Trong ngành hàng không, khu vực Trung Đông – vốn là trung tâm trung chuyển hành khách quốc tế – đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Các hãng hàng không lớn của Vùng Vịnh như Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways từ lâu đóng vai trò kết nối các đường bay giữa châu Âu, châu Á và châu Phi. Tuy nhiên, xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran leo thang đã khiến hoạt động khai thác bị gián đoạn, hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt trong những tuần gần đây.
Ngày 16/3, Emirates buộc phải hủy và điều chỉnh một số chuyến bay sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái vào sân bay Dubai (Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất – UAE). Giới phân tích cho rằng những tác động này có thể kéo dài ngay cả khi chiến sự kết thúc, đặc biệt đối với dòng khách du lịch – vốn phục hồi chậm hơn so với nhóm khách trung chuyển.
Không chỉ các hãng hàng không Vùng Vịnh, nhiều hãng hàng không quốc tế cũng chịu sức ép lớn khi phải điều chỉnh đường bay. Các hãng châu Âu vốn đã tránh không phận Nga từ năm 2022 nay tiếp tục phải né thêm khu vực Trung Đông, khiến thời gian bay kéo dài và chi phí nhiên liệu gia tăng.
Áp lực chi phí càng gia tăng khi giá năng lượng leo thang. Giá dầu thô hiện quanh mức 100 USD/thùng, trong khi giá nhiên liệu bay đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột bùng phát, lên khoảng 190 USD/thùng. Nguyên nhân một phần do khoảng 20% nguồn nhiên liệu hàng không toàn cầu đi qua eo biển Hormuz – khu vực đang bị gián đoạn nghiêm trọng.
Sự gia tăng chi phí buộc nhiều hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, một số hãng phương Tây lại tận dụng cơ hội mở rộng thị phần. Hãng British Airways (Anh) đã tăng chuyến bay tới Singapore và Bangkok (Thái Lan), trong khi Lufthansa (Đức) ghi nhận lượng đặt vé tăng 60% trong tháng 3.
Song song với hàng không, ngành logistics toàn cầu cũng đang phải tái cấu trúc mạnh mẽ để ứng phó với gián đoạn tại các tuyến vận tải chiến lược. Tập đoàn vận tải biển CMA CGM của Pháp đã triển khai các hành lang vận tải đường bộ mới nhằm tránh eo biển Hormuz.
Theo đó, hàng hóa từ châu Á sẽ được vận chuyển tới cảng Jeddah (Saudi Arabia) trên Biển Đỏ, sau đó trung chuyển bằng đường bộ sang Dammam ở phía Đông trước khi phân phối tới các quốc gia Vùng Vịnh như Kuwait, Bahrain, Qatar và UAE. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này cũng chuyển hướng tàu tới các cảng nằm phía Nam eo biển Hormuz như Khor Fakkan và Fujairah (UAE), cũng như cảng Sohar của Oman. Từ các điểm này, hàng hóa sẽ tiếp tục được vận chuyển bằng đường bộ thông qua các hành lang logistics mới thiết lập.
Các phương án thay thế khác cũng đang được chuẩn bị, bao gồm vận chuyển từ cảng Aqaba của Jordan tới Iraq, hoặc sử dụng tuyến đường bộ từ cảng Mersin của Thổ Nhĩ Kỳ.
Những điều chỉnh này cho thấy tác động trực tiếp của xung đột ở Trung Đông đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời phản ánh xu hướng chuyển dịch sang các mô hình vận tải linh hoạt hơn nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị.
Giới chuyên gia nhận định, dù nhu cầu vận tải có thể suy giảm trong ngắn hạn do chi phí tăng cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại, thị trường thường phục hồi nhanh sau các cú sốc. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, những biến động tại Trung Đông có thể trở thành chất xúc tác thúc đẩy một chu kỳ tái định hình sâu sắc đối với ngành vận tải và hàng không toàn cầu.
