Thời gian qua, nhiều người dân bị mạo danh để thành lập doanh nghiệp, đến khi có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh mới phát hiện. Dù người dân đã phản ánh, khiếu nại tới các cơ quan chức năng liên quan, nhưng mất khá nhiều thời gian để giải quyết.
Về vấn đề này, bà Trịnh Thị Hương cho biết, cơ chế đăng ký doanh nghiệp tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp theo nguyên tắc tự khai, tự chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, cơ chế này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng, mạo danh thông tin cá nhân để đăng ký doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ cũng đặt ra thách thức mới, khi thông tin cá nhân bị lộ lọt có thể bị lợi dụng để đăng ký kinh doanh.
“Hiện có khoảng 4.000 trường hợp được xác định có dấu hiệu mạo danh, cần rà soát. Cục Doanh nghiệp tư nhân đang phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh tại địa phương và cơ quan chức năng để xác định từng trường hợp có thực sự xảy ra hành vi mạo danh hay không. Khi có kết luận xác minh, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thu hồi giấy phép kinh doanh”, bà Trịnh Thị Hương cho biết.
Cơ quan quản lý đang nghiên cứu các giải pháp công nghệ nhằm khắc phục hạn chế trong quá trình xác minh thông tin. Cục Doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể cũng đang xây dựng, sửa đổi Luật Doanh nghiệp và nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm hạn chế tình trạng mạo danh.
Liên quan những trường hợp cá nhân bị mạo danh, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, nếu người bị mạo danh đã gửi thông tin đến cơ quan chức năng, nhưng quá 6 tháng chưa được xử lý, có thể gửi thông tin để Bộ Tài chính vào cuộc. Đây là trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong việc tiếp nhận, xác minh và xử lý các trường hợp bị mạo danh.
Các trường hợp người dân phản ánh bị mạo danh thành lập doanh nghiệp được phát hiện trong quá trình Cục Thuế thực hiện chiến dịch làm sạch mã số thuế.
Ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, đến cuối tháng 9/2026, Cục Thuế đã rà soát, phân loại và giao trách nhiệm xử lý đến từng địa phương; tăng cường phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, công an, hải quan và chính quyền địa phương.
Đến hết tháng 9/2026, cơ quan Thuế đã hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho gần 125.000 doanh nghiệp, chi nhánh và tổ chức, tăng khoảng 30% so với cuối năm 2025; trong đó có nhiều hồ sơ tồn từ năm 2025 trở về trước được tập trung xử lý trong Chiến dịch; đồng thời, xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế cho hơn 52.000 trường hợp để tiếp tục thực hiện thủ tục giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Như vậy, cơ quan Thuế đã xử lý việc hoàn thành nghĩa vụ để đóng mã số thuế cho gần 180.000 doanh nghiệp, tổ chức. Ở chiều ngược lại, hơn 4.000 doanh nghiệp, tổ chức đã được khôi phục mã số thuế để tiếp tục hoạt động.
Kết quả này cho thấy, Chiến dịch không chỉ tập trung xử lý các hồ sơ tồn đọng kéo dài mà còn góp phần tạo điều kiện để doanh nghiệp lựa chọn rõ ràng: hoàn tất thủ tục rời khỏi thị trường hoặc khôi phục hoạt động theo đúng quy định.
Với doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, ông Lê Long khuyến nghị, không tiếp tục để hồ sơ kéo dài. Doanh nghiệp chủ động tra cứu trạng thái mã số thuế, liên hệ cơ quan thuế quản lý để xác định hồ sơ, nghĩa vụ còn thiếu và sớm thanh toán nợ thuế thực tế nhằm hạn chế tiền chậm nộp. Ngành Thuế cam kết bố trí đầy đủ nguồn lực để hỗ trợ giải quyết hồ sơ đúng hạn, công khai minh bạch, đúng quy định pháp luật.
Trước băn khoăn việc làm sạch mã số thuế có làm phát sinh thêm nghĩa vụ hoặc khoản thu mới đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động hay không, ông Lê Long cho rằng, Chiến dịch không đặt ra nghĩa vụ pháp lý mới đối với người nộp thuế. Các nghĩa vụ về hồ sơ khai thuế, hóa đơn, số tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách Nhà nước, tiền chậm nộp hoặc xử phạt nếu có được xác định trên cơ sở quy định pháp luật áp dụng đối với từng thời kỳ và tình trạng cụ thể của người nộp thuế.
"Cơ quan Thuế không đặt ra khoản thu, phí hoặc chi phí thủ tục ngoài quy định pháp luật. Mục tiêu Chiến dịch là rà soát, hỗ trợ và xử lý các nghĩa vụ đã tồn tại, đồng thời tháo gỡ các trường hợp đủ điều kiện để người nộp thuế hoàn tất thủ tục hoặc quay trở lại hoạt động", ông Lê Long nhấn mạnh.
Về tổ chức thực hiện, tại Công văn số 6736/CT-NVT ngày 11/9, Cục Thuế đã yêu cầu cơ quan thuế công khai, minh bạch thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục, nghĩa vụ thuế, hành vi vi phạm và mức xử phạt thường gặp; kiên quyết chấn chỉnh công chức thuế về việc yêu cầu người nộp thuế thực hiện thêm thủ tục, cung cấp thêm hồ sơ, tài liệu không có căn cứ; không từ chối tiếp nhận hồ sơ, không yêu cầu giải trình hoặc hướng dẫn nhiều lần không đúng quy định. Trường hợp đã có đủ căn cứ xác định nghĩa vụ, cơ quan thuế phải thông báo đầy đủ, một lần các nội dung người nộp thuế còn phải thực hiện để xử lý dứt điểm hồ sơ.
Cục Thuế cam kết giải quyết hồ sơ nhanh, đúng quy định, minh bạch, không phát sinh thủ tục. Khi hồ sơ đủ căn cứ, cơ quan thuế phải thông báo đầy đủ, một lần các nghĩa vụ cần thực hiện; không yêu cầu bổ sung giấy tờ không có căn cứ hoặc hướng dẫn nhiều lần.
Với hồ sơ đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, trong 3 ngày làm việc phải ban hành thông báo xác nhận hoàn thành nghĩa vụ/chấm dứt hiệu lực mã số thuế, không để chậm do nguyên nhân chủ quan. Đồng thời, cơ quan Thuế phải chủ động rà soát hồ sơ, khai thác dữ liệu sẵn có, phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, hạn chế yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin.
Đề cập về hướng tháo gỡ vấn đề trên, luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín cho rằng, trong thời gian chờ xác minh xem trường hợp phản ánh bị mạo danh đó có thực hay không? ngành Tài chính cũng như các đơn vị liên quan cần có cơ chế "luồng xanh" hỗ trợ người nộp thuế, đặc biệt những trường hợp có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh.
"Khi người dân đã có đơn trình báo tới cả cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan Công an, sau đánh giá sơ bộ vụ việc, cơ quan Công an có thể gửi thông báo tới cơ quan Thuế để cơ quan thuế ra quyết định tạm thời chưa áp dụng việc tạm hoãn xuất cảnh", luật sư Nguyễn Văn Được đề xuất.
Đương nhiên, người nộp thuế phải cam kết, sau quá trình xác minh, nếu có sai phạm, hậu quả gì thì hoàn toàn chịu trách nhiệm.
