Các thông báo giả xuất hiện trong hai ngày liên tiếp, làm dấy lên lo ngại về sự leo thang của chiến tranh mạng và các hoạt động gây bất ổn tâm lý trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine kéo dài hơn bốn năm.
Cảnh báo giả về nguy cơ hạt nhân
Tối 1/11, Không quân Ukraine thông báo ứng dụng Air Alert, nền tảng cảnh báo người dân về các cuộc không kích, đã bị tin tặc xâm nhập. Người dùng tại Kiev và khu vực lân cận nhận được thông báo giả về nguy cơ tấn công bằng vũ khí hạt nhân và hóa học.
Một số cảnh báo còn đề cập khả năng giao tranh trên đường phố và việc Nga triển khai tên lửa siêu vượt âm Oreshnik.
"Ứng dụng cảnh báo không kích dường như đã trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công từ phía đối phương", Không quân Ukraine thông báo trên Telegram, đồng thời khẳng định không có nguy cơ phóng xạ và kêu gọi người dân giữ bình tĩnh.
Trung tâm Truyền thông Chiến lược của Ukraine (SPRAVDI) đổ lỗi cho Nga. Trong một bài đăng trên X, cơ quan này chỉ ra việc sử dụng tiếng Nga trong một trong những tin nhắn giả mạo. Chính phủ Ukraine cho biết một ứng dụng riêng được tạo ra cho thủ đô vẫn hoạt động bình thường.
Trung tâm Truyền thông Chiến lược của Ukraine (SPRAVDI) đổ lỗi cho Nga. Trong một bài đăng trên X, cơ quan này chỉ ra việc sử dụng tiếng Nga trong một trong những tin nhắn giả mạo. Chính phủ Ukraine cho biết một ứng dụng riêng được tạo ra cho thủ đô vẫn hoạt động bình thường.
Theo kênh Al Jazeera tại Kiev, các cảnh báo xuất hiện sau 22h giờ địa phương, thậm chí được phát qua hệ thống loa công cộng ở trung tâm thành phố. Tuy nhiên, phần lớn người dân nhận ra đây có thể là một vụ tấn công mạng chỉ sau khoảng 30 phút.
Sáng 2/11, Bộ Các tình trạng khẩn cấp Nga cũng thông báo ứng dụng cảnh báo của nước này trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công mạng quy mô lớn, khiến hệ thống phát đi thông tin sai lệch về nguy cơ UAV tấn công.
Theo truyền thông Nga, các thông báo giả cảnh báo đầu đạn hạt nhân gắn trên UAV P1-Suns của Ukraine đã được phóng tới tất cả các khu vực trên lãnh thổ nước này. Người dân còn bị yêu cầu dự trữ lương thực đủ dùng trong ba tuần và tìm nơi trú ẩn.
Bộ Các tình trạng khẩn cấp Nga không nêu danh tính nghi phạm, nhưng xác nhận những cảnh báo trên chứa thông tin sai sự thật.
Chiến tranh mạng trở thành mặt trận đối đầu
Đây được cho là lần đầu tiên các ứng dụng cảnh báo chính thức của Ukraine và Nga bị xâm nhập theo cách này. Tuy nhiên, các cuộc tấn công mạng giữa hai nước đã diễn ra từ trước khi xung đột bùng phát và ngày càng gia tăng kể từ tháng 2/2022.
Tin tặc Nga từng bị cáo buộc nhắm mục tiêu vào hệ thống bầu cử Ukraine, đồng thời tấn công nhiều trang web của chính phủ và ngân hàng nước này vào tháng 1/2022. Cuối năm 2023, nhóm tin tặc Sandworm của Nga bị cáo buộc đứng sau vụ tấn công khiến Kyivstar, nhà mạng viễn thông lớn nhất Ukraine, phải ngừng hoạt động, làm gián đoạn dịch vụ trong nhiều ngày.
Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng được cho là triển khai nhiều chiến dịch tấn công mạng nhằm vào Nga. Quân đội Công nghệ thông tin Ukraine, lực lượng tình nguyện được thành lập sau khi xung đột nổ ra, từng được cho là nhắm mục tiêu vào Sở Giao dịch Chứng khoán Moskva, hệ thống lưới điện và các trang web chính phủ Nga.
Năm 2022, truyền thông Mỹ đưa tin các phần tử tấn công người Ukraine sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt để xác định danh tính binh sĩ Nga thiệt mạng, sau đó thông báo cho gia đình họ.
Việc các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp bị lợi dụng cho thấy chiến tranh mạng không chỉ nhằm phá hoại hạ tầng kỹ thuật mà còn có thể tác động trực tiếp đến tâm lý và cảm giác an toàn của người dân.
Nguy cơ hạt nhân vẫn hiện hữu tại Ukraine
Những cảnh báo giả về phóng xạ đặc biệt nhạy cảm tại Ukraine, quốc gia từng hứng chịu thảm họa hạt nhân Chornobyl năm 1986. Vụ nổ tại nhà máy giải phóng lượng lớn chất phóng xạ ra môi trường, khiến nhiều người thiệt mạng và hàng nghìn người về sau mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, trong đó có ung thư tuyến giáp. Chất phóng xạ thậm chí được phát hiện tại Thụy Điển.
Hiện nay, nguy cơ mất an toàn hạt nhân tiếp tục gia tăng do giao tranh quanh Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu.
Nga kiểm soát một phần tỉnh Zaporizhzhia, bao gồm thành phố Enerhodar, nơi đặt nhà máy. Trong khi đó, giao tranh giữa hai bên vẫn tiếp diễn tại khu vực, làm dấy lên lo ngại các cuộc tấn công có thể ảnh hưởng đến cơ sở hạt nhân.
Tuần trước, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thông báo một thợ hàn làm việc tại nhà máy thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng UAV. Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi kêu gọi Nga và Ukraine kiềm chế tối đa các hoạt động quân sự nhằm bảo đảm an toàn hạt nhân.
Trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, những cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống cảnh báo khẩn cấp càng làm gia tăng tâm lý bất an, đặc biệt tại một quốc gia vẫn phải đối mặt với nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân.
