Từ xe điện đến robotaxi
Theo SCMP, hãng xe điện Trung Quốc XPeng ngày 18/5 thông báo bắt đầu sản xuất hàng loạt mẫu taxi không người lái, đánh dấu bước mở rộng đáng chú ý từ sản xuất xe điện sang các công nghệ giao thông dựa trên AI.
Mẫu robotaxi mới được phát triển trên nền tảng GX và sử dụng bốn chip AI Turing do XPeng tự thiết kế. Xe hướng tới khả năng tự lái cấp độ 4 (L4), cho phép phương tiện vận hành tự động trong những khu vực và điều kiện được xác định mà không cần người điều khiển can thiệp thường xuyên.
XPeng dự kiến thử nghiệm dịch vụ robotaxi trong nửa cuối năm 2026, tập trung đánh giá khả năng vận hành, mức độ chấp nhận của người dùng và tiềm năng thương mại hóa. Công ty đặt mục tiêu đến đầu năm 2027 có thể triển khai xe mà không cần nhân viên giám sát trên xe.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của XPeng là doanh nghiệp không chỉ phát triển một mẫu xe tự lái mà đang xây dựng cả chuỗi công nghệ phía sau phương tiện. Từ chip xử lý AI, phần mềm điều khiển đến nền tảng xe, nhiều thành phần được phát triển trong nội bộ.
Điều này phản ánh sự thay đổi của ngành ô tô. Khi xe ngày càng được điều khiển bằng phần mềm và AI, năng lực cạnh tranh không còn chỉ nằm ở động cơ, thiết kế hay quy mô nhà máy mà còn phụ thuộc vào khả năng phát triển công nghệ tính toán, xử lý dữ liệu và phần mềm.
Khi xe trở thành một nền tảng AI
XPeng đang theo đuổi mô hình chủ yếu dựa trên camera và AI để nhận diện, phân tích môi trường giao thông, thay vì phụ thuộc nhiều vào lidar và bản đồ độ phân giải cao.
Cách tiếp cận này tương đồng với hướng phát triển hệ thống FSD của Tesla và phản ánh một trong những tranh luận công nghệ quan trọng của ngành xe tự lái: cần kết hợp những loại cảm biến nào để phương tiện có thể nhận biết và xử lý các tình huống giao thông với độ chính xác cao, đồng thời kiểm soát chi phí.
Với XPeng, việc tự phát triển chip AI là một phần trong chiến lược kiểm soát nhiều hơn các thành phần công nghệ của xe. Khi sản lượng tăng, việc làm chủ phần cứng và phần mềm có thể giúp doanh nghiệp tối ưu thiết kế, hiệu năng và chi phí.
Tuy nhiên, sản xuất robotaxi hàng loạt mới chỉ là một bước trong quá trình thương mại hóa. Xe tự lái phải được kiểm nghiệm trong nhiều điều kiện giao thông, xử lý những tình huống bất thường và đáp ứng các yêu cầu về an toàn trước khi có thể mở rộng dịch vụ.
Bên cạnh công nghệ trên xe, hệ sinh thái robotaxi còn cần bản đồ, hạ tầng kết nối, nền tảng gọi xe, trung tâm dữ liệu và cơ chế quản lý. XPeng đang hợp tác với Amap của Alibaba, qua đó kết nối công nghệ tự lái với dữ liệu bản đồ và dịch vụ vận tải.
Mô hình này cho thấy robotaxi không đơn thuần là một chiếc ô tô có thêm chức năng tự lái. Đây là sự kết hợp giữa phương tiện, AI, dữ liệu, hạ tầng số và dịch vụ.
Việt Nam và hướng phát triển giao thông thông minh
Câu chuyện của XPeng cho thấy một công nghệ mới chỉ có thể đi tới thị trường khi nhiều năng lực được phát triển đồng thời: phần cứng, phần mềm, dữ liệu, hạ tầng và khả năng thử nghiệm trong môi trường thực tế.
Đây cũng là hướng phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó xác định AI, IoT, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các công nghệ tự động hóa là những lĩnh vực quan trọng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng số, dữ liệu và năng lực công nghệ chiến lược.
Với Việt Nam, giao thông là một lĩnh vực có thể tạo môi trường thực tế để ứng dụng AI và dữ liệu, từ điều hành giao thông, tối ưu đèn tín hiệu đến hỗ trợ phương tiện và từng bước nghiên cứu công nghệ tự động hóa. Quan trọng hơn, quá trình này có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu tích lũy dữ liệu, phát triển nhân lực và từng bước làm chủ những công nghệ liên quan.
Cuộc đua robotaxi vì thế không chỉ là câu chuyện giữa những hãng xe lớn. Đằng sau mỗi phương tiện tự lái là một hệ sinh thái công nghệ gồm chip, AI, dữ liệu, phần mềm và hạ tầng. Đây cũng chính là những mắt xích mà Việt Nam cần từng bước xây dựng nếu muốn chuyển từ ứng dụng công nghệ sang phát triển năng lực công nghệ của riêng mình.
