Tại các tỉnh, thành phố lớn trong cả nước như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Đà Nẵng, khoảng 25 - 30% xe đầu kéo phải nằm bãi vì không có tài xế. Khối vận tải hành khách cũng gặp khó trong tuyển dụng.
VATA ghi nhận, các quy định mới về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe là nguyên nhân chính khiến nguồn cung tài xế sụt giảm. Lượng học viên nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm mạnh. Nhiều cơ sở đào tạo không còn đáp ứng điều kiện mở lớp hạng CE do yêu cầu về sân bãi và cơ sở vật chất. Hiện Hà Nội không còn cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, còn TP. Hồ Chí Minh chỉ còn một cơ sở.
Ngoài ra, quy định về độ tuổi và điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe được đánh giá chưa phù hợp với thực tế, khiến nguồn nhân lực kế cận ngày càng khan hiếm. Trong khi đó, lực lượng lái xe đang già hóa, với độ tuổi bình quân tại nhiều doanh nghiệp từ 45 - 50 tuổi.
Theo phản ánh của doanh nghiệp, việc thiếu tài xế khiến nhiều xe tải đường dài chỉ còn bố trí một người lái thay vì hai như trước, làm tăng thời gian vận chuyển, chi phí khai thác và giảm hiệu quả hoạt động. VATA cho rằng mức xử phạt vi phạm giao thông, cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe cùng những bất cập trong tổ chức giao thông đang tạo thêm áp lực đối với đội ngũ lái xe chuyên nghiệp.
Liên quan đến tình trạng thiếu lái xe hạng CE, D đang ảnh hưởng đến hoạt động vận tải và chuỗi logistics hiện nay, VATA đề nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan sớm tháo gỡ những bất cập trong đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe nhằm giải quyết tình trạng này.
VATA kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi các quy định về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe hạng CE, D. Đồng thời, cơ quan chức năng cần rà soát hệ thống biển báo, điều chỉnh các quy định chưa phù hợp nhằm tạo thuận lợi cho người tham gia giao thông và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.
Hiệp hội cũng đề xuất bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược Phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050, đồng thời tổ chức đối thoại với doanh nghiệp để tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn.
"Nếu tình trạng thiếu lái xe không sớm được giải quyết, trong 3 - 5 năm tới ngành vận tải đường bộ có thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực, ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, chi phí logistics và chuỗi cung ứng hàng hóa, hành khách trên cả nước", đại diện VATA kiến nghị.
Theo quy định hiện hanh, bằng lái xe hạng CE cho phép lái xe đầu kéo kéo sơ mi rơ moóc hoặc ô tô tải kéo rơ moóc có khối lượng lớn, phục vụ vận tải container, hàng siêu trường, siêu trọng và logistics. Bằng lái xe hạng D cho phép điều khiển ô tô chở người trên 29 chỗ, bao gồm phần lớn xe khách liên tỉnh, xe buýt cỡ lớn và xe du lịch cỡ lớn. Cả hai đều yêu cầu độ tuổi và kinh nghiệm cao hơn các hạng cơ bản, đồng thời có thời hạn 5 năm và phải đào tạo, sát hạch riêng.
