Thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW: Đẩy nhanh hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia

Chạy đua hoàn thành dữ liệu đất đai

Theo Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính tới 30/7/2026, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực khi cả nước đã đồng bộ 73.161.310 thửa đất từ địa phương lên Trung ương qua Hệ thống Thông tin đất đai quốc gia (VNLIS), tương đương khoảng 72,7% tổng số 100.675.623 thửa đất trên phạm vi cả nước. Trong tổng số dữ liệu đã đồng bộ, 38.597.571 thửa đất đã đáp ứng đầy đủ tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống", đủ điều kiện phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, kết nối và chia sẻ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Bên cạnh đó, còn 34.563.739 thửa đất cần tiếp tục bổ sung, xác thực thông tin để hoàn thiện chất lượng dữ liệu; 27.514.313 thửa đất chưa được xây dựng cơ sở dữ liệu.

Cả nước vẫn còn 34.563.739 thửa đất chưa đạt tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống". Trong đó, Lào Cai, Hưng Yên và Thành phố Hồ Chí Minh là những địa phương còn số lượng thửa đất cần tiếp tục chuẩn hóa lớn nhất; ngược lại, Điện Biên, Hải Phòng và Thanh Hóa là những địa phương còn ít nhất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc hoàn thiện dữ liệu gặp nhiều khó khăn do dữ liệu địa chính được hình thành qua nhiều thời kỳ với tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau, đòi hỏi phải đồng bộ cả dữ liệu không gian, dữ liệu thuộc tính và dữ liệu phi thuộc tính. Công tác lưu trữ hồ sơ giấy ở một số địa phương còn hạn chế; thông tin về người sử dụng đất trên giấy chứng nhận thiếu đồng bộ, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khiến quá trình xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư kéo dài.

Ngoài ra, hầu hết các địa phương vẫn sử dụng phần mềm được cung cấp miễn phí nên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và nhân lực. Việc bổ sung thêm các tiêu chí kỹ thuật để kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, cùng thực tế nhiều người dân chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục đăng ký biến động đất đai, cũng làm tăng khối lượng rà soát, chuẩn hóa dữ liệu. Bên cạnh đó, nhiều khu vực đang thực hiện dồn điền đổi thửa nhưng chưa hoàn thành đo đạc, lập hồ sơ địa chính; trong khi lực lượng cán bộ vừa phải làm giàu dữ liệu vừa giải quyết thủ tục hành chính nên chịu áp lực lớn về tiến độ.

Để đẩy nhanh tiến độ, Bộ đề nghị các địa phương rà soát, xác định rõ khối lượng công việc còn lại theo từng tháng; sớm ký kết hợp đồng với đơn vị cung cấp phần mềm; tăng cường lực lượng tại chỗ để xác thực thông tin người sử dụng đất; phát huy vai trò của chính quyền cấp xã và cơ quan đăng ký đất đai trong hướng dẫn, hỗ trợ người dân thực hiện đăng ký đất đai, tiếp tục làm giàu và làm sạch cơ sở dữ liệu.

Theo ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), quan điểm xuyên suốt là không chỉ theo dõi trên báo cáo mà phải trực tiếp xuống địa phương để kiểm tra thực tế, lắng nghe những khó khăn và cùng tháo gỡ. Đến nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức các đoàn công tác làm việc tại hơn 10 địa phương có tỷ lệ triển khai còn thấp hoặc gặp nhiều khó khăn. Thành phần đoàn gồm đại diện Cục Quản lý đất đai, Cục Chuyển đổi số và Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Cục C06 - Bộ Công an), là ba đơn vị trực tiếp gắn với việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Ông Mai Văn Phấn cho biết, thời gian còn lại không nhiều nên yêu cầu đặt ra là phải quyết liệt hơn nữa. Bộ sẽ tiếp tục theo dõi sát tiến độ của từng địa phương. Những nơi còn chậm sẽ tiếp tục được các đoàn công tác trực tiếp đến kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn. Bộ cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện các hướng dẫn kỹ thuật, tăng cường hỗ trợ trực tuyến, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các đơn vị liên quan để bảo đảm dữ liệu được kết nối, đồng bộ thống nhất trên phạm vi cả nước.

Mục tiêu cao nhất là thực hiện thắng lợi chỉ đạo của Đảng và Chính phủ: hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trong năm 2026.

Theo ông Mai Văn Phấn, khi hoàn thành nhiệm vụ này, Việt Nam sẽ có một nền dữ liệu đất đai thống nhất, đầy đủ, chính xác và thường xuyên được cập nhật. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để hiện đại hóa công tác quản lý đất đai, cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, đồng thời tạo động lực cho phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Nghị quyết 21 đặt nền tảng quản trị đất đai bằng dữ liệu

Nghị quyết số 21-NQ/TW của Trung ương về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đã đặt mục tiêu tổng quát là quản lý đất đai chặt chẽ, minh bạch, công bằng, bền vững, đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết đề ra các mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn. Theo đó, đến hết năm 2026 phải hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin; đến hết năm 2027 cơ bản hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với các diện tích chưa có trong cơ sở dữ liệu.

Hệ thống thông tin đất đai phải được xây dựng theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", kết nối với quy hoạch, dân cư, thuế, công chứng, tài chính và các cơ sở dữ liệu quốc gia khác. Nhờ đó, quyền sử dụng đất được xác lập rõ ràng hơn, thị trường minh bạch hơn và mọi quyết định quan trọng đều có thể được theo dõi, kiểm chứng và truy vết.

Dưới góc nhìn chuyên gia, GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai sẽ tạo ra thay đổi lớn trong phương thức quản lý, từ quản lý dựa trên hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Khi dữ liệu được xây dựng đầy đủ, Nhà nước có thể nắm chính xác nguồn lực đất đai, người dân giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính, trong khi thị trường bất động sản cũng minh bạch hơn nhờ giảm khoảng trống thông tin.

Theo GS. Đặng Hùng Võ, dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ cấp giấy chứng nhận hay giải quyết thủ tục hành chính mà còn là nền tảng để xây dựng chính sách về quy hoạch, tài chính đất đai, thuế, phát triển đô thị và kiểm soát thị trường bất động sản. Một hệ thống dữ liệu đất đai tốt sẽ giúp chuyển từ quản lý từng hồ sơ cụ thể sang quản trị tài nguyên đất đai bằng công nghệ và dữ liệu lớn.

Từ yêu cầu này, vấn đề quan trọng được đặt ra là phải thay đổi cách thức đo đạc và cập nhật dữ liệu. Theo ông, cách làm trước đây thường là hoàn thành toàn bộ việc đo đạc, lập bản đồ rồi mới bàn giao cho cơ quan nhà nước để đưa vào quản lý. Trong khoảng thời gian đó, đất đai liên tục biến động nên dữ liệu, bản đồ có thể trở nên cũ ngay khi được đưa vào hệ thống.

Trong khi đó, cách làm mới là thực hiện đồng thời các công việc: đo đến đâu thì đăng ký sử dụng đất đến đó và đưa ngay dữ liệu lên hệ thống phần mềm. Theo GS. Đặng Hùng Võ, cách làm này không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ mà còn hạn chế tình trạng dữ liệu bị cũ.

Từ việc cập nhật dữ liệu, GS. Đặng Hùng Võ nhấn mạnh yêu cầu quan trọng hơn là phải coi dữ liệu đất đai như một hạ tầng thể chế, chứ không chỉ là công cụ kỹ thuật. Theo đó, hệ thống thông tin đất đai cần được kết nối với dữ liệu về quy hoạch, dân cư, thuế và công chứng. Như vậy, khi các cơ sở dữ liệu được kết nối và sử dụng đồng bộ, dữ liệu đất đai không còn được quản lý riêng lẻ mà trở thành một nền tảng chung phục vụ quản lý và quản trị đất đai.