Dẫn lời các quan chức Mỹ, châu Âu và Ukraine, tờ The Wall Street Journal (WSJ) cho biết đề xuất này được các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đưa ra trong các cuộc tiếp xúc với Moskva và Kiev hồi tháng 9.
Theo nguồn tin của WSJ, kế hoạch trên bao gồm sử dụng một bên trung gian của Mỹ trong hoạt động mua bán khí đốt, cùng cơ chế tài khoản ký quỹ để quản lý nguồn tiền thu được.
Phương án này nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến những biện pháp hạn chế hiện hành, đồng thời tạo cơ chế giám sát việc sử dụng nguồn tiền từ hoạt động bán khí đốt.
Nhà Trắng cũng đã trình bày ý tưởng này với một số nhà lãnh đạo châu Âu như một phương án có thể góp phần giảm giá năng lượng trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ tại châu Âu đang ở mức thấp theo mùa trước khi mùa đông đến.
Theo một quan chức Mỹ, các nhà đàm phán cho rằng việc khôi phục hoạt động cung cấp khí đốt cho thị trường châu Âu có thể tạo thêm động lực cho các nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận rộng hơn liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine.
Việc sử dụng lại mạng lưới đường ống được xây dựng từ thời Liên Xô, kết nối các mỏ khí đốt của Nga với thị trường châu Âu thông qua Ukraine, cũng có thể mang lại nguồn thu từ phí vận chuyển cho Kiev.
Theo WSJ, Nhà Trắng đã đề xuất phương án đưa nguồn tiền thu được từ hoạt động bán khí đốt vào một tài khoản ký quỹ do bên thứ ba quản lý. Washington đang tìm cách thuyết phục các đối tác châu Âu xem xét cơ chế này trong khuôn khổ các cuộc thảo luận về một thỏa thuận kinh tế và năng lượng rộng hơn.
Một quan chức Mỹ cho biết các bên tham gia đàm phán đã thảo luận về nhiều đề xuất kinh tế khác nhau. Theo vị quan chức này, phía châu Âu cũng quan tâm đến những phương án có thể góp phần giảm giá khí đốt trên toàn châu lục. Tuy nhiên, bất kỳ thỏa thuận kinh tế nào cũng sẽ được đặt trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn.
Báo cáo của WSJ cho biết đề xuất trên nằm trong các nỗ lực nhằm đạt được một thỏa thuận về năng lượng trước mùa đông. Vấn đề này được đặt ra trong bối cảnh các cuộc tiếp xúc liên quan đến giải pháp cho cuộc xung đột tại Ukraine vẫn đang tiếp diễn.
Tuy nhiên, khả năng nối lại nguồn cung khí đốt Nga sang châu Âu vẫn đang đối mặt với nhiều trở ngại về chính sách và quan điểm khác biệt giữa các bên.
Theo các quy định hiện hành của Liên minh châu Âu (EU), khối này đang triển khai lộ trình giảm và tiến tới chấm dứt việc nhập khẩu khí đốt từ Nga. Các nước châu Âu trong những năm gần đây cũng đã đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và giảm đáng kể tỷ trọng khí đốt nhập khẩu từ Nga.
Trong một cuộc phỏng vấn với báo chí Hungary hồi tháng 10, Ủy viên phụ trách năng lượng của EU Dan Jorgensen cho biết EU không có kế hoạch khôi phục sự phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt của Nga.
Theo WSJ, một số quan chức châu Âu cũng bày tỏ quan điểm thận trọng đối với đề xuất nối lại việc mua khí đốt từ Nga, cho rằng vấn đề này cần được xem xét trong bối cảnh chính sách năng lượng và an ninh lâu dài của châu Âu.
Trong khi đó, chính quyền Mỹ cho rằng các cuộc thảo luận về năng lượng có thể trở thành một phần trong tiến trình đàm phán rộng hơn nhằm giải quyết những bất đồng giữa Nga, Ukraine và các nước châu Âu.
WSJ cho biết Washington cũng đang cân nhắc khả năng khôi phục hoạt động của hệ thống đường ống Dòng chảy phương Bắc trong tương lai như một phần của thỏa thuận lớn hơn.
Dòng chảy phương Bắc 1 đã ngừng vận chuyển khí đốt từ tháng 8/2022, trong khi Dòng chảy phương Bắc 2 chưa từng được đưa vào vận hành. Hai hệ thống này đều bị hư hại trong các vụ nổ dưới nước xảy ra vào tháng 9/2022.
Theo đánh giá của các nguồn tin được WSJ dẫn lời, việc khôi phục Dòng chảy phương Bắc sẽ đòi hỏi thời gian đáng kể, ngay cả khi các vấn đề về chính trị và quy định được giải quyết.
Ngược lại, mạng lưới đường ống chạy qua Ukraine, kết nối với Slovakia và từ đó tiếp tục tới các thị trường như Áo và Đức, có thể được khởi động lại nhanh hơn về mặt kỹ thuật.
Một lượng khí đốt hạn chế vẫn được vận chuyển qua tuyến đường này cho đến khi hoạt động trung chuyển chấm dứt vào tháng 1/2025.
Hiện tỷ trọng khí đốt Nga trong nguồn cung của châu Âu đã giảm đáng kể so với thời điểm trước khi xảy ra cuộc xung đột tại Ukraine. Theo số liệu được WSJ dẫn lại, khí đốt Nga hiện chỉ chiếm khoảng 11% nguồn cung khí đốt tự nhiên của châu Âu, so với khoảng 45% trước đó.
Trong khi đó, châu Âu đã tăng cường nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ nhiều nguồn khác nhau. LNG từ Mỹ hiện đóng vai trò đáng kể trong cơ cấu nguồn cung năng lượng của châu Âu, bên cạnh khí đốt được vận chuyển qua các tuyến đường ống khác.
