Một đơn vị cơ động trên đường bộ được trang bị hệ thống tên lửa siêu vượt âm Oreshnik của Nga nhận nhiệm vụ trực chiến tại Belarus. Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga
Báo The Kyiv Post của Ukraine ngày 13/1 cho biết tại phiên họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc vào hôm 12/1, Phó Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc đã “lên án” việc Moskva sử dụng tên lửa siêu vượt âm “Oreshnik” tấn công miền Tây Ukraine trong tuần trước.
“Chúng tôi lên án việc Liên bang Nga tiếp tục và gia tăng các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Ukraine và các hạ tầng dân sự khác”, Phó Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Tammy Bruce tuyên bố.
Trong thông cáo phát đi cùng ngày, Bộ Quốc phòng Liên bang Nga cho biết một trong các tên lửa đạn đạo Oreshnik của nước này đã đánh trúng một nhà máy sửa chữa hàng không tại khu vực Lviv.
Tại phiên họp khẩn của Liên hợp quốc được triệu tập để thảo luận về việc Liên bang Nga nhắm mục tiêu vào hạ tầng dân sự của Ukraine, trong bối cảnh hàng trăm nghìn người dân không có sưởi ấm và điện giữa thời tiết giá rét, bà Bruce cho rằng việc Moskva sử dụng một tên lửa đạn đạo có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tại Ukraine “cấu thành một sự leo thang nguy hiểm và khó lý giải khác của cuộc chiến này, ngay cả khi Mỹ đang khẩn trương làm việc với Kiev, các đối tác khác và Moskva nhằm chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán”.
Điện Kremlin phản bác rằng tên lửa được phóng để đáp trả nỗ lực của Ukraine nhằm tấn công một trong các nơi ở của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin - một tuyên bố mà Kiev bác bỏ và phía Mỹ sau đó cũng đưa ra kết luận tương tự.
Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Rosemary DiCarlo nói trước Hội đồng Bảo an: “Các cuộc không kích quy mô lớn của Liên bang Nga nhằm vào dân thường và hạ tầng dân sự trọng yếu trên khắp Ukraine đã gây ra mức độ tàn phá và đau khổ khủng khiếp. Khi nhiệt độ giảm sâu xuống dưới mức đóng băng, Liên bang Nga đã gia tăng các cuộc tấn công có hệ thống nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine”.
Quyền Đại sứ Anh James Kariuki gọi cuộc tấn công là “liều lĩnh”, đồng thời nói thêm rằng “nó đe dọa an ninh khu vực và quốc tế, và mang theo nguy cơ đáng kể về leo thang cũng như tính toán sai lầm”.
Trong khi vũ khí đạn đạo mang tính thử nghiệm này nhắm vào khu vực phía Tây, thì vào đêm 8, rạng sáng 9/1, một làn sóng phối hợp rộng lớn gồm 270 tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) đã tập trung hỏa lực vào Kiev, khiến ít nhất bốn người thiệt mạng, làm hư hại Đại sứ quán Qatar và đẩy gần 6.000 tòa chung cư vào cảnh mất điện trong điều kiện nhiệt độ dưới 0°C.
Sau vụ việc, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi: “Một phản ứng rõ ràng từ thế giới là cần thiết. Trên hết là từ Mỹ, quốc gia mà các tín hiệu của họ thực sự khiến Liên bang Nga phải chú ý”.
Tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik là loại vũ khí có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, đã được Điện Kremlin ca ngợi là không thể đánh chặn, đạt tốc độ Mach 10.
Vào năm 2024, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin nói rằng Oreshnik “không phải là sự hiện đại hóa của một hệ thống cũ thời Liên Xô” mà là một thiết bị “hiện đại, tối tân”.
Các chuyên gia cho rằng tên lửa này có thể bay với tốc độ siêu vượt âm, nhưng không thể cơ động theo cách mà các tên lửa siêu vượt âm điển hình có thể làm được.
“Cũng như các tên lửa đạn đạo tầm trung và xuyên lục địa khác, các đầu đạn của nó đi vào khí quyển và tiếp cận mục tiêu với tốc độ siêu vượt âm”, nhà phân tích Marcin Andrzej Piotrowski tại Viện Quan hệ Quốc tế Ba Lan (PISM), nhận định năm 2024.
Xem video về hoạt động vận chuyển và lắp đặt tên lửa đạn đạo tầm trung siêu vượt âm Oreshnik tại Belarus. Nguồn: Bộ Quốc phòng Liên bang Nga
Được công bố vào tháng 11/2024, một tên lửa Oreshnik mang đầu đạn thông thường đã tấn công một nhà máy quân sự lớn ở Ukraine trong một sự kiện mà Moskva gọi là "thử nghiệm chiến đấu" thành công.
Cuộc tấn công vào đêm 8/1, rạng sáng 9/1 là lần thứ hai tên lửa Oreshnik được sử dụng trong thực chiến.
Ngoài ra, vào ngày 30/12/2025, theo kênh RT của Liên bang Nga, Bộ Quốc phòng nước này cho biết hệ thống tên lửa siêu vượt âm Oreshnik tiên tiến, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, đã chính thức đi vào hoạt động tại Belarus.
Bộ Quốc phòng Liên bang Nga cũng công bố đoạn video chính thức đầu tiên về hệ thống này, cho thấy việc vận chuyển và lắp đặt tại Belarus, cùng với một buổi lễ đánh dấu sự khởi đầu nhiệm vụ chiến đấu của hệ thống.