Cổ động viên đội tuyển Bỉ cổ vũ đội nhà trong trận thi đấu với đội tuyển Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN (Ảnh không cho phép bên thứ ba khai thác, chia sẻ lại)
Trước giờ bóng lăn, các chuyên gia y tế đã đưa ra một cảnh báo bất ngờ rằng chính sự cuồng nhiệt của người hâm mộ có thể gây hại cho sức khỏe của họ, nhất là trong những trận cầu căng thẳng ở vòng đấu loại trực tiếp. Hiện tượng này mang tên fanxiety, ghép giữa từ "fan" (người hâm mộ) và "anxiety" (lo âu).
Trong bối cảnh World Cup 2026 mới là lần thứ tư đội tuyển Bỉ góp mặt ở tứ kết, trái tim của cổ động viên Bỉ bị thử thách là điều dễ hiểu. Trước đó, vào năm 2014, đội tuyển Bỉ buộc phải dừng bước trước Argentina song vào năm 1986 và 2018, "Quỷ đỏ" đều tiến tới bán kết. Niềm hy vọng ấy đang sống lại và cùng với nó là áp lực tâm lý đè nặng lên hàng triệu khán giả truyền hình tùy theo diễn biến trên sân.
Với các chuyên gia y tế, fanxiety không chỉ dừng ở cảm giác hồi hộp thông thường. Trên thực tế, một nghiên cứu tại Mỹ chỉ ra rằng những cổ động viên thể thao cuồng nhiệt, dù là trong bóng đá hay bóng bầu dục, có nguy cơ tử vong do các bệnh tim mạch cao hơn, đặc biệt trong các trận đấu sít sao ở giai đoạn cuối của các giải đấu.
Bác sĩ tim mạch Miguel Maturana, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích rằng thời điểm nguy hiểm nhất chính là những phút cuối trận, khi các yếu tố gây căng thẳng dồn dập nhất. Cảm xúc mạnh tạo ra đỉnh điểm stress, giải phóng adrenaline và các hormone khác vào máu, đẩy nhịp tim và huyết áp tăng vọt.
Danh sách triệu chứng mà hiện tượng fanxiety có thể gây ra khá đáng ngại, bao gồm tăng huyết áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, nhịp tim nhanh, rung nhĩ, thậm chí ngừng tim đột ngột. Thói quen xem bóng đá càng làm tình hình xấu đi, khi cổ động viên thường vừa theo dõi trận đấu vừa ăn đồ mặn và uống nhiều bia rượu - những thực phẩm không có lợi cho hoạt động của tim. Dù vậy, vị bác sĩ trấn an rằng hiện tượng này không nhằm khiến người hâm mộ sợ hãi mà chỉ để họ ý thức được nguy cơ, nhất là những ai có tiền sử bệnh tim mạch, cao huyết áp hoặc từng bị đột quỵ.
Theo các chuyên gia, lời khuyên thiết thực nhất để phòng tránh hiện tượng fanxiety đơn giản đến bất ngờ: Đừng xem bóng đá một mình. Bác sĩ tim mạch Matthew Tomey tại New York (Mỹ) khuyến nghị những người có tiền sử bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi theo dõi trận đấu. Trong thời gian theo dõi trận đấu, điều tốt nhất là "ở bên những người có thể trông chừng bạn" bởi bị ngừng tim khi ở nhà một mình nguy hiểm hơn nhiều so với khi có người thân xung quanh. Ông cũng lưu ý các dấu hiệu của cơn đau tim khá đa dạng, gồm tức ngực, hụt hơi hơn bình thường, đau vai hoặc cánh tay, buồn nôn và khó tiêu. Nếu xét theo khía cạnh này, hàng chục nghìn người Bỉ chuẩn bị đổ về các fan zone và quán cà phê rạng sáng 11/7 đang tự bảo vệ mình theo cách khoa học nhất.
Bên cạnh đó, các chuyên gia y tế còn đề cập một hệ lụy bất ngờ khác của hiện tượng fanxiety, đó là những tác động lên gương mặt. Hiện tượng "fanxiety face" chỉ những cái cau mày, nhăn mặt vô thức khi theo dõi trận cầu gay cấn. Theo đó, bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ Lyle Leipziger cảnh báo các cử động cơ mặt lặp đi lặp lại quá mức sẽ thúc đẩy hình thành nếp nhăn và vết chân chim, trong khi stress làm tăng cortisol - hormone phá hủy collagen vốn đã suy giảm theo tuổi tác - khiến làn da xỉn màu.
Nói cách khác, 90 phút (hoặc hơn) của trận Bỉ - Tây Ban Nha sẽ là bài kiểm tra không chỉ với các học trò của huấn luyện viên Rudi Garcia, mà với cả trái tim - theo đúng nghĩa đen - của người hâm mộ xứ sở bia và chocolate.