Có thể nói, những thước phim trong loạt phóng sự điều tra về "hợp đồng kỳ nghỉ" mà VTV thực hiện và phát sóng trong đầu tháng 6 đã như một nhát cắt xót xa vào thực tại. Hình ảnh những người cao tuổi, những cán bộ hưu trí cả đời chắt chiu từng đồng một, nay bần thần ngồi bên những bản hợp đồng trị giá hàng tỷ đồng nhưng chỉ như một tờ giấy vô giá trị, khiến lòng người không khỏi thắt lại.
Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ dừng ở một mô hình kinh doanh gây tranh cãi, nó đang phơi bày một hố sâu ngăn cách giữa sự tử tế và lòng tham, giữa nhịp sống công nghệ hối hả và sự lạc lõng của những người đã dành cả đời vun đắp cho thế hệ sau.
Ông Nguyễn Bá Hưng cho biết sau khi nghỉ hưu, cảm giác hụt hẫng là điều không hiếm gặp ở nhiều người cao tuổi. Ảnh: H.Y
"Hợp đồng kỳ nghỉ" - cái tên tưởng như sự tận hưởng, lại trở thành những "xiềng xích" trói buộc tài sản cuối đời. Điều đáng nói là chiêu trò này đã âm thầm tồn tại qua nhiều năm, nhưng ít ai ngờ rằng nó lại được dàn dựng quy mô đến thế. Có lẽ, vì bận rộn với "cơm - áo - gạo - tiền", vì nhịp sống đô thị quá đỗi gấp gáp mà nhiều người trẻ đã vô tình để cha mẹ mình đơn độc giữa biển thông tin độc hại. Những kẻ trục lợi không chỉ nhắm vào túi tiền mà còn khai thác khoảng trống tinh thần - một trong những điểm yếu dễ bị tổn thương nhất của tuổi già trong xã hội hiện đại.
Khi sức khỏe vơi đi, khi những cuộc gặp gỡ với bạn bè, đồng nghiệp thưa dần theo năm tháng, sự cô đơn trở thành một trong những nỗi niềm lớn nhất của tuổi già. Và đó cũng là khoảng trống mà những kẻ trục lợi tìm cách len vào. Chúng không xuất hiện với dáng vẻ của những kẻ lừa đảo, mà khoác lên mình hình ảnh của những người quan tâm, những "người bạn" luôn biết hỏi han, nhớ ngày sinh nhật, sẵn sàng lắng nghe những câu chuyện thường nhật. Từng cuộc gọi, từng lời hỏi thăm tưởng như vô hại lại dần trở thành sợi dây kéo người già vào những chiếc bẫy được giăng sẵn.
Ông Nguyễn Bá Hưng (76 tuổi, ngụ tại tỉnh Khánh Hòa), cho biết sau khi nghỉ hưu, cảm giác hụt hẫng là điều không hiếm gặp ở nhiều người cao tuổi. "Khi không còn đi làm, không còn gặp đồng nghiệp thường xuyên, bạn bè cũng thưa dần, trong khi con cái có cuộc sống riêng, sự quan tâm không thể lúc nào cũng trọn vẹn, người già rất dễ rơi vào cảm giác cô đơn. Để khỏa lấp khoảng trống ấy, nhiều người chọn lên mạng đọc tin tức, trò chuyện hoặc tìm hiểu các sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu của mình. Nhưng cũng từ đó, chúng tôi dễ trở thành đối tượng mà kẻ xấu nhắm tới", ông Hưng chia sẻ.
Theo ông Hưng, bản thân ông cũng không ít lần nhận được các cuộc gọi giới thiệu chương trình nghỉ dưỡng, mời tham gia hội thảo hay chào mời những cơ hội đầu tư hấp dẫn. "May mắn là tôi cảm thấy những lời mời đó không phù hợp với nhu cầu của mình. Hơn nữa, nơi tôi đang sống có môi trường rất tốt, gần gũi thiên nhiên nên không bị hấp dẫn bởi những lời quảng bá ấy. Nhưng nếu ở một hoàn cảnh khác, có lẽ tôi cũng khó tránh khỏi dao động như nhiều người khác", ông nói.
Sự quan tâm và sẻ chia của gia đình mỗi ngày sẽ là niềm vui, là "lá chắn" vững chắc cho người già. Ảnh minh hoạ
Những chia sẻ ấy cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm. Nhiều người cao tuổi không trở thành nạn nhân vì lòng tham, mà bởi niềm tin và nhu cầu được sẻ chia. Đằng sau những quyết định tưởng như thiếu tỉnh táo ấy là tâm lý muốn có thêm thu nhập để đỡ đần con cháu, muốn tìm kiếm một cơ hội tốt hơn cho gia đình, hoặc đơn giản chỉ là cảm giác được quan tâm sau những tháng ngày lặng lẽ.
Tại phiên họp ngày 10/6/2026, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đã dành sự quan tâm đặc biệt cho vấn đề này. Phát biểu của bà không chỉ là sự đánh giá sắc bén về mặt pháp lý mà còn mang nặng nỗi niềm của một người con, một người đại biểu của nhân dân. Việc bà chủ động gọi điện kiểm tra an toàn cho chính cha mẹ mình ngay sau khi theo dõi những vụ việc ấy là một thông điệp mạnh mẽ. Đó không chỉ là hành động của một nhà quản lý, đó còn là lời nhắc nhở đầy nhân văn dành cho mỗi người con: Bảo vệ cha mẹ không chỉ là làm chính sách mà là sự gần gũi, là "hệ thống cảnh báo sớm" hiệu quả nhất từ chính tình thân.
Chúng ta cần những "lá chắn" vững chắc hơn thế. Đã đến lúc hệ thống cảnh báo từ các cơ quan quản lý, các định chế tài chính và nhà mạng phải được nâng cấp để chặn đứng những “vòi bạch tuộc” này ngay từ cửa ngõ. Sự an yên của người già phải được xây dựng từ nền tảng của một xã hội nhân văn, nơi Đảng và Nhà nước luôn kiên định mục tiêu phát triển kinh tế gắn liền với tiến bộ, công bằng xã hội, "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Mỗi tờ hợp đồng được ký trong nước mắt, mỗi cuộc gọi lừa đảo thành công đều là lời cảnh tỉnh về trách nhiệm của cộng đồng. Đừng để cha mẹ già phải tự mình đối mặt với những "chiếc bẫy" tinh vi thời đại số. Hãy để mỗi gia đình trở thành một pháo đài bình yên, nơi tình yêu thương của con cháu là bức tường kiên cố nhất, che chở cho những bậc sinh thành.
Đừng để tuổi già trở thành "mảnh đất màu mỡ" cho cái ác, mà hãy biến đó thành quãng thời gian rực rỡ, được tôn trọng và an hưởng trọn vẹn trong vòng tay gia đình và sự bảo hộ nghiêm minh của pháp luật. Đó cũng chính là thước đo của một xã hội văn minh, nơi sự tử tế được đặt lên hàng đầu và mọi người dân đều được sống trong sự che chở của pháp luật.