Giải mã bí ẩn về sự hình thành tia vũ trụ

Các nhà khoa học vừa phát hiện rằng hố đen hoạt động như những “máy gia tốc hạt” mạnh mẽ, đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra các tia vũ trụ năng lượng cao trong Dải Ngân Hà. Kết quả nghiên cứu trên được công bố trên 2 tạp chí National Science Review và Science Bulletin ngày 16/11.

Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Viện Vật lý Năng lượng cao (CAS), Đại học Nam Kinh, Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, Đại học La Sapienza ở Rome (Italia) cùng nhiều cơ quan khác, thực hiện dựa trên dữ liệu quan sát từ Đài quan sát tia vũ trụ cao độ lớn của Trung Quốc (LHAASO).

Theo nghiên cứu, hố đen - những thực thể bí ẩn nhất vũ trụ - có khả năng nuốt vật chất từ các sao đồng hành và phóng ra các luồng vật chất, từ đó hình thành các vi chuẩn tinh (microquasar). Các hố đen hoạt động như những máy gia tốc hạt cực mạnh trong Dải Ngân Hà và nhiều khả năng là nguồn phát sinh của “điểm gối” phổ năng lượng tia vũ trụ.

Ông Cao Zhen, điều tra viên chính của LHAASO và viện sĩ thuộc CAS, cho biết: “Những nghiên cứu này đã làm sáng tỏ cơ chế chủ đạo tạo ra tia vũ trụ và giúp chúng ta hiểu rõ hơn các quá trình vật lý diễn ra trong hệ thống hố đen. Để nắm vững bản chất ‘điểm gối’ trong phổ năng lượng, việc đo đạc chính xác phổ năng lượng của từng loại hạt là vô cùng quan trọng”.

Phát hiện mới này không chỉ đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc giải mã bí ẩn kéo dài gần 70 năm về nguồn gốc ‘điểm gối’, mà còn cung cấp bằng chứng quan sát giá trị, củng cố vai trò của hố đen trong việc hình thành tia vũ trụ.

Đài quan sát LHAASO là một cơ sở nghiên cứu quan trọng, nằm trên đỉnh núi ở tỉnh Tứ Xuyên (phía Tây Nam Trung Quốc), với độ cao ấn tượng khoảng 4.410m so với mực nước biển và diện tích lên tới 1,36 km2.

LHAASO được thiết kế, xây dựng và vận hành hoàn toàn bởi các nhà khoa học Trung Quốc. Hiện tại, LHAASO đang dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực nghiên cứu tia vũ trụ năng lượng cao nhờ khả năng quan sát tia gamma và đo chính xác tia vũ trụ. 

Trần Hòa (TTXVN)

Dành cho bạn

Nhật Bản tham vọng chiếm 30% thị trường robot AI toàn cầu

Nhật Bản tham vọng chiếm 30% thị trường robot AI toàn cầu

Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang chiếm ưu thế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh (Generative AI), Nhật Bản đang tìm hướng đi riêng dựa trên thế mạnh chế tạo công nghiệp, trong đó tập trung xây dựng nguồn dữ liệu chất lượng cao để phát triển “AI vật lý” (Physical AI) – công nghệ được kỳ vọng trở thành mũi nhọn cạnh tranh chiến lược của nước này.

Robot hình người - cuộc đua tỷ USD mới chỉ bắt đầu

Robot hình người - cuộc đua tỷ USD mới chỉ bắt đầu

Khoảng 7.000 robot hình người đã đến tay khách hàng trên toàn thế giới trong năm 2025, chủ yếu phục vụ sản xuất công nghiệp và các dịch vụ chuyên nghiệp. Con số này cho thấy thị trường robot hình người đã bắt đầu hình thành, song vẫn còn rất nhỏ nếu đặt cạnh quy mô chung của ngành robot.

Chỉnh sửa gene giúp cây trồng hút thêm carbon từ khí quyển

Chỉnh sửa gene giúp cây trồng hút thêm carbon từ khí quyển

Các nhà khoa học tại Mỹ đang phát triển một giống đậu tương mới có hệ thống rễ ăn sâu vào lòng đất, giúp cây trồng nâng cao khả năng chống chịu hạn hán, đồng thời tăng cường hấp thụ và cô lập khí thải carbon trong đất nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Trí tuệ nhân tạo: 2,5 phút hoàn thành một robot cá nhân

Trí tuệ nhân tạo: 2,5 phút hoàn thành một robot cá nhân

Ngày 20/9, Qiyuan Robotics (Khải Nguyên Robotics) – công ty trí tuệ nhân tạo hiện thân (embodied AI) dành cho người tiêu dùng thuộc tập đoàn Công nghệ vật liệu mới Thượng Vĩ (Shangwei New Material Technology), đã giới thiệu và chính thức mở bán hai mẫu robot cá nhân Qiyuan Q1 và Qiyuan T1.