Tỷ phú Mỹ Elon Musk. Ảnh: PAP/TTXVN
Theo Business Insider (Mỹ), một số doanh nghiệp công nghệ lớn đang xem xét khả năng triển khai các trung tâm dữ liệu bên ngoài Trái Đất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của việc vận hành các hệ thống AI. Công ty tư vấn chiến lược McKinsey & Company ước tính rằng kinh tế không gian có thể đạt quy mô khoảng 1.800 tỷ USD vào năm 2035.
Lãnh đạo các tập đoàn công nghệ khổng lồ như Elon Musk (SpaceX, Tesla, X), Jeff Bezos (Amazon, Blue Origin) và Sundar Pichai (Google) cho rằng việc đưa trung tâm dữ liệu lên không gian có thể góp phần giảm áp lực về đất đai và năng lượng - hai yếu tố đang trở nên khan hiếm khi hạ tầng AI mở rộng nhanh chóng.
Trong một bài viết đăng trên trang web của SpaceX, ông Musk nhận định nhu cầu điện cho AI toàn cầu khó có thể được đáp ứng bằng các giải pháp trên mặt đất mà không tạo thêm sức ép lên môi trường và cộng đồng, kể cả trong ngắn hạn. Những người ủng hộ các trung tâm dữ liệu trong không gian lập luận rằng các trung tâm này có thể tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và không bị giới hạn về quỹ đất.
Tuy nhiên, quan điểm này chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi. Một số ý kiến chuyên gia cho rằng việc triển khai trung tâm dữ liệu trong không gian vẫn còn nhiều rào cản về kỹ thuật và chi phí. Lãnh đạo OpenAI (sở hữu ChatGPT), Sam Altman, từng đánh giá ý tưởng này là không khả thi. Các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng dù về lý thuyết có thể xây các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, hiệu quả thực tế vẫn là vấn đề cần cân nhắc.
Dù vậy, một số doanh nghiệp vẫn tiếp tục theo đuổi hướng đi này. Google đang phát triển dự án Suncatcher, với mục tiêu đưa trung tâm dữ liệu AI lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (low Earth orbit) vào năm 2027. Trong khi đó, Blue Origin, công ty công nghệ không gian được thành lập bởi tỷ phú Bezos, đã đề xuất kế hoạch triển khai mạng lưới 50.000 vệ tinh như một trung tâm dữ liệu sử dụng năng lượng mặt trời.
Theo hồ sơ của công ty gửi cơ quan quản lý Mỹ, việc chuyển các trung tâm dữ liệu ra ngoài không gian có thể giúp giảm áp lực tiêu thụ điện và nước trên Trái Đất. Ở khía cạnh công nghệ, Nvidia cũng đã giới thiệu các giải pháp phần cứng phục vụ vận hành trung tâm dữ liệu trong môi trường không gian, đồng thời cho rằng hiệu quả kinh tế của mô hình này có thể cải thiện theo thời gian.
Trên thị trường đầu tư, lĩnh vực này cũng bắt đầu thu hút vốn. Công ty khởi nghiệp Starcloud, hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu không gian, đã đạt định giá 1,1 tỷ USD sau vòng gọi vốn Series A trị giá 170 triệu USD, với sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm Benchmark và EQT Ventures. Trả lời báo chí, công ty cho biết mình là một trong những startup đạt trạng thái “kỳ lân” nhanh nhất.
Tỷ phú Baiju Bhatt, đồng sáng lập công ty dịch vụ tài chính Robinhood (Mỹ), cũng đã đầu tư vào lĩnh vực này từ năm 2024. Tờ Wall Street Journal đưa tin rằng công ty năng lượng không gian của Bhatt, có tên là Aetherflux, đang huy động vòng gọi vốn mới với định giá 2 tỷ USD.
Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy chi phí triển khai trung tâm dữ liệu ngoài không gian có thể rất lớn. Ước tính cho thấy mỗi hệ thống có thể cần diện tích pin mặt trời tương đương hàng trăm sân bóng đá để vận hành, với chi phí hàng chục tỷ USD cho cả việc xây dựng và đưa thiết bị lên quỹ đạo.
Bên cạnh đó, việc vận hành và bảo trì trong môi trường không gian đặt ra nhiều thách thức, bao gồm rủi ro từ rác vũ trụ và điều kiện khắc nghiệt. Tuổi thọ của các hệ thống này được cho là có thể chỉ kéo dài trong vài năm.
Các chuyên gia nhận định, dù tiềm năng dài hạn của ý tưởng này đáng để được nghiên cứu thêm, việc triển khai trung tâm dữ liệu trong không gian hiện vẫn đối mặt với nhiều hạn chế về công nghệ và hiệu quả kinh tế. Do đó, khả năng hiện thực hóa trên quy mô lớn trong thời gian ngắn là khó khả thi.