Nghị quyết 79-NQ/TW: Để kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt

Theo đó, Nghị quyết 79-NQ/TW xác định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện chức năng định hướng, điều tiết, ổn định và dẫn dắt nền kinh tế. Vai trò này không chỉ mang ý nghĩa về mặt kinh tế thuần túy mà còn gắn với yêu cầu bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vững các cân đối lớn, kiểm soát những lĩnh vực then chốt có tính chiến lược của quốc gia.

Nhà nước thực hiện vai trò định hướng, dẫn dắt và điều tiết các hoạt động kinh tế

Trong tiến trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc xác lập và vận hành hiệu quả vai trò của khu vực kinh tế nhà nước luôn là yêu cầu mang tính chiến lược của Đảng ta. Chính vì vậy, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW (ngày 6/1/2026) về phát triển kinh tế nhà nước không chỉ là văn kiện định hướng, mà còn thể hiện bước chuyển tư duy khi định vị lại khu vực này từ chỗ chủ yếu nắm giữ nguồn lực sang vai trò kiến tạo, dẫn dắt và đồng hành cùng thị trường.

Nghị quyết số 79-NQ/TW chỉ ra rằng kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Kinh tế nhà nước được nhìn nhận như một chỉnh thể thống nhất, bao gồm toàn bộ các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, ổn định vĩ mô, bảo đảm an ninh quốc phòng như: đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, vùng trời, vùng biển, không gian ngầm, hệ thống kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghị quyết 79-NQ/TW đặt mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược; dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.

Trong khi đó, mục tiêu cụ thể mà Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra là đến năm 2030, phấn đấu tỷ lệ huy động nguồn ngân sách giai đoạn 2026-2030 khoảng 18% GDP; đến năm 2045, mức dự trữ quốc gia đạt 2% GDP; khoảng 60 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam

Như vậy, khẳng định kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nghị quyết số 79-NQ/TW ra đời đã mở ra không gian mới cho kinh tế nhà nước bứt phá, đồng thời là nguồn cảm hứng để các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. 

Kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
    
Để kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt     

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 25/2/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo: “Kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới”. Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu, trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành 5 “điểm tựa” lớn: Điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế; Điểm tựa về điều tiết, ổn định và sức chống chịu; Điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân; Điểm tựa về dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi; Điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.

Để đạt được các mục tiêu đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW đề ra 6 nhiệm vụ, giải pháp cụ thể với từng đối tượng, bao gồm: Đối với đất đai và tài nguyên; Đối với tài sản kết cấu hạ tầng; Đối với ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia và quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống; Đối với doanh nghiệp nhà nước; Đối với các tổ chức tín dụng nhà nước; Đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo các chuyên gia, điều kiện tiên quyết để thực hiện các mục tiêu là hình thành thế hệ doanh nghiệp nhà nước mới với quản trị hiện đại, tầm nhìn dài hạn và khả năng thích ứng linh hoạt, trong đó yếu tố con người giữ vai trò quyết định. Đội ngũ lãnh đạo cần được lựa chọn dựa trên năng lực và kết quả thực tiễn; đồng thời xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Cùng với đó là đổi mới mô hình hoạt động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tận dụng cơ hội hội nhập.

Việc liên kết với khu vực tư nhân và doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) cần được thúc đẩy để tạo sức mạnh tổng hợp. Một yếu tố quan trọng khác là Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định, qua đó giúp doanh nghiệp nhà nước phát huy tính chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm với các quyết định của mình. Khi các nguyên tắc thị trường được thực thi đầy đủ, doanh nghiệp nhà nước sẽ có động lực đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì phụ thuộc vào ưu đãi như trước kia...

Cùng với đó rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng, xử lý dứt điểm các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, các dự án, công trình đầu tư của DNNN kém hiệu quả; tập trung đầu tư vốn nhà nước vào các ngành, lĩnh vực then chốt, quan trọng, thiết yếu cần có sự hiện diện của doanh nghiệp nhà nước để dẫn dắt nền kinh tế.

Sớm ban hành văn bản cụ thể hóa Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, để thực sự trao quyền tự chủ nhiều hơn cho doanh nghiệp và người đại diện vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Có như vậy, doanh nghiệp nhà nước mới thật sự trở thành những lực lượng dẫn dắt, vận hành theo nguyên tắc thị trường, gắn kết chặt chẽ với các khu vực khác, có khả năng dẫn dắt và tạo dựng hệ sinh thái phát triển cho cả nền kinh tế.