Hiện tượng này diễn ra từ năm 2006 đến 2008, nhưng chỉ mới được phát hiện gần đây khi nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của cặp vệ tinh Mỹ–Đức GRACE, hoạt động từ 2002 đến 2017. Các vệ tinh này bay nối tiếp nhau, đo những thay đổi cực nhỏ về khoảng cách do lực hấp dẫn gây ra, thường được dùng để theo dõi nước ngầm hay băng tan.
Lần này, dữ liệu lại hé lộ tín hiệu lạ ở độ sâu gần 2.900 km, ngoài khơi châu Phi, không thể giải thích bằng sự dịch chuyển nước trên bề mặt. Tiến sĩ Isabelle Panet, Đại học Gustave Eiffel (Paris), cho biết: “Ít nhất một phần nguyên nhân phải đến từ bên trong Trái Đất rắn, từ rất sâu”.
Giả thuyết được đưa ra là khoáng vật perovskite trong đá gần đáy lớp phủ đã thay đổi cấu trúc dưới áp lực khổng lồ, khiến đá trở nên đặc hơn, làm tăng khối lượng và gây ra xáo trộn trọng lực. Các khối đá lân cận có thể đã dịch chuyển nhẹ, làm ranh giới lõi–lớp phủ biến dạng khoảng 10 cm. Sự biến đổi này có thể ảnh hưởng đến dòng chảy trong lõi ngoài lỏng, biểu hiện bằng những bất thường từ trường được ghi nhận cùng thời điểm năm 2007.
Bà Panet nhấn mạnh: “Đây là quan sát hoàn toàn mới”. Kết quả nghiên cứu được công bố trên Geophysical Research Letters.
Giáo sư Barbara Romanowicz, nhà địa chấn học Đại học California, Berkeley, đánh giá: “Lần đầu tiên, chúng ta có bằng chứng thuyết phục về các quá trình động lực ở đáy lớp phủ xảy ra đủ nhanh để có thể nghiên cứu ngay khi chúng diễn ra”.
Nhóm nghiên cứu chưa phát hiện tín hiệu trọng lực lớn nào khác ngoài sự kiện năm 2007, song dự định tiếp tục theo dõi dữ liệu từ thế hệ vệ tinh kế nhiệm GRACE để xác định liệu còn những biến đổi bí ẩn khác đang diễn ra sâu trong lòng Trái Đất hay không.
