Dự thảo lần này đưa ra nhiều điều chỉnh quan trọng, tập trung vào việc tăng mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và hoàn thiện cơ chế triển khai nhằm thúc đẩy thị trường bảo hiểm nông nghiệp phát triển thực chất hơn.
Sau giai đoạn thí điểm và triển khai chính thức, bảo hiểm nông nghiệp tại Việt Nam đã đạt một số kết quả nhất định, song vẫn còn nhiều hạn chế. Người sản xuất nông nghiệp chưa thực sự mặn mà tham gia do nhận thức còn hạn chế và khả năng tài chính còn khó khăn. Trong khi đó, doanh nghiệp bảo hiểm cũng gặp không ít thách thức bởi đây là nghiệp vụ có mức độ rủi ro cao, chịu tác động lớn từ diễn biến thời tiết bất thường, đòi hỏi năng lực tài chính vững và hệ thống phân phối rộng.
Thực tế cho thấy, nhóm tham gia chủ yếu hiện nay vẫn là hộ nghèo và cận nghèo; các cá nhân, tổ chức sản xuất nông nghiệp khác còn tham gia với tỷ lệ thấp. Vì vậy, việc hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch, đồng thời gia tăng mức hỗ trợ từ ngân sách được xem là điều kiện then chốt để mở rộng diện bao phủ.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đề xuất điều chỉnh tăng mức hỗ trợ phí bảo hiểm theo hướng mở rộng và nhấn mạnh yếu tố an sinh xã hội. Cụ thể, hộ nghèo được đề xuất hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm; hộ cận nghèo và các cá nhân khác được hỗ trợ 50%; các tổ chức sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ 30%.
Song song với đó, dự thảo bổ sung cơ chế cho phép các tổ chức tín dụng cho vay phần phí bảo hiểm mà người dân phải tự đóng. Đáng chú ý, hợp đồng bảo hiểm có thể được xem là tài sản bảo đảm cho chính khoản vay này, qua đó tạo thêm điều kiện tiếp cận chính sách cho nông dân.
Về phân cấp thực hiện, dự thảo đề xuất giao quyền chủ động cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc lựa chọn địa bàn, đối tượng và loại rủi ro được hỗ trợ bảo hiểm. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm chính sách linh hoạt, phù hợp đặc thù sản xuất của từng vùng, từng địa phương.
Ở góc độ kỹ thuật, dự thảo bổ sung quy định về bảo hiểm theo chỉ số thời tiết và chỉ số viễn thám. Theo đó, việc chi trả bồi thường sẽ căn cứ vào các chỉ số khách quan như lượng mưa, tốc độ gió, dữ liệu vệ tinh… thay vì chỉ dựa vào giám định thiệt hại thực tế. Cơ chế này được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian giải quyết quyền lợi bảo hiểm khi xảy ra thiên tai.
Theo tính toán sơ bộ của Bộ Tài chính, kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước cho chính sách bảo hiểm nông nghiệp dự kiến khoảng 151,8 tỷ đồng mỗi năm. Nhân lực triển khai tại địa phương sẽ được bố trí theo hình thức kiêm nhiệm, bảo đảm bộ máy gọn nhẹ nhưng vẫn hiệu quả.
Việc sửa đổi Nghị định không chỉ hướng đến mục tiêu phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp, mà còn góp phần cụ thể hóa các chủ trương lớn về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030. Hiện Bộ Tài chính đang tổng hợp ý kiến của các bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố để hoàn thiện hồ sơ, dự kiến trình Chính phủ ban hành trong năm 2026.
