Thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị (Nghị quyết số 27-NQ/TW) về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới, tỉnh An Giang tập trung tái cấu trúc không gian phát triển biển đảo, trong đó quy hoạch xây dựng đặc khu Thổ Châu thành trung tâm kinh tế biển, hậu cần nghề cá, du lịch sinh thái gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc phòng - an ninh nơi hải đảo tiền tiêu phía Tây Nam của Tổ quốc.
Nghị quyết số 27-NQ/TW xác định rõ yêu cầu tối ưu hóa không gian phát triển quốc gia, chú trọng phát triển kinh tế biển bền vững kết hợp chặt chẽ với củng cố quốc phòng - an ninh trên các vùng biển, đảo. Đặc khu Thổ Châu thuộc tỉnh An Giang, nằm ở cực Tây Nam Tổ quốc, cách trung tâm đặc khu Phú Quốc hơn 100 km về hướng Tây Nam, cách phường Rạch Giá khoảng 220 km, diện tích tự nhiên 13,98 km², trong đó Thổ Chu là đảo lớn nhất quần đảo diện tích khoảng 12,4 km².
Ông Lâm Minh Hiển, Chủ tịch UBND đặc khu Thổ Châu thông tin, phát triển đặc khu Thổ Châu theo hướng kết hợp phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng - an ninh, bảo vệ chủ quyền biển đảo, bảo vệ tài nguyên và hệ sinh thái tự nhiên, thích ứng với biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Khai thác hợp lý tiềm năng biển đảo, phát triển kinh tế biển, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch sinh thái và các hoạt động dịch vụ phù hợp; đồng thời, tổ chức hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ, phù hợp với điều kiện đặc thù của khu vực đảo.
Theo đó, quy hoạch phát triển là toàn bộ diện tích tự nhiên của đặc khu Thổ Châu hơn 1.398 ha trải rộng trên 8 hòn đảo gồm: Thổ Chu, Hòn Khô, Hòn Nhạn, Hòn Cao Cát, Hòn Từ, Hòn Xanh, Hòn Đá Bàn và Hòn Cao, cùng với diện tích dự kiến lấn biển khoảng 235 ha và diện tích nghiên cứu mặt nước biển tại khu vực Hòn Cao Cát khoảng 54,32 ha. Tổng quy mô nghiên cứu lập quy hoạch hơn 1.687 ha.
Quy hoạch chung đặc khu Thổ Châu được cấu trúc theo hướng phát triển tập trung, có trọng tâm, phân định rõ ràng các vùng chức năng để vừa phát huy thế mạnh kinh tế biển, vừa đảm bảo công tác quản lý và bảo vệ chủ quyền.
Ảnh tư liệu - minh họa: Lê Huy Hải/TTXVN
Cụ thể là trung tâm Bãi Ngự (16 ha), đóng vai trò là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế và dịch vụ tổng hợp của toàn đặc khu; khu vực phát triển dân cư phía Nam, tập trung mở rộng quỹ đất phát triển nhà ở, dịch vụ và các chức năng hỗ trợ đô thị, chủ yếu được bố trí trên diện tích lấn biển; khu vực phát triển dân cư phía Bắc, định hướng nghiên cứu phát triển các cụm dân cư mới kết hợp dịch vụ gắn liền với điều kiện địa hình tự nhiên; khu cảng lưỡng dụng và hậu cần nghề cá Bãi Dong (76 ha) là địa bàn trọng điểm phát triển kinh tế biển, cung cấp dịch vụ hậu cần đánh bắt hải sản, kết hợp làm nhiệm vụ quốc phòng - an ninh trên biển; khu vực du lịch sinh thái và bảo tồn, khai thác các giá trị cảnh quan, tài nguyên tự nhiên đặc sắc của vùng đảo nhưng đảm bảo nghiêm ngặt công tác bảo vệ hệ sinh thái rừng và biển; khu vực sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, bố trí hợp lý dựa trên khả năng khai thác quỹ đất và điều kiện tự nhiên hải đảo; khu vực quốc phòng - an ninh và công trình trọng điểm, bố trí các vị trí then chốt đáp ứng bảo vệ chủ quyền biển đảo, kết hợp linh hoạt phát triển kinh tế - xã hội.
Quy hoạch chung đặc khu Thổ Châu với lộ trình phát triển theo hai giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2050 với các chỉ tiêu dự báo kinh tế - xã hội cụ thể. Đối với quy mô dân số, đặc khu Thổ Châu sẽ đạt 4.000 - 4.500 người vào năm 2035 và tăng lên khoảng 8.000 - 10.000 người năm 2050. Quy mô lực lượng lao động tương ứng đạt khoảng 2.900 người vào năm 2035 và khoảng 6.500 người vào năm 2050. Cùng định hướng phát triển du lịch sinh thái hợp lý, lượng khách du lịch tới Thổ Châu dự kiến đạt từ 35.000 - 45.000 lượt/năm vào năm 2035 và bứt phá lên 100.000 - 150.000 lượt/năm vào năm 2050.
Đáng chú ý, đất rừng phòng hộ luôn được giữ vững ở mức trên 51% so với tổng diện tích tự nhiên đặc khu, bảo vệ nghiêm ngặt hành lang xanh tự nhiên. Nhằm tạo không gian phát triển kinh tế - xã hội mới, phương án lấn biển có kiểm soát với quy mô khoảng 235 ha sẽ được triển khai tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về môi trường biển, bảo đảm không ảnh hưởng đến hệ sinh thái và nhiệm vụ an ninh quốc phòng.
Ông Huỳnh Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Thổ Châu cho hay, quy hoạch Thổ Châu tập trung hoàn thiện mạng lưới đường giao thông vòng quanh đảo, xây dựng các tuyến đường kết nối giữa các khu vực chức năng và tuyến đường kết nối với sân bay. Nâng cấp khu bến cảng hiện hữu, đồng thời đầu tư khu cảng lưỡng dụng và hậu cần nghề cá tại Bãi Dong. Định hướng mở rộng kết nối giao thông hàng không và giao thông liên đảo nhằm rút ngắn khoảng cách địa lý giữa Thổ Châu với đất liền và các trung tâm kinh tế lớn.
Tiếp đến, quy hoạch bảo đảm nguồn điện sinh hoạt, sản xuất thông qua việc kết hợp giữa hệ thống lưới điện quốc gia với các nguồn điện tại chỗ và nguồn năng lượng tái tạo phù hợp điều kiện hải đảo. Tổng nhu cầu phụ tải điện dự báo đạt khoảng 16 MW vào năm 2035 và tăng lên 21 MW vào năm 2050. Đồng thời, đầu tư hạ tầng viễn thông cáp quang đồng bộ đạt 10.000 thuê bao vào năm 2050.
Cạnh đó, quy hoạch khai thác hợp lý nguồn nước ngọt hiện có trên đảo, bổ sung hệ thống hồ chứa và công trình cấp nước sinh hoạt. Đặc biệt, nghiên cứu triển khai giải pháp khử mặn nước biển hiện đại nhằm bảo đảm nguồn nước sạch ổn định cho cư dân. Nhu cầu cấp nước sinh hoạt đạt tối thiểu 80 lít/người/ngày đêm với tỷ lệ phủ lưới nước sạch đạt trên 90%. Khối lượng cấp nước dự báo đạt 573 m³/ngày đêm vào năm 2035 và 1.461 m³/ngày đêm vào năm 2050.
Thoát nước và xử lý nước thải, tổ chức hệ thống thoát nước mưa riêng biệt với hệ thống thu gom nước thải. Nước thải sinh hoạt và sản xuất phải được thu gom với tỷ lệ đạt từ 80% trở lên và xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường trước khi xả ra biển. Các trạm xử lý nước thải tập trung được bố trí tại các khu vực dân cư với tổng công suất xử lý đạt 382 m³/ngày đêm vào năm 2035 và 944 m³/ngày đêm vào năm 2050.
Lãnh đạo tỉnh An Giang nhấn mạnh, việc quy hoạch đặc khu Thổ Châu với tinh thần chủ động, quyết liệt của tỉnh trong thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW của Bộ Chính trị, mở không gian phát triển biển đảo vùng Tây Nam Tổ quốc. Với định hướng quy hoạch phát triển sinh thái bền vững, đặc khu Thổ Châu đang vươn mình trở thành điểm sáng kinh tế biển, điểm tựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi bám biển và là thế trận an ninh quốc phòng toàn dân vững chắc nơi cực Nam đất nước. Đồng thời, quy hoạch từng bước hình thành không gian liên kết chiến lược Phú Quốc - Thổ Châu - Hòn Khoai (Cà Mau), biến đặc khu Thổ Châu thành cực tăng trưởng tiền tiêu ở Tây Nam Tổ quốc.