Một nghiên cứu mới cho thấy kể từ khi ứng dụng ChatGPT xuất hiện cuối năm 2022, hoạt động tuyển dụng trong nhiều ngành nghề tại Mỹ và châu Âu đã chậm lại rõ rệt, trong khi năng suất lao động tăng mạnh.
Nghiên cứu do công ty bảo hiểm tín dụng Coface thực hiện, cho thấy tại Mỹ, năng suất lao động trong các lĩnh vực dễ chịu tác động của AI như công nghệ thông tin, truyền thông, ngân hàng, bảo hiểm, tư vấn, pháp lý và kế toán đã tăng hơn 5% mỗi năm kể từ cuối năm 2022, so với mức trung bình 1,5% trong giai đoạn 2010-2019. Tuy nhiên, số việc làm mới trong các lĩnh vực này liên tục giảm.
Theo nhà kinh tế Aurélien Duthoit, Mỹ hiện thiếu khoảng 3 triệu việc làm so với kịch bản không có AI, dù nền kinh tế vẫn tăng trưởng mạnh. Đáng chú ý, các doanh nghiệp không sa thải hàng loạt mà chủ yếu hạn chế tuyển dụng mới. Điều này cho thấy tác động của AI đến thị trường lao động có thể diễn ra âm thầm, thông qua việc thu hẹp cơ hội việc làm.
Tại Pháp, xu hướng tương tự cũng đang xuất hiện. Kể từ tháng 11/2022, số tin tuyển dụng trong những nghề có khoảng 10% công việc có thể được AI đảm nhiệm thấp hơn 12% so với các nghề không chịu tác động của công nghệ này. Chẳng hạn như trong ngành ô tô, nhu cầu tuyển nhân viên bảo trì tăng 20%, trong khi nhu cầu tuyển dụng kế toán chỉ tăng 5%.
Đáng chú ý, AI không chỉ ảnh hưởng đến những người mới gia nhập thị trường lao động mà cả lao động có kinh nghiệm. Tại Pháp, số tin tuyển dụng đối với các vị trí yêu cầu ít nhất 4 năm kinh nghiệm, có một phần công việc có thể được AI thực hiện, thấp hơn 16% so với mức dự kiến nếu không có ChatGPT.
Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, nhân sự, kế toán, ngân hàng và bảo hiểm ghi nhận lượng tin tuyển dụng thấp hơn gần 30% so với xu hướng chung của từng ngành kể từ năm 2022. Ngược lại, nhu cầu tuyển dụng trong các nghề sản xuất công nghiệp cao hơn 12% so với xu hướng của ngành này.
Theo ông Duthoit, sự sụt giảm tuyển dụng trong các lĩnh vực bán hàng, kế toán, nhân sự, công nghệ thông tin, tư vấn, pháp lý và nghiên cứu phát triển tương đương với hơn 100.000 vị trí việc làm không xuất hiện tại Pháp trong năm 2026 nếu so với xu hướng trước khi ChatGPT ra đời. Nghiên cứu tại Đức và Thụy Điển cũng cho kết quả tương tự.
Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu lưu ý rằng sự trùng hợp về thời điểm giữa sự phát triển của AI và tình trạng tuyển dụng chậm lại chưa đủ để khẳng định công nghệ này là nguyên nhân duy nhất gây ra sự chậm trễ này. Tác động trong tương lai sẽ phụ thuộc vào tốc độ tự động hóa, sự xuất hiện của những nghề mới, nhu cầu phát sinh từ tăng năng suất và tình hình kinh tế nói chung. Thách thức đặt ra là giúp người lao động thích ứng để tránh những biến động đột ngột trên thị trường việc làm.