Đà Nẵng và Khánh Hòa đã và đang nỗ lực tìm cách làm hiệu quả, đối với những vấn đề vượt thẩm quyền hoặc chưa có quy định xử lý sẽ tổng hợp kiến nghị các cơ quan Trung ương xem xét, giải quyết.
Nhận diện khó khăn
Tại thành phố Đà Nẵng, nhiều dự án cần tháo gỡ, khắc phục sai phạm cách đây gần 20 năm. Việc xác định lại giá đất thực hiện trong giai đoạn 2004-2009 thiếu rất nhiều thông tin, tài liệu về chỉ tiêu quy hoạch đối với tài sản định giá và tài sản so sánh. Đối với các dự án ven biển, do không có giá đất trong bảng giá đất nên việc tìm cơ sở giá đất cho bảng giá đất rất khó khăn đến nay vẫn chưa thực hiện được, cần tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để tháo gỡ, hoàn thiện hồ sơ theo quy định.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, việc sao lục, tổng hợp hồ sơ để xây dựng phương án xử lý cụ thể đối với từng dự án rất khó khăn do hồ sơ từ các giai đoạn trước đây lưu trữ không bài bàn, phân tán ở nhiều nơi khác nhau. Các dự án đã kéo dài nhiều năm, trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch dẫn đến việc rà soát, xác định nghĩa vụ tài chính rất phức tạp, mất nhiều thời gian, phát sinh các vướng mắc trong quá trình xác định giá đất.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng Trương Xuân Tý cho biết, tồn tại này do cách làm trước đây của Đà Nẵng là các quyết định phê duyệt quy hoạch không có chỉ tiêu xây dựng đầy đủ. Vì thế không đủ cơ sở để xác định lại giá đất theo Kết luận của Thanh tra Chính phủ.
Trên tinh thần khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung đột phá, tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, nút thắt trong cơ chế, chính sách, Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng đã xem xét, thống nhất đề xuất của UBND thành phố về bộ tiêu chí quy hoạch giả định để tháo gỡ được khó khăn, vướng mắc thực tế. Việc xây dựng được bộ tiêu chí để xác định chỉ tiêu giả định cho các dự án rất phức tạp, mất rất nhiều thời gian của cơ quan thực hiện dẫn đến kéo dài việc tháo gỡ.
Tuyến đường cao tốc đoạn qua địa bàn thành phố Đà Nẵng được ghi nhận còn tồn tại một số vị trí thi công khiến tốc độ di chuyển còn hạn chế. Ảnh: Khoa Chương/TTXVN
Ngoài ra, thành phố Đà Nẵng chỉ có một đơn vị tư vấn có đủ năng lực để xác định giá đối với các dự án khó khăn, vướng mắc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giới thiệu một số đơn vị tư vấn có năng lực tham gia xác định giá nhưng tiến độ vẫn chậm do xác định giá tại thời điểm quá khứ, thông tin rất hạn chế nên không có cơ sở tính giá.
Ông Tô Văn Hùng, Chánh Thanh tra thành phố Đà Nẵng cho rằng, các dự án tồn đọng, kéo dài thường có nguyên nhân đan xen: có nội dung vi phạm pháp luật, có những tồn tại do lịch sử để lại, sự thay đổi của cơ chế, chính sách và cả nguyên nhân khách quan. Vì vậy, nếu chỉ tập trung xác định sai phạm mà không làm rõ nguyên nhân thì khó giải quyết được điểm nghẽn của dự án.
Từ thực tế đó, Thanh tra thành phố Đà Nẵng chú trọng phân định rõ vi phạm với những tồn tại do cơ chế, chính sách, nguyên nhân khách quan hay chủ quan; xác định đúng pháp luật áp dụng tại từng thời điểm và trách nhiệm gắn với hành vi, thời điểm, thẩm quyền cụ thể. Kiến nghị trong kết luận thanh tra được định hướng theo nguyên tắc rõ nội dung cần xử lý, rõ cơ quan thực hiện, rõ căn cứ và thẩm quyền; kết quả thanh tra phải tạo được đầy đủ cơ sở pháp lý và thực tiễn để cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, áp dụng đúng cơ chế xử lý đối với từng dự án.
Dám nghĩ, dám làm
Thời gian qua, tỉnh Khánh Hòa được đánh giá là một trong những địa phương chủ động, tích cực phối hợp với các cơ quan Trung ương nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Điều này cho thấy tinh thần trách nhiệm, tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám đề xuất của địa phương trong việc đồng hành cùng Trung ương hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm khơi thông nguồn lực, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Nhiều nội dung quan trọng đã được thể chế hóa tại Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án tồn đọng, kéo dài.
Trong quá trình thực hiện, tỉnh Khánh Hòa kiến nghị cơ chế tháo gỡ đối với dự án có “đất ở không hình thành đơn vị ở đã phát sinh giao dịch với bên thứ ba”, đảm bảo mục tiêu hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan và hạn chế phát sinh khiếu nại. Bên cạnh đó, địa phương kiến nghị Trung ương xem xét bổ sung nội dung thực hiện kiểm toán trước khi UBND tỉnh ban hành quyết định phê duyệt giá đất vào quy trình tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án này. Điều này nhằm đẩy nhanh tiến độ hoàn thành công tác xác định lại giá đất để thu nghĩa vụ tài chính bổ sung đối với nhóm dự án gặp khó khăn, vướng mắc trong thủ tục lựa chọn nhà đầu tư (không thông qua đấu giá, đấu thầu).
Tại tỉnh Khánh Hòa đối với nhóm 160 dự án có khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền giải quyết của Trung ương, UBND tỉnh đã báo cáo Ban Chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc các dự án tồn đọng (thành lập theo Quyết định số 751/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, gọi tắt là Ban Chỉ đạo 751).
UBND tỉnh phân loại các nhóm khó khăn, vướng mắc gồm: Nhóm các dự án có vướng mắc về thủ tục lựa chọn nhà đầu tư (không thông qua đấu giá, đấu thầu); Nhóm các dự án có đất ở không hình thành đơn vị ở đã phát sinh giao dịch với bên thứ 3; Nhóm các dự án đã triển khai nhưng vi phạm liên quan đến công tác cấp giấy phép xây dựng, xây dựng công trình vi phạm trật tự xây dựng; Nhóm các dự án có khó khăn, vướng mắc do chưa lấy ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an về lĩnh vực an ninh – quốc phòng; Nhóm các dự án kiến nghị tiếp tục thanh tra... Trên cơ sở từng nhóm khó khăn, vướng mắc, UBND tỉnh đã đề xuất Trung ương xem xét, cho phép cơ chế tháo gỡ tương ứng.
Đối với nhóm 92 dự án thuộc thẩm quyền địa phương, Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa thực hiện phân nhóm dự án theo tình trạng pháp lý và tiến độ thực tế và có các văn bản yêu cầu nhà đầu tư lập bản cam kết tiến độ chi tiết và báo cáo định kỳ trước ngày 25 hàng tháng. Đến nay, 15 dự án chấm dứt hoạt động đang được các ngành, địa phương rà soát, đề xuất kêu gọi đầu tư; 8 dự án sau khi tháo gỡ đã hoàn thành công tác đầu tư để đi vào hoạt động tạo ra năng lực sản xuất mới; 30 dự án đang đẩy nhanh tiến độ thi công theo chủ trương đầu tư được duyệt; 39 dự án còn lại đang được nhà đầu tư hoàn thiện các thủ tục pháp lý có liên quan để tiếp tục thực hiện dự án.
Theo ông Châu Ngô Anh Nhân, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa, địa phương xác định tháo gỡ các dự án tồn đọng là nhiệm vụ trọng tâm để khơi thông nguồn lực cho phát triển. Vì thế nhiều cơ quan có liên quan đã tích cực phối hợp và phát huy trách nhiệm của người đứng đầu, thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ”.
Địa phương xác định, tháo gỡ phải đi đôi với bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và bảo vệ lợi ích của Nhà nước. Đối với những dự án sau khi được tháo gỡ nhưng nhà đầu tư vẫn không triển khai hoặc không còn đủ năng lực thực hiện, cần kiên quyết chấm dứt hoạt động, thu hồi và tái phân bổ nguồn lực đất đai, tránh tiếp tục để tài nguyên bị lãng phí.
Sau tháo gỡ, tỉnh Khánh Hòa vẫn tiếp tục theo dõi kết quả thực tế hoạt động tại các dự án. Mục tiêu cuối cùng không phải là số lượng hồ sơ đã được xử lý, mà phải được đo bằng số dự án thực sự được tái khởi động. Điều này còn cho thấy quyết tâm của địa phương không để xảy ra tình trạng “tháo gỡ xong nhưng dự án vẫn đứng yên”.
Thực tiễn tháo gỡ các dự án tồn đọng tại Đà Nẵng và Khánh Hòa cho thấy, mỗi dự án có đặc thù pháp lý, nguyên nhân vướng mắc khác nhau, đòi hỏi các cơ quan chức năng phải rà soát, phân định rõ trách nhiệm để lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Đây cũng là phép thử đối với năng lực tổ chức thực hiện chính sách, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ trong giải quyết những vấn đề khó, phức tạp, kéo dài. Khi những bài toán khó tìm được lời giải, nguồn lực đất đai, vốn đầu tư và cơ hội phát triển mới thực sự được khơi thông, tạo nền tảng cho Đà Nẵng và Khánh Hòa tăng tốc trong giai đoạn phát triển mới.
Bài cuối: Cam kết bằng hành động cụ thể