Phát triển trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam - Bài cuối: Kinh nghiệm phát triển của quốc tế

Sau mỗi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, thứ 2 và thứ 3, kinh tế thế giới nói chung có những bước thay đổi chóng mặt. Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng không nằm ngoài làn sóng đó, tận dụng tốt AI, các quốc gia có thể tiến một bước dài, bỏ qua giai đoạn phát triển mà những cường quốc từng trải qua.

Chú thích ảnh
Ông Ulli Waltinger, Giám đốc Công nghệ của Siemens phát biểu tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam về AI trong công nghiệp. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Kinh nghiệm quốc tế

Ông Ulli Waltinger, Giám đốc Công nghệ của Siemens từ Đức khẳng định: AI đang tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - xã hội trên thế giới thời gian qua. Việt Nam cũng chứng kiến sự phát triển của AI - yếu tố cốt lõi để phát triển đột phá của đất nước.

Tại Siemens, AI được ưu tiên trong nghiên cứu khi tập đoàn có tới 250 chuyên gia AI. Về nghiên cứu AI, có nhiều khái niệm mới và nhiều sản phẩm demo xuất phát từ quá trình nghiên cứu, con người tận dụng nhiều mô hình mô phỏng để nâng cao hiệu quả của các ngành công nghiệp; ứng dụng và sản phẩm, chuỗi vòng đời sản xuất công nghiệp, nâng cao quy trình nghiệp vụ... 

Trong 4 năm qua, từ nền tảng đám mây, tới đây Tập đoàn sẽ chuyển sang Mindsphere nhiều hơn. Siemens nghiên cứu nhiều lĩnh vực khác nhau với hơn 300 dự án tại tập đoàn từ sản phẩm đến quy trình về AI, có giấy chứng nhận bản quyền, phát minh và đưa ứng dụng và đời sống. Với kinh nghiệm và nguồn lực, tập đoàn muốn đẩy mạnh hơn nữa trong kiểm soát, phát hiện lỗi hệ thống điện, xác định chủ đề dựa trên ngôn ngữ tự nhiên.

Để phát triển AI, chuyên gia Tập đoàn Siemens đề xuất một số nguyên tắc như: Định hình và phát triển bền vững; thúc đẩy tính bao trùm, chia sẻ lợi ích; đảm bảo quyền riêng tư, quản trị dữ liệu; đồng thời đẩy mạnh tính trách nhiệm, giải trình trong việc sử dụng AI.

Chia sẻ về kinh nghiệm phát triển AI của Hàn Quốc, ông Kyoo Sung Noh, Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Trung tâm Năng suất Hàn Quốc gợi ý, trí tuệ nhân tạo có thể là hướng đi của Việt Nam. Giống như Hàn Quốc, AI sẽ là tương lai của Việt Nam. 

Tại Hàn Quốc, trí tuệ nhân tạo đã thay đổi cơ cấu toàn xã hội, việc làm, ngành nghề và cả con người. Chính phủ xây dựng các chính sách phát triển AI, trong đó tập trung cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng, đủ sức phục vụ phát triển công nghiệp trong nước. Hàn Quốc nghiên cứu và xây dựng cơ sở hạ tầng cho nguồn dữ liệu lớn. Trí tuệ nhân tạo cũng tác động đến việc thay đổi các công việc tuyển dụng và phân loại chất lượng nhân lực ở Hàn Quốc. 

Từ năm 2017 các nước đã tham gia vào cuộc chạy đua triển khai AI, Việt Nam là một trong số đó. Tiến sĩ Kyoo Sung Noh đánh giá mức độ ứng dụng AI của Việt Nam khá cao trong khu vực Đông Nam Á, ngang Singapore. Tuy nhiên, ông cho rằng Việt Nam cần xây dựng chiến lược phát triển AI dài hạn hơn.

Tại Hàn Quốc, AI hiện diện mạnh mẽ trong sản phẩm của những tập đoàn nổi tiếng như: Samsung, LG... Hàn Quốc chỉ cách biệt khoảng 1,4 năm so với trình độ AI của Mỹ. Thị trường AI trong nước đạt giá trị khoảng 2,2 tỷ won vào năm 2018. Về nhân lực, Hàn Quốc thành lập các khoa đào tạo chuyên sâu về AI ở trường đại học, viện nghiên cứu và ngay trong doanh nghiệp. Đồng thời, Chính phủ hỗ trợ chính sách về việc ứng dụng AI, tạo tiền đề thu hút nhiều nhân tài, tham gia vào tiến trình này.

Là đồng sáng lập Fun Academy và Rovio, Phần Lan và cũng là cha đẻ của trò chơi nổi tiếng Angry Birds, ông Peter Vesterbacka cho rằng, trí tuệ nhân tạo (AI) đã xuất hiện từ lâu. Xét về góc độ lịch sử, AI không phải là điều gì mới mẻ bởi cách đây 150 năm, AI đã xuất hiện trong những câu chuyện mang tính tưởng tượng của con người. Trước đó, máy móc cũng được sử dụng khá nhiều. 600 năm qua, máy móc đã hỗ trợ và dần thay thế con người. Thời gian tới, máy móc và AI sẽ tiếp tục hỗ trợ con người, một mặt tạo ra công việc mới, mặt khác sẽ khiến con người không có việc làm. Tuy nhiên, điều này sẽ tạo ra những cơ hội mới với các bạn trẻ. Vì vậy, cần phải chuẩn bị cho tương lai.

Chú thích ảnh
Ông Peter Vesterbacka, Nhà đồng sáng lập game Angry Birds phát biểu tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam về Kiến tạo kỹ năng cho thế hệ mới. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Đất nước Phần Lan là một nước nhỏ, chỉ khoảng 5 triệu dân, gần như không có tài nguyên thiên nhiên, nhưng Phần Lan giành độc lập cách đây hàng trăm năm và nhận thấy "con người" là nguồn tài nguyên quý giá nhất, cần được phát triển. Con người ngày càng thích thú với những khái niệm mới, để theo kịp sự phát triển, con người là trung tâm là nguồn lực trong quá trình phát triển AI. Con người không cạnh tranh với máy móc mà cần kết hợp với máy móc để tạo hiệu quả trong công việc.

Giáo dục đào tạo phải hướng đến AI và trang bị kỹ năng cần thiết cho giới trẻ, đầu tư cho hệ thống giáo dục là yếu tố để nâng cao kỹ năng, trang bị cho giới trẻ những kiến thức để họ theo kịp những thay đổi trong tương lai. Phần Lan có những sản phẩm nổi tiếng thế giới vì Phần Lan có hệ thống giáo dục tuyệt vời, giúp học sinh phát huy sự sáng tạo, là cái nôi thúc đẩy sự sáng tạo, nuôi dưỡng sự sáng tạo để đổi mới.

Cha đẻ Angry Birds nêu ra mô hình 3 chữ E (entertainment - education và enterpreneurship) được ứng dụng tại Phần Lan và cho thấy hiệu quả. Cụ thể, hệ thống giáo dục cần có tính sáng tạo để thúc đẩy sự phát triển. Tinh thần kinh doanh cũng cần được đẩy mạnh trong giới trẻ để bắt kịp sự vận động của thế giới. Trong đó, cha đẻ Angry Birds nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục, sáng tạo. Trong thời đại 4.0 và trí tuệ nhân tạo, cần đầu tư vào cái gốc là giáo dục để đi xa hơn, nhanh hơn. Tại Việt Nam, Trường Đại học Bách Khoa lần đầu tiên mở ra ngành trí tuệ nhân tạo.

Đào tạo nguồn nhân lực - Vấn đề nòng cốt

Ông Kyoo Sung Noh, Chủ tịch, kiêm Tổng giám đốc Trung tâm Năng suất Hàn Quốc cho rằng: Từ kinh nghiệm vận dụng AI tại Hàn Quốc, ông đề xuất các ý tưởng hợp tác trong lĩnh vực AI giữa Việt Nam và Hàn Quốc như: Việt Nam đang nỗ lực xây dựng thành phố thông minh trong tương lai. Hàn Quốc xây dựng smartcity từ năm 2000 với tổng vốn đầu tư 200 tỷ USD. Do đó, những kinh nghiệm trong lĩnh vực này của Hàn Quốc sẽ giúp ích cho Việt Nam thời gian tới.

Bên cạnh đó, các tập đoàn lớn của Hàn Quốc như Samsung, LG... đều áp dụng dây chuyền hiện đại trong sản xuất, không ít doanh nghiệp Hàn Quốc đã đầu tư tại Việt Nam và gặt hái nhiều thành công. Vì vậy, Chính phủ Hàn Quốc đang kết hợp với các tập đoàn lớn để hỗ trợ công ty nhỏ trong sản xuất. Thông qua AI sẽ điện tử hóa dây chuyền sản xuất và nâng cao năng xuất; giảm tỷ lệ hàng hóa lỗi... Đặc biệt, theo thống kê khoảng 40% dân số Việt Nam đang sản xuất nông nghiệp. Hàn Quốc cũng có tỷ lệ người dân làm nông nghiệp lớn dù không bằng Việt Nam, nhưng Hàn Quốc đã đưa AI dùng trong nông nghiệp như data cây trồng... 

Ông Tuấn Cao - CEO Genetica giới thiệu ứng dụng vi sinh của startup. Giải mã gen là xu hướng đã có tại Mỹ và nhiều nước trên thế giới nhưng còn khá mới ở các nước Đông Nam Á. Cụ thể, ứng dụng giải mã gen của Genetica không chỉ giúp giải trình tự gen mà còn phân tích kết quả mã gen cho người dùng một cách dễ hiểu, dễ ứng dụng. Nếu 2 - 3 năm nữa, tại các bệnh viện có thể cung cấp bản đồ gen cho người bệnh thay vì phát các mẫu khám, bệnh nhân vẫn có thể hiểu được phương pháp và thuốc chữa.

Trước câu hỏi về "bài toán" nguồn nhân lực, ông Lê Hồng Việt, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT cho biết, đây đang là thách thức với FPT khi thị trường khan hiếm nhân lực AI. Những người xuất sắc nhất Việt Nam thường đi nước ngoài và không trở về. FPT tìm hiểu lý do thì thấy rằng các nhân lực hầu hết học part-time nên chất lượng nghiên cứu không cao. Do đó FPT mong muốn các đơn vị đào tạo thay đổi và FPT sẵn sàng tài trợ học bổng để họ chuyên tâm học tập nghiên cứu. 

Ông Nguyễn Quang Vinh, Tổng Công ty giải pháp doanh nghiệp Viettel bổ sung thêm dẫn chứng ở 14 quốc gia có nền AI phát triển nhất thế giới, điểm chung là hầu như đầu tư nguồn nhân lực. Từ kinh nghiệm của bản thân, khi làm tiến sỹ ở Pháp, ông có làm việc tại một doanh nghiệp Pháp. Do đó theo đại diện Viettel nên tuyển sinh thạc sĩ, tiến sĩ tại trường đại học, giải quyết vấn đề vừa đào tạo vừa không lãng phí nguồn sinh viên của đơn vị đào tạo. Việc chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ các nhóm nghiên cứu nhỏ lẻ sẽ là viên gạch để phát triển cộng đồng AI Việt Nam.

Ông Trần Công Quỳnh Lân, đại diện Vietinbank cho biết: Vietinbank không có cơ hội sở hữu nguồn nhân sự chất lượng, cách duy nhất là hợp tác, đưa ra những bài toán cụ thể, đặt hàng với các trường đại học, viện nghiên cứu. Ở góc độ ngân hàng, Vietinbank mong muốn nhân sự cấp độ quản lý trung, cao được đào tạo để có sự hiểu biết tương đối.

Ông Bùi Hải Hưng, đại diện VinAI cũng đồng tình với ý kiến của đại diện Vietinbank. Đào tạo tại các trường đại học là cơ sở nòng cốt, mấu chốt để giải quyết vấn đề nhân lực. Việt Nam nên tập trung vào vấn đề con người - trước hết là giáo viên. VinAI có định hướng hỗ trợ các trường đại học về lĩnh vực nghiên cứu, giúp các giảng viên hứng thú với vấn đề nghiên cứu, tiếp cận với thế giới.

Đại diện VinAI chia sẻ kinh nghiệm từ chính Tập đoàn nhờ tận dụng các lợi thế sẵn có từ các viện nghiên cứu, hệ sinh thái đa dạng cung cấp dịch vụ chủ yếu cho tầng lớp trung lưu Việt Nam, đem đến kho dữ liệu hữu ích có thể khai thác. Sắp tới, tập đoàn cũng sẽ có thêm những chương trình phát triển công nghệ mới. 

Chú thích ảnh
PGS Tạ Hải Tùng, Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội phát biểu tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam. Ảnh: Anh Tuấn/TTXVN

Đại diện Trường Đại học Bách Khoa chia sẻ, Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo là một trong 4 định hướng nghiên cứu ưu tiên của trường trong thời gian sắp tới. Coi nhân lực là động lực quan trọng, trường sẽ đẩy mạnh nghiên cứu, đào tạo bậc đại học và sau đại học, đội ngũ giảng viên, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, tận dụng nguồn lực giữa các bên.

HL (TTXVN)

Ô tô xe máy

Điện tử - Viễn thông

Khoa học đời sống

Hợp tác nội dung
KÊNH THÔNG TIN CỦA CHÍNH PHỦ DO TTXVN PHÁT HÀNH Tổng biên tập: Ninh Hồng Nga | Giới thiệu - Liên hệ tòa soạn
Giấy phép số 17/GP-BTTTT cấp ngày 16/1/2017
Tòa soạn: Số 5 Lý Thường Kiệt, Hà Nội
Điện thoại: 024-38267042, 024-38252931(2339,2208)- Fax: 024-38253753
Email:baotintuc@vnanet.vn – toasoantintuc@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Báo Tin tức - TTXVN
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản