Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng được trình bày tại phiên khai mạc Đại hội không chỉ tổng kết nhiệm kỳ Đại hội XIII và định hướng cho giai đoạn 2026 - 2030, mà còn mở ra con đường phát triển của đất nước trong một giai đoạn dài hơi trước mắt, đó chính là kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Ở đó, điểm nhấn xuyên suốt kết nối các mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, định hướng, nhiệm vụ trọng tâm là tư duy hành động mang tính đột phá.
Tại Đại hội XIV của Đảng, Dự thảo Báo cáo chính trị lần đầu tiên tích hợp đồng bộ 3 báo cáo: Báo cáo chính trị; Báo cáo kinh tế - xã hội và Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng. Điều này tạo thành một chỉnh thể thống nhất, toàn diện, rõ trọng tâm, trọng điểm, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ triển khai. Việc cấu trúc, hệ thống các văn kiện có thêm điểm đột phá nữa là gắn luôn với Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, trong đó chỉ rõ “chủ thể, lộ trình, nguồn lực, đích đến” hết sức cụ thể, gắn với yêu cầu hành động: Nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của nhân dân.
Điểm nổi bật thứ hai là nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Báo cáo chính trị đã cô đọng 8 nội dung quan trọng, thể hiện rõ yêu cầu: Lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả. Trong đó, với nội dung hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Báo cáo nhấn mạnh thể chế là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” nhưng cũng là “đột phá của đột phá”, nên phải tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới. Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng… Lấy thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng cải cách. Kiên quyết khắc phục bằng được những “điểm nghẽn”: “Luật thì đúng mà làm thì khó”, “trên nghị trường thì thông, dưới cơ sở thì vướng”, “trên nóng, dưới lạnh”, “nói nhiều, làm ít”, “quyết sách đúng nhưng thực thi chậm”, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm niềm tin của nhân dân.
Tương tự, khi đề cập nội dung xác lập mô hình tăng trưởng mới, Báo cáo cũng thống nhất quan điểm đã được nêu trong các nghị quyết trụ cột về kinh tế của Bộ Chính trị gần đây: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt. Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh; khuyến khích doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh quốc tế; đưa tri thức và công nghệ vào sản xuất kinh doanh.
Về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tư duy đột phá thể hiện ở việc xác định điểm bắt đầu từ con người và cơ chế. Phải có cơ chế trọng dụng nhân tài; cơ chế đánh giá dựa trên sản phẩm; cơ chế tài chính linh hoạt; cơ chế hợp tác công - tư; cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học gắn với yêu cầu phát triển. Khoa học, công nghệ phải đi vào đời sống, phục vụ người dân, nâng năng suất lao động, giảm chi phí xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Hay trong nội dung xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; công tác cán bộ là “then chốt của then chốt” cũng vậy, Báo cáo nhấn mạnh yêu cầu chọn đúng người, giao đúng việc; đánh giá cán bộ bằng sản phẩm, bằng hiệu quả, bằng uy tín trong nhân dân; thực hiện phương châm “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”…
Điểm nổi bật thứ ba là yêu cầu thực hiện ba đột phá chiến lược (thể chế, nhân lực, hạ tầng): Làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn. Ba đột phá này có quan hệ hữu cơ: Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra “đà” mới và “thế” mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội.
Báo cáo cũng một lần nữa chỉ rõ điểm yếu lớn nhất là khâu tổ chức thực hiện. Từ đó nhấn mạnh yêu cầu hành động; đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ; kiên quyết khắc phục tình trạng “nói nhiều, làm ít”, “nói hay, làm dở”, “cha chung không ai khóc”, thậm chí “nói không đi đôi với làm”; thiếu kiểm tra, giám sát; đề ra mục tiêu cao nhưng triển khai chậm, hiệu quả thấp.
Tất cả những điểm đột phá về tư duy hành động đó đều gắn với đích đến: Dân là gốc, là thước đo cao nhất của mọi quyết sách. Mọi đường lối, chính sách cần phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào nhân dân. Niềm tin của nhân dân đối với Đảng không đến từ lời nói, mà đến từ việc là, từ sự công tâm, liêm chính của cán bộ, từ hiệu quả của bộ máy, từ sự công bằng trong thụ hưởng, từ kết quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giải quyết kịp thời, thấu đáo những bức xúc chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Một kỷ nguyên mới của dân tộc đã mở ra, nhưng đây mới chỉ là điểm khởi đầu. Khát vọng, kỳ vọng về những mục tiêu phát triển đất nước thật lớn lao và chính đáng, nhưng thành quả không tự nhiên mà có. Thành quả chỉ đến nếu mỗi chúng ta cùng đồng lòng hành động, mỗi người ở mỗi vị trí cần thực hiện nhiệm vụ, công việc của mình với nhiệt huyết và quyết tâm cao nhất. Phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” của Đại hội XIV của Đảng chính là lời hiệu triệu, là mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử, vì một Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
