Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội. Những năm qua, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa là hai trong số những địa phương phát triển năng động nhất ở khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Tuy nhiên, khi bước qua giai đoạn “phát triển nóng”, nhiều bất cập về thu hút đầu tư, triển khai dự án đã bộc lộ, xảy ra sai phạm, dẫn tới tình trạng dự án bị “đóng băng”, xây dựng dở dang, bỏ hoang kéo dài.
Trước thực tế trên, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 170/2024/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa. Bên cạnh đó, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024. Các nghị quyết của Quốc hội, hướng dẫn của Chính phủ đã tạo cơ sở pháp lý để thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa áp dụng xử lý và đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng. Hàng chục ngàn hecta đất tại nhiều dự án, với hàng trăm ngàn tỷ đồng vốn đầu tư đang được khơi thông để tạo dư địa tăng trưởng hai con số.
Để làm rõ nội dung này, phóng viên TTXVN thực hiện loạt bài viết với chủ đề: Khơi thông nguồn lực “đóng băng”.
Bài 1: 'Chìa khóa' mở những dự án
Ngay khi các Kết luận của Bộ Chính trị, Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định của Chính phủ được ban hành, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa đã khẩn trương cụ thể hóa thành các chương trình hành động. Hai địa phương đã phân công cụ thể trách nhiệm đến từng cơ quan, đơn vị theo nguyên tắc “6 rõ”, qua đó đưa chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo được kết quả thực chất.
Thể chế chuyển hóa thành nguồn lực
Thời gian gần đây, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành nhiều quyết định tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với dự án đủ điều kiện áp dụng theo các điều khoản trong Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai.
Đầu tháng 10/2026, Dự án Khu đô thị Quan Nam – Thủy Tú có quy mô 335 ha là dự án lớn đầu tiên của Đà Nẵng đã chính thức được khởi động trở lại sau nhiều năm. Hiện nay, dự án đang thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và ngay sau khi được tháo gỡ, chủ đầu tư dự án đã điều chỉnh tổng vốn đầu tư từ hơn 4.000 tỷ đồng lên gần 15.500 tỷ đồng.
Ông Huỳnh Nhật Phong - Giám đốc Công ty CP Trung Nam cho biết, việc dự án được áp dụng các cơ chế, chính sách tháo gỡ vướng mắc là bước tiến vô cùng quan trọng để đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng. Đây cũng là pháp lý quan trọng, khẳng định tính minh bạch và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật trong quá trình triển khai dự án của doanh nghiệp. Sau khi được tháo gỡ, chủ đầu tư và đơn vị phát triển dự án đang nhanh chóng đầu tư đồng bộ hạ tầng và công trình trên đất, chỉnh trang đô thị nhằm phục vụ đầy đủ tiện ích cho cư dân dự án và xung quanh khu vực.
Theo UBND thành phố Đà Nẵng, thực hiện Kết luận số 77-KL/TW của Bộ Chính trị về Đề án “Phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố”, Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa cùng các cơ chế, chính sách của Trung ương, đến nay, thành phố đã hoàn thành xử lý, tháo gỡ 1.986/2.035 dự án, cơ sở nhà đất, đạt khoảng hơn 97%. Song song với việc tháo gỡ thủ tục pháp lý cho các dự án thành phố đặc biệt chú trọng xử lý nghĩa vụ tài chính, bảo đảm nguồn thu cho ngân sách nhà nước.
Báo cáo của Thuế thành phố Đà Nẵng cho thấy, đến thời điểm hiện nay thực hiện Kết luận thanh tra số 2852/KL-TTCP về thanh tra trách nhiệm của Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng trong việc chấp hành pháp luật về thanh tra, khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng và quản lý, sử dụng đất đai (giai đoạn 2003–2011) và Kết luận thanh tra số 34/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ tập trung vào việc chuyển đổi nhà, đất công có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP. Đà Nẵng giai đoạn 2010–2016, thành phố Đà Nẵng đã thu về ngân sách nhà nước 1.472/2.208 tỷ đồng, đồng thời, rà soát các trường hợp tương tự để thu theo Kết luận thanh tra số 2852/KL-TTCP được 583 tỷ đồng.
Ngay khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 Cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài, Chính phủ ban hành Nghị định số 147/2026/NĐ-CP Hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài quy định tại Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24 tháng 4 năm 2026 của Quốc hội, UBND thành phố Đà Nẵng đã khẩn trương lấy ý kiến các cơ quan liên quan, báo cáo xin chủ trương của Ban Thường vụ Thành ủy và cuối tháng 5/2026 đã công bố đợt đầu tiên hơn 350 dự án đủ điều kiện được áp dụng cơ chế, chính sách của để tháo gỡ. Đến thời điểm hiện nay, sau gần bốn tháng triển khai Nghị quyết số 29/2026/QH16, Đà Nẵng đã tháo gỡ cho 206/256 dự án.
Qua rà soát, tỉnh Khánh Hòa có 257 dự án thuộc các nhóm khó khăn, vướng mắc cần phải tháo gỡ. Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh Khánh Hòa cũng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. UBND tỉnh phân công cụ thể trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị theo nguyên tắc “6 rõ”, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực hiện.
Dự án điện mặt trời Phước Thái 2 và Dự án điện mặt trời Phước Thái 3 (xã Phước Hữu) do Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư có nhiều vướng mắc đã được tháo gỡ, triển khai thi công và đưa vào vận hành khai thác vào cuối năm 2025. Các nhà máy này cung cấp vào lưới điện quốc gia sản lượng điện bình quân khoảng gần 252 triệu kWh/năm, góp phần phát triển nguồn năng lượng sạch, giảm phát thải khí nhà kính.
Theo ông Châu Ngô Anh Nhân - Giám đốc Sở Tài chính Khánh Hòa, điều quan trọng là kết quả tháo gỡ đã bắt đầu chuyển hóa thành những nguồn lực cụ thể cho phát triển. Việc xử lý 92 dự án tồn đọng thuộc thẩm quyền xử lý của địa phương đã giải phóng hơn 8.200 ha đất chậm tiến độ sử dụng. Các dự án đủ điều kiện được tiếp tục triển khai đóng góp vào giá trị tăng trưởng ngành xây dựng 10 tháng đầu năm 2026 khoảng 5.905 tỷ đồng; đóng góp ngân sách nhà nước trên 1.300 tỷ đồng, trong đó thu tiền sử dụng đất khoảng 1.019 tỷ đồng (riêng năm 2026 đóng góp ngân sách nhà nước khoảng 160 tỷ đồng).
“Kích hoạt” các động lực tăng trưởng
Năm 2026, thành phố Đà Nẵng đặt mục tiêu tăng trưởng từ 11% trở lên, bên cạnh việc thu hút đầu tư, khởi công các dự án trọng điểm mới có sức lan tỏa cao, việc tháo gỡ vướng mắc đối với dự án theo cơ chế đặc thù của Trung ương đang thúc đẩy nhịp độ phát triển kinh tế của thành phố.
Điện Bàn Đông là một trong những phường phát triển năng động của Đà Nẵng và hiện có nhiều dự án lớn đang được tháo gỡ theo các nghị quyết về cơ chế đặc thù. Ông Trương Anh Quốc, Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông cho biết, thời gian qua phường đã khẩn trương tiến hành rà soát các nội dung liên quan đến một số dự án trên địa bàn về hiện trạng sử dụng đất, giải phóng mặt bằng, quy hoạch liên quan. Đây là một trong những cơ sở để UBND thành phố xem xét cho phép các dự án được áp dụng các điều khoản về tháo gỡ nút thắt đất đai theo các Nghị quyết của Quốc hội. Đến nay, phường Điện Bàn Đông có 10 dự án được khởi động lại và nhiều dự án khác đang được các cơ quan chức năng xem xét.
Theo ông Trương Anh Quốc, việc các dự án có quy mô diện tích lớn được tiếp tục giao đất trở lại sẽ góp phần tạo nguồn lực đóng góp cho tăng trưởng kinh tế địa phương, thông qua việc thu tiền sử dụng đất từ công tác bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư. Năm 2026, phường được thành phố Đà Nẵng giao thu ngân sách trên địa bàn khoảng 2.300 tỷ đồng, trong đó có tới hơn một nửa đến từ tiền sử dụng đất của các dự án.
Dự án Khu đô thị Thương mại và dịch vụ Bắc Hội An ở phường Điện Bàn Đông rộng hàng chục ha, thuộc nhóm các dự án được giao chủ đầu tư dự án có sử dụng đất không qua đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; giao, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất; xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất chậm, có sai sót vi phạm. Hiện nay, dự án đã được UBND thành phố Đà Nẵng xác định đủ điều kiện áp dụng tháo gỡ vướng mắc theo Điều 12 Nghị quyết số 29/2026/QH16.
Ghi nhận của phóng viên TTXVN tại công trường dự án, hàng chục dãy nhà phố thương mại kết hợp với lưu trú, khách sạn, biệt thự đang được thi công hoàn thiện. Đến nay, dự án đã giải phóng mặt bằng được 32ha/hơn 47 ha. Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng và UBND phường Điện Bàn Đông đang phối hợp với nhà đầu tư thực hiện các thủ tục đền bù, tái định cư cho các hộ dân còn lại nằm trong vùng quy hoạch dự án.
Dự án Khu biệt thự biển và dịch vụ du lịch Anh Nguyễn – Nha Trang (phường Nha Trang và phường Nam Nha Trang) do Công ty TNHH Anh Nguyễn làm chủ đầu tư có mục tiêu xây dựng khu biệt thự cao cấp, hiện đại gắn liền với hình thức du lịch và sinh thái biển tổng hợp. Diện tích mặt đất sử dụng gần 117.000 m2. Vốn đầu tư của dự án hơn 3.117 tỷ đồng.
UBND tỉnh Khánh Hòa đã yêu cầu các cơ quan chuyên môn tháo gỡ khó khăn liên quan đến thủ tục đất đai, môi trường; rà soát, xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai do điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500, đảm bảo không gây thất thoát ngân sách. Sở Xây dựng tỉnh hướng dẫn nhà đầu tư thủ tục pháp lý về xây dựng, kinh doanh bất động sản, nhà ở… Sau khi được tháo gỡ các vướng mắc, chủ đầu tư đã hoàn thành các thủ tục để khởi công xây dựng công trình từ quý II năm 2026. Thời gian hoàn thành toàn bộ công trình, đưa vào khai thác dự kiến quý IV/2029.
Những kết quả bước đầu tại Đà Nẵng và Khánh Hòa cho thấy, khi các cơ chế, chính sách đặc thù được cụ thể hóa bằng hành động quyết liệt, trách nhiệm rõ ràng những dự án vướng mắc kéo dài hoàn toàn có thể được tháo gỡ. Quan trọng hơn, quá trình này khơi thông dòng vốn, giải phóng nguồn lực đất đai và tạo thêm dư địa phát triển, đóng góp trực tiếp vào ngân sách nhà nước.
Bài 2: Lời giải cho những bài toán khó