Nhanh nhạy trong những sự kiện lớn của đất nước
Dù đối mặt với không ít áp lực và thách thức, nhiều phóng viên trẻ vẫn lựa chọn gắn bó với nghề và "cháy" hết mình với đam mê. Sự dấn thân, ham học hỏi cùng cách tiếp cận nhanh nhạy, sáng tạo đã giúp họ tự khẳng định mình trên mặt trận thông tin đa nền tảng.
Đối với Phương Lâm, báo chí đã mang đến cho em cơ hội được sống với nhiều cuộc đời khác nhau, được trải nghiệm, được kể chuyện và lưu giữ những khoảnh khắc có ý nghĩa của cuộc sống bằng ngôn ngữ hình ảnh. Ảnh: nhân vật cung cấp.
Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, chúng tôi có dịp trò chuyện với các phóng viên trẻ, lắng nghe họ trải lòng về nghề. Phóng viên Bùi Phương, bút danh Phương Lâm (sinh năm 1998), hiện là biên tập viên ảnh tại Tạp chí điện tử Tri thức (Znews), thường trú tại TP Hồ Chí Minh - là một trong những phóng viên trẻ đầy triển vọng, đang trực tiếp tham gia sản xuất các sản phẩm báo chí đa phương tiện của Znews. Mới đây, Phương Lâm cho biết vừa nhận được giấy mời của Hội đồng Giải Báo chí Quốc gia đến dự và nhận Giải C - Giải Báo chí Quốc gia năm 2025, tổ chức tại TP Hải Phòng vào ngày 21/6 tới.
Trao đổi về nghề, Phương Lâm cười và chia sẻ: "Thật ra, em chưa bao giờ nghĩ khi lớn lên mình sẽ làm nhà báo. Hồi nhỏ, em luôn mơ ước trở thành bác sĩ. Tuy nhiên, đến năm lớp 12, em mới nhận ra bản thân thích đi đây đi đó, thích trải nghiệm cuộc sống và gặp gỡ nhiều người hơn là làm việc trong phòng mổ. Báo chí đã cho em cơ hội được sống với nhiều cuộc đời khác nhau, được trải nghiệm, được kể những câu chuyện và lưu giữ những khoảnh khắc ý nghĩa của cuộc sống bằng ngôn ngữ hình ảnh".
Năm 2019, khi còn là sinh viên năm 4, Lâm bắt đầu thực tập tại Ban Trực quan của Znews. Lâm kể: "Lúc ấy em chỉ mong được thực tập để làm MC thôi. Nhưng các anh chị trong tòa soạn động viên em thử đi chụp ảnh, theo chân các anh chị tác nghiệp ở hiện trường - chính những chuyến đi đó đã giúp em bén duyên với nghề ảnh báo chí." Đến tháng 7/2020, Lâm chính thức gia nhập Znews tại TP Hồ Chí Minh và gắn bó với tòa soạn cho đến nay.
Khi được hỏi về kỷ niệm đáng nhớ nhất trong quá trình làm nghề, Lâm hào hứng kể lại: đó là Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), khi cô được tòa soạn phân công tác nghiệp tại khu vực khách sạn Rex (TP Hồ Chí Minh).
"Em nhớ hôm đó phóng viên các báo tập trung rất đông. Em thì cứ tất bật vừa chụp ảnh, vừa quay video, rồi tranh thủ phỏng vấn cảm xúc của người dân theo dõi diễu binh. Mọi thao tác đều phải diễn ra với tốc độ rất nhanh: chụp xong là bấm quay, rồi tháo thẻ nhớ, cắm vào máy để gửi dữ liệu về tòa soạn, đồng thời viết phần mô tả. Trong khi đó, mạng liên tục nghẽn vì lượng truy cập quá lớn. Rất may, em vẫn kịp gửi video đoàn diễu binh về tòa soạn. Sau khi đăng tải, video đạt hơn 10 triệu lượt xem và chia sẻ", Lâm nhớ lại.
Lâm chia sẻ thêm: "Khi đã lên được điểm tác nghiệp, ngoài việc giữ vị trí, em còn phải tính toán hướng di chuyển của đoàn diễu binh để có được góc chụp tốt nhất. Trong suốt quá trình tác nghiệp, em gần như 'một tay cầm máy, một tay cầm điện thoại' — chụp được ảnh hay quay được video nào là chuyển ngay về tòa soạn. Ngoài ra, em còn tranh thủ phỏng vấn người dân; thường thì em sẽ phỏng vấn trước khi đoàn diễu binh đi qua".
Theo Lâm, nghề báo là một công việc đòi hỏi rất nhiều hy sinh: đi sớm về khuya, dãi nắng dầm sương, vừa lao động chân tay vừa lao động trí óc. "Nhưng nếu mình biết mình muốn gì, thích gì và làm tốt điều gì, thì đó sẽ là 'mỏ neo' giữ mình gắn bó với nghề", Lâm nói.
Phương Lâm cho rằng, phụ nữ làm báo có lợi thế riêng ở góc nhìn mềm mại, tinh tế và khả năng tạo sự gần gũi với nhân vật. "Ảnh và video luôn mang đến cảm xúc mạnh mẽ cho người xem. Em mong muốn sử dụng ngôn ngữ hình ảnh và sức mạnh của báo chí để lan tỏa những giá trị tích cực đến xã hội".
Phương Lâm trong một lần tác nghiệp nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Ảnh: nhân vật cung cấp.
Lâm cũng nhấn mạnh rằng, người làm báo cần luôn giữ sự tò mò với thế giới xung quanh và không ngừng học hỏi. "Cá nhân em ngày nào cũng học - hôm nay học kỹ năng này, hôm sau học kỹ năng khác. Nếu nhiều ngành nghề phải mất 10 - 15 năm để hoàn thiện chuyên môn thì báo chí là nghề phải học suốt đời. Người làm báo luôn phải cập nhật bản thân trước sự phát triển không ngừng của xã hội và công nghệ".
Theo Lâm, phóng viên trẻ hiện nay cần có khát vọng theo đuổi nghề nghiệp, giữ ngọn lửa đam mê và trang bị những kỹ năng nền tảng như viết, chụp ảnh, quay video. Bên cạnh đó là khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thành thạo ngoại ngữ như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung. "Nếu giỏi ngoại ngữ, chúng ta sẽ tiếp cận được nhiều nguồn thông tin quốc tế, từ đó không bị tụt lại trước sự phát triển của báo chí và thế giới", Lâm chia sẻ.
Dấn thân trong những vấn đề “nóng” của xã hội
Phóng viên Nguyễn Hữu Huy bắt đầu làm báo từ năm 2015 và công tác tại Báo Tiền Phong từ tháng 11/2021 đến nay. Trải qua hơn 10 năm gắn bó với nghề, Huy đã tích lũy cho mình một hành trình làm báo đáng nể với nhiều dấu ấn chuyên môn: Giải Khuyến khích "Búa Liềm Vàng" năm 2024 (đồng tác giả loạt bài "Chỉ bàn làm, không bàn lùi"), Giải Báo chí Nguyễn An Ninh tỉnh Tây Ninh năm 2026, và hai lần lọt vào Top 50 Giải Ảnh "Khoảnh khắc Báo chí" các năm 2020 và 2025 do Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp Báo Nhà báo & Công luận tổ chức.
Phóng viên Nguyễn Hữu Huy cho rằng, bên cạnh kỹ năng viết báo truyền thống, phóng viên hiện nay cần biết chụp ảnh, quay phim, dựng video, khai thác dữ liệu và sử dụng các công cụ AI để nâng cao hiệu quả công việc. Ảnh: nhân vật cung cấp.
Phụ trách mảng hạ tầng giao thông, đô thị và cấp thoát nước, Huy thường xuyên phải tác nghiệp trong những điều kiện khắc nghiệt, đặc biệt là những đêm mưa bão hay triều cường. Việc vừa viết bài, chụp ảnh, quay video, dựng clip, cập nhật thông tin trên các nền tảng số gần như đã trở thành nhịp công việc thường ngày của anh.
Một kỷ niệm mà Huy khó có thể quên là đêm mưa lớn kéo dài tại TP Hồ Chí Minh vào mùa mưa năm 2025. Khi đến tác nghiệp tại phường An Lạc để ghi nhận tình trạng ngập sâu, anh phải lội qua dòng nước đen ngòm trong bóng tối, vừa chụp ảnh vừa quay video vừa phỏng vấn người dân. Giữa lúc tác nghiệp, anh không may sụp xuống một hố ga bị ngập nước, ngã cùng toàn bộ thiết bị. Ngay lập tức, Huy tìm một quán nước ven đường để kiểm tra thẻ nhớ, may mắn thay, toàn bộ hình ảnh và video vẫn được lưu giữ nguyên vẹn, dù chiếc máy ảnh sau đó bị hư hỏng khá nặng.
Câu chuyện đó phần nào phản ánh áp lực của nghề báo hiện đại: Phóng viên không chỉ ghi nhận hiện trường mà còn phải xử lý dữ liệu, viết tin, dựng video, thu âm lời dẫn và hoàn thiện sản phẩm trong thời gian ngắn nhất. Có những ngày vừa kết thúc họp báo, Huy phải tìm ngay một quán cà phê hay góc làm việc gần nhất để rã băng phỏng vấn, chọn ảnh, dựng clip và gửi bài gần như cùng lúc.
Tuy nhiên, theo Huy, áp lực lớn nhất của báo chí hiện đại không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở tính chính xác. "Nhanh là cần thiết, nhưng đúng còn quan trọng hơn. Chỉ một chi tiết sai cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan báo chí và niềm tin của độc giả", Huy nhấn mạnh. Đây cũng chính là lý do anh đặc biệt coi trọng vai trò của báo chí chính thống trong bối cảnh mạng xã hội lan truyền thông tin với tốc độ chóng mặt nhưng độ kiểm chứng còn nhiều bất cập.
Huy trong qua lần tác nghiệm trải nghiệm ga metro số 1 chuẩn bị đi vào hoạt động. Ảnh: nhân vật cung cấp.
"Tôi từng chứng kiến nhiều vụ việc lan truyền rất nhanh trên mạng xã hội nhưng thông tin chưa đầy đủ, thậm chí sai lệch. Lúc đó, phóng viên phải trực tiếp đến hiện trường, làm việc với cơ quan chức năng, gặp các bên liên quan và đối chiếu từ nhiều nguồn trước khi công bố. Nhiều khi báo chí chậm hơn vài giờ hoặc vài ngày, nhưng thông tin đã được kiểm chứng đầy đủ, đó chính là giá trị cốt lõi của báo chí", Huy chia sẻ.
Về ứng dụng công nghệ trong nghề, Huy đánh giá cao vai trò hỗ trợ của AI ở nhiều khâu như chuyển giọng nói thành văn bản, tổng hợp dữ liệu hay tạo giọng đọc cho video, giúp phóng viên tiết kiệm thời gian để tập trung hơn vào kiểm chứng thông tin và nâng cao chất lượng nội dung. Song anh cũng thẳng thắn: "AI có thể tổng hợp dữ liệu, nhưng không thể chịu trách nhiệm trước xã hội về tính chính xác của thông tin - trách nhiệm đó vẫn thuộc về người làm báo".
Từ những trải nghiệm thực tế đó, Huy đúc kết, tác nghiệp đa năng là yêu cầu tất yếu của nghề báo hiện đại, nhưng kỹ năng công nghệ chỉ là phương tiện. Điều tạo nên giá trị bền vững của một nhà báo và của nền báo chí chính thống vẫn là bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy phản biện, sự trung thực và đạo đức nghề nghiệp.
"Trong kỷ nguyên số, công nghệ có thể giúp người làm báo đi nhanh hơn nhưng chỉ có sự trung thực, khả năng kiểm chứng thông tin và đạo đức nghề nghiệp mới tạo nên giá trị bền vững của báo chí chính thống trên mặt trận thông tin", Hữu Huy khẳng định.