Từ các chương trình đào tạo nghề của địa phương đến hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tại doanh nghiệp, người lao động từng bước nâng cao tay nghề, đáp ứng nhu cầu sản xuất. Mô hình đào tạo công nhân khai thác mủ cao su là một minh chứng cho hiệu quả của việc học nghề gắn với việc làm ngay tại quê nhà.
Học nghề gắn với nhu cầu lao động vùng cao
Với đặc thù địa bàn miền núi, đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, Điện Biên chú trọng đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện thu nhập và phát triển sinh kế cho người dân.
Giai đoạn 2021–2025, tỉnh Điện Biên đã tuyển sinh, đào tạo nghề cho hơn 45.000 người, với tỷ lệ có việc làm sau học nghề đạt trên 75%. Riêng năm 2025, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tuyển sinh, đào tạo hơn 8.500 người, vượt kế hoạch đề ra. Tiếp nối kết quả này, năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo nghề cho 8.500 lao động; trong 6 tháng đầu năm đã đào tạo khoảng 3.000 người, đạt 35,29% kế hoạch năm. Việc chú trọng đào tạo nghề gắn với nhu cầu sản xuất, giải quyết việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số cũng phù hợp với định hướng của Tiểu dự án 3, Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2025.
Bên cạnh hoạt động của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, việc doanh nghiệp trực tiếp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cũng góp phần giúp lao động dân tộc thiểu số tiếp cận nghề và có việc làm tại chỗ. Tại Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, đào tạo công nhân khai thác mủ được duy trì thường xuyên, gắn với yêu cầu sản xuất thực tế. Trong 9 tháng năm 2026, doanh nghiệp đã tổ chức đào tạo nghề, tập huấn nâng cao tay nghề cho 836 công nhân, lao động kỹ thuật và bảo vệ vườn cây. Nội dung tập trung vào kỹ thuật chăm sóc, khai thác, bảo vệ vườn cây cao su, an toàn lao động và kỷ luật sản xuất.
Theo ông Hoàng Xuân Lợi, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, hằng năm doanh nghiệp thuê giảng viên đào tạo nghề cho công nhân mới, đồng thời bồi dưỡng, kiểm tra tay nghề đối với lao động đang làm việc. Việc kiểm tra chéo giữa các đội sản xuất giúp phát hiện, điều chỉnh những thao tác chưa đúng kỹ thuật. Đặc biệt, công nhân được hướng dẫn thực hành trực tiếp tại vườn cây, từ sử dụng dụng cụ đến xác định độ sâu, góc cạo và thực hiện quy trình khai thác mủ. Phương thức đào tạo này giúp người lao động dễ tiếp thu, vận dụng kiến thức ngay vào công việc, phù hợp với điều kiện của đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.
Vững tay nghề, ổn định việc làm và thu nhập
Không chỉ tổ chức đào tạo, Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên còn duy trì các cuộc thi tay nghề nhằm khuyến khích công nhân rèn luyện kỹ năng, nâng cao chất lượng lao động. Tháng 9/2026, doanh nghiệp tổ chức cuộc thi “Bàn tay vàng thu hoạch mủ cao su”, tạo điều kiện để công nhân kiểm tra kiến thức, kỹ năng thực hành và trao đổi kinh nghiệm.
Điển hình là anh Mùa A Sùng, công nhân Đội Cao su Tuần Giáo. Trước cuộc thi, anh được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn hơn một tháng, từ kiến thức về chế độ cạo đến thực hành trực tiếp tại vườn cây. Nhờ quá trình học tập, rèn luyện, anh đã giành giải Nhất cuộc thi năm 2026. Trong khi đó, anh Lò Văn Thiệp, công nhân người Khơ Mú, từ chỗ chưa biết kỹ thuật cạo mủ đã được doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên. Qua thời gian làm việc, anh từng bước nâng cao tay nghề, trở thành công nhân kỹ thuật có nhiều thành tích trong các cuộc thi. Những trường hợp này cho thấy, khi được đào tạo phù hợp với công việc thực tế, lao động dân tộc thiểu số có thể từng bước làm chủ kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu sản xuất và tạo dựng sinh kế ổn định.
Gắn bó với cây cao su từ những ngày đầu trồng mới đến khi khai thác mủ, chị Sình Thị Pháy, công nhân Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, cảm nhận rõ những thay đổi trong cuộc sống gia đình. “Trước kia chưa có cao su thì cuộc sống nhiều cái cũng vất vả lắm. Từ khi vào làm cao su, tôi cũng vào làm từ lúc trồng đến lúc cạo mủ, cuộc sống cũng ổn định hơn so với trước”, chị Pháy chia sẻ.
Hiện Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên có 876 lao động, trong đó hơn 92% là người dân tộc thiểu số. Thu nhập bình quân năm 2026 ước đạt 8,5 triệu đồng/người/tháng. Kết quả này cho thấy việc kết hợp đào tạo kỹ năng với sử dụng lao động tại chỗ đang góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao. Cùng với tạo việc làm trực tiếp, doanh nghiệp còn liên kết với người dân thông qua hình thức góp đất trồng cao su. Các hộ góp đất được hưởng 10% sản lượng mủ khai thác hằng năm, góp phần tạo thêm nguồn thu cho người dân tại các vùng trồng.
Thực tế tại Điện Biên cho thấy, việc kết nối đào tạo nghề với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp là hướng đi thiết thực đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Người dân được trang bị kỹ năng phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương, có cơ hội làm việc sau đào tạo và tiếp tục nâng cao tay nghề trong quá trình lao động. Việc duy trì các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng kỹ thuật và tăng cường gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mở rộng cơ hội việc làm, giúp đồng bào dân tộc thiểu số ở Điện Biên từng bước cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống và phát triển sinh kế bền vững.