Số liệu chính thức được Hải quan Tunisia công bố tháng 10 năm nay, cho thấy lực lượng chức năng nước này đã thu giữ hơn 101 kg cocaine trong 9 tháng đầu năm, cao hơn mức 94 kg của cả năm 2025 và 33 kg của năm 2024.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến xu hướng này là tình trạng buôn bán ma túy qua biên giới Tunisia - Libya, kéo dài khoảng 460 km. Theo ông Mohamed Ali Chaibi, một quan chức của Bộ Nội vụ Tunisia, tuyến biên giới này được sử dụng để vận chuyển số lượng lớn ma túy, trong đó có cocaine. Libya, quốc gia lâm vào tình trạng bất ổn kéo dài kể từ khi chính quyền của nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ vào năm 2011, đang trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới trung chuyển ma túy tại khu vực Bắc Phi.
Báo cáo công bố tháng 1/2026 của Văn phòng Liên hợp quốc về ma túy và tội phạm (UNODC), với tiêu đề "Động thái buôn bán ma túy tại Libya và trên khắp Bắc Phi: Xu hướng và tác động", nhận định Libya đang nổi lên như một trung tâm trung chuyển cocaine mới, hướng tới châu Âu và khu vực Trung Đông. Từ đây, hoạt động trung chuyển, lưu trữ và phân phối ma túy trong khu vực cũng như ra bên ngoài khu vực có chi phí thấp và dễ dàng hơn các nơi khác.
Báo cáo cũng cảnh báo những tác động trực tiếp đối với Tunisia, khi nhiều loại ma túy có nguồn gốc từ Libya ngày càng xuất hiện tại nước này. Lực lượng an ninh và hải quan Tunisia thường xuyên thông báo ngăn chặn các vụ vận chuyển cocaine qua cửa khẩu Ras Jedir, nằm trên biên giới hai nước. Tháng 2/2026, gần 30 kg cocaine đã bị thu giữ tại cửa khẩu này trong một vụ kiểm tra phương tiện mang biển đăng ký nước ngoài đi từ Libya sang Tunisia.
Theo UNODC, cocaine được đưa vào Libya chủ yếu qua hai tuyến đường. Tuyến đường biển vận chuyển các lô hàng lớn từ Ecuador, Colombia và Brazil tới các cảng của Libya bằng tàu thương mại, với ma túy được giấu trong container hàng hóa. Một số tàu ghé qua Malta và các cảng khác ở Địa Trung Hải, sau đó chuyển hàng sang các tàu nhỏ hơn để đưa vào Libya.
Trên tuyến đường bộ, cocaine được vận chuyển từ khu vực Tây Phi, xuyên qua khu vực Sahel, đặc biệt là qua Mali, Burkina Faso và Niger, tới các khu vực biên giới phía Nam Libya. Các nhóm vũ trang hoạt động tại Sahel được cho là bảo kê cho các đoàn xe tải và xe địa hình chở ma túy để đổi lấy tiền hoặc một phần hàng hóa.
Báo cáo của các cơ quan chức năng châu Âu cũng ghi nhận những mạng lưới tội phạm có tổ chức đang tăng cường sử dụng các tuyến vận chuyển qua Tây Phi và Bắc Phi sau khi hoạt động kiểm soát của các lực lượng hải quan và an ninh tại những cảng lớn của châu Âu, đặc biệt là Antwerp (Bỉ) và Rotterdam (Hà Lan), được siết chặt.
Báo cáo của UNODC nhận định cocaine đang ngày càng thâm nhập các thị trường bán lẻ tại Bắc Phi. Sản lượng tăng mạnh thúc đẩy các mạng lưới tội phạm tìm kiếm thị trường tiêu thụ và tuyến vận chuyển mới. Với vị trí địa lý chiến lược, Bắc Phi đang trở thành khu vực có khả năng kết nối các tuyến vận chuyển ma túy tới những thị trường mới nổi ở các khu vực Nam Âu, Đông Âu và Trung Đông.
