lái tầm trung của Kiev.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tìm cách thúc đẩy đàm phán giữa Nga và Ukraine, nhưng tuyên bố Washington sẽ không điều quân tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình tại Ukraine ngay cả khi hai bên đạt được một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Các nỗ lực ngoại giao mới trong mùa thu năm nay chưa đạt được tiến triển đáng kể, dù Mỹ dự kiến làm trung gian cho một vòng đàm phán ba bên trong tháng này. Trong khi đó, Nga và Ukraine vẫn tiếp tục tập kích cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau.
Ngày 2/11, các ứng dụng cảnh báo không kích tại hai nước còn bị tin tặc xâm nhập, phát đi thông báo giả về nguy cơ hạt nhân, hóa học và giao tranh trên đường phố, khiến người dân hoang mang trước khi nhà chức trách xác nhận sự cố.
Nguy cơ xung đột tái diễn vẫn hiện hữu
Dù kế hoạch triển khai lực lượng phương Tây tại Ukraine vẫn phụ thuộc vào khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn, kịch bản này làm dấy lên lo ngại xung đột có thể bùng phát trở lại, thậm chí kéo theo sự tham gia trực tiếp của binh sĩ Anh và các nước châu Âu.
Theo báo chí phương Tây, Nga từng nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công quy mô nhỏ trong giai đoạn ngừng bắn tại Ukraine từ năm 2014 đến 2022. Tiền lệ này khiến việc xác định quy tắc ứng phó với những hành động quân sự đơn lẻ trở thành vấn đề đặc biệt nhạy cảm.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng đa quốc gia là hỗ trợ tái thiết và củng cố quân đội Ukraine sau chiến tranh. Tuy nhiên, binh sĩ phương Tây dự kiến được bố trí cách xa tiền tuyến nhằm hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp với quân đội Nga.
Dù vậy, quy tắc giao chiến vẫn cho phép lực lượng này tự vệ trước các cuộc tấn công, trong đó có những đòn tập kích bằng máy bay không người lái của Nga. Điều này đặt ra câu hỏi về cách Moskva phản ứng nếu xảy ra một vụ đụng độ vũ trang với quân đội châu Âu trên lãnh thổ Ukraine.
Bên cạnh nhiệm vụ bảo đảm an ninh, kế hoạch còn bao gồm việc hỗ trợ khôi phục hoạt động hàng không và thương mại hàng hải của Ukraine. Các máy bay chiến đấu phương Tây được kỳ vọng tham gia tuần tra, tạo điều kiện mở lại các sân bay dân dụng của nước này.
Tại Biển Đen, Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến dẫn dắt hoạt động rà phá thủy lôi nhằm khôi phục các tuyến hàng hải, tạo điều kiện nối lại hoạt động xuất khẩu ngũ cốc và giao thương đường biển.
Những kế hoạch này cho thấy vai trò của châu Âu trong bảo đảm an ninh hậu chiến tại Ukraine có thể vượt xa hoạt động giám sát ngừng bắn thông thường. Tuy nhiên, việc lực lượng phương Tây được phép sử dụng vũ lực để tự vệ cũng đồng nghĩa nguy cơ đối đầu trực tiếp với Nga vẫn chưa thể loại trừ.
