Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách tránh làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ với Trung Quốc.
Theo hãng tin Strat News Global của Ấn Độ, từ năm ngoái, DeepSeek, CXMT và nhiều doanh nghiệp khác đã được một hội đồng đánh giá liên ngành của Mỹ nhất trí đề xuất đưa vào Danh sách Thực thể bị hạn chế. Tuy nhiên, quá trình phê duyệt chính thức đối với hơn 100 công ty này vẫn chưa hoàn tất.
DeepSeek, công ty phát triển mô hình AI chi phí thấp gây chú ý trên toàn cầu vào đầu năm 2025, bị một số quan chức Mỹ cáo buộc hỗ trợ các hoạt động quân sự và tình báo của Trung Quốc. Công ty này cũng bị cho là đã tiếp cận các dòng chip tiên tiến của Mỹ thông qua các doanh nghiệp trung gian tại Đông Nam Á. Trong khi đó, các công ty AI của Mỹ như OpenAI và Anthropic từng cáo buộc DeepSeek tìm cách khai thác năng lực từ các mô hình của họ nhằm nâng cao hiệu suất hệ thống AI riêng.
CXMT, một trong những nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu của Trung Quốc, trước đó đã bị Bộ Quốc phòng Mỹ đưa vào danh sách các công ty quân sự Trung Quốc. Doanh nghiệp này từ lâu cũng nằm trong diện xem xét để bổ sung vào Danh sách Thực thể bị hạn chế. Các công ty có tên trong danh sách này sẽ phải đối mặt với những hạn chế nghiêm ngặt trong việc tiếp cận hàng hóa, phần mềm và công nghệ có nguồn gốc từ Mỹ.
Cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ, thương mại và an ninh quốc gia tiếp tục gia tăng trong những năm gần đây. Washington đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và thuế quan nhằm hạn chế năng lực công nghệ của Bắc Kinh, trong khi Trung Quốc duy trì sự kiểm soát đối với nguồn cung đất hiếm - loại nguyên liệu quan trọng đối với các ngành quốc phòng, sản xuất ô tô và chất bán dẫn.
Theo dữ liệu công khai, Mỹ chưa bổ sung thực thể nào vào Danh sách Thực thể bị hạn chế kể từ tháng 10 năm ngoái. Ông Philip Luck, chuyên gia nghiên cứu chuỗi cung ứng toàn cầu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, nhận định đây là khoảng thời gian dài nhất giữa các đợt cập nhật danh sách trong hơn 10 năm qua.
Nhiều công ty Trung Quốc từng bị cơ quan chức năng Mỹ xem xét do bị nghi cung cấp các chip Nvidia thuộc diện kiểm soát xuất khẩu cho các trường đại học Trung Quốc. Một số doanh nghiệp sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV) và hệ thống robot có liên hệ với quân đội Trung Quốc cũng được xác định là đối tượng tiềm năng để đưa vào danh sách đen. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có doanh nghiệp nào trong số này bị bổ sung vào Danh sách Thực thể bị hạn chế.
Các nguồn tin cho biết kể từ cuối năm 2025, Thứ trưởng Thương mại phụ trách công nghiệp và an ninh Jeffrey Kessler tỏ ra thận trọng trong việc mở rộng danh sách đen nhằm tránh làm xấu thêm quan hệ Mỹ - Trung. Một số ý kiến chỉ trích cho rằng sự chậm trễ này phản ánh tình trạng thiếu quyết liệt trong hoạt động của Cục Công nghiệp và An ninh (BIS), cơ quan chịu trách nhiệm thực thi các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
