Hồ chứa thiếu nước giữa mùa mưa
Hiện nay, 24 công trình hồ chứa nước ở phía Đông tỉnh do Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi quản lý mới tích được khoảng 54% tổng dung tích thiết kế. Trong đó, các hồ chứa lớn như Nước Trong đạt 57,4%, Núi Ngang đạt 34,7%, An Thọ đạt 34,5% và Liệt Sơn chỉ đạt 25,1%.
Ghi nhận tại hồ Nước Trong, hồ chứa lớn nhất ở phía Đông tỉnh Quảng Ngãi, nằm trên địa bàn xã Sơn Hà, có dung tích thiết kế gần 290 triệu m³. Hiện mực nước hồ chỉ đạt cao trình 117,07 m, thấp hơn 12,43 m so với mực nước dâng bình thường. Cụm trưởng Cụm Quản lý thủy nông số 2, Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi Võ Nhất Sỹ cho biết, hồ Nước Trong có vai trò quan trọng trong việc điều tiết nước, phục vụ tưới tiêu cho hơn 50.000 ha đất nông nghiệp ở khu vực hạ lưu sông Trà Khúc; đồng thời cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất công nghiệp cho hai khu công nghiệp Tịnh Phong và VSIP.
“Lưu lượng nước về hồ trong mùa mưa năm nay đạt rất thấp, gây nguy cơ thiếu nước trong mùa khô 2026-2027. Hiện sau khi Công ty kiến nghị Nhà máy thủy điện Nước Trong đã dừng phát điện, đồng thời công ty cũng đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi cho phép tích nước sớm để chủ động ứng phó với El Nino. Ngoài ra, đơn vị cũng xây dựng phương án tổ chức tưới luân phiên ngay từ vụ Đông Xuân sắp tới nhằm ứng phó với tình trạng khô hạn”, ông Võ Nhất Sỹ cho biết.
Tại xã Ba Động, hồ chứa nước Núi Ngang hiện có mực nước ở cao trình 55,19 m, thấp hơn 5,81 m so với mực nước dâng bình thường. Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Quảng Ngãi, lưu lượng nước về hồ trong tháng 11 chỉ đạt từ 4,40-8,80 m³/s, thấp hơn nhiều so với lưu lượng bình quân tháng 11 trong giai đoạn 2023-2025.
Đối với hồ chứa nước Liệt Sơn, phường Đức Phổ, dung tích nước hiện chỉ đạt 25% so với dung tích thiết kế. Việc các hồ chứa Núi Ngang, Liệt Sơn tích nước ở mức thấp trong mùa mưa năm nay làm gia tăng nguy cơ thiếu nước tưới cho khu vực hạ lưu sông Trà Câu trong mùa khô 2026-2027.
Tương tự, hồ chứa thủy điện Đakđrinh có dung tích thiết kế 248 triệu m³, hiện mực nước chỉ đạt cao trình 380 m, cao hơn mực nước chết khoảng 3 m và thấp hơn 30 m so với mực nước dâng bình thường. Đây là mức tích nước thấp, ảnh hưởng đến khả năng phát điện và điều tiết nguồn nước phục vụ hạ du.
Linh hoạt, gấp rút ứng phó
Trước nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino, đến ngày 4/11, ba nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi gồm Đakđrinh, Nước Trong và Núi Ngang đã dừng phát điện để tập trung tích trữ nước phục vụ sản xuất.
Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty Cổ phần Thủy điện Đakđrinh Nguyễn Duy Nghĩa cho biết, nhiệm vụ chủ yếu của nhà máy là phát điện, với sản lượng điện bình quân được giao khoảng 540 triệu kWh/năm. Việc dừng phát điện để tích nước gây khó khăn cho hoạt động sản xuất điện của Công ty. Tuy nhiên, đơn vị chấp hành chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và UBND tỉnh Quảng Ngãi, góp phần bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp của tỉnh trong năm 2027.
Theo ông Nguyễn Thanh Hùng, Phó Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi, đơn vị đã đề nghị Công ty Thủy điện Nước Trong và Nhà máy Thủy điện Núi Ngang ngừng phát điện từ ngày 3/11 để tích nước. Theo phương án, đến ngày 5/12, khi bắt đầu mở nước phục vụ vụ Đông Xuân, các nhà máy mới tiếp tục phát điện trở lại nhằm bảo đảm nguồn nước cho sản xuất. Bên cạnh đó, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và UBND tỉnh Quảng Ngãi, Công ty đã yêu cầu các đơn vị trực thuộc xây dựng phương án ứng phó thiên tai, phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn và tổ chức tưới luân phiên ngay từ vụ Đông Xuân.
Để chủ động ứng phó với El Nino, ngày 4/11, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đã có công văn yêu cầu các sở, ngành, đơn vị và chính quyền địa phương chủ động triển khai các giải pháp phòng ngừa, ứng phó, hạn chế thấp nhất thiệt hại do hạn hán, thiếu nước gây ra. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết; chủ động triển khai sớm các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế, bảo đảm kịp thời, hiệu quả, tuyệt đối không chủ quan trước những diễn biến bất thường. Theo dự báo, thời gian tới có thể tiếp tục xuất hiện nắng nóng, mưa bão bất thường vào cuối năm.
Các địa phương, đơn vị khẩn trương cập nhật phương án ứng phó theo các kịch bản nguồn nước và thiên tai, kể cả tình huống bất lợi hơn dự báo; thường xuyên kiểm kê, đánh giá nguồn nước tại các hồ chứa, hệ thống thủy lợi và công trình cấp nước. Tính toán khả năng cấp nước trong cả mùa khô để điều chỉnh thời vụ, cơ cấu sản xuất và diện tích canh tác; khoanh vùng nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, xây dựng phương án dự phòng, kết nối và hỗ trợ nguồn nước giữa các hệ thống. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân tích trữ, sử dụng nước và điện tiết kiệm; kiểm tra việc triển khai các giải pháp tại những khu vực có nguy cơ cao.
Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát phương án tiêu thoát nước, chống ngập tại đô thị, khu dân cư và vùng sản xuất khi xảy ra mưa lớn bất thường; kiểm tra khả năng vận hành của hệ thống thoát nước, trạm bơm, cống, hồ điều hòa và công trình chống ngập. Bên cạnh đó, các địa phương cần tiếp tục rà soát địa bàn xung yếu, khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; nắm chắc tình hình từng hộ dân và khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập lụt, hạn hán, thiếu nước để chủ động phương án ứng phó, tổ chức di dời, sơ tán người dân đến nơi an toàn, không để bị động, bất ngờ.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Nino và dự báo tiếp tục duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng; đồng thời có thể xuất hiện mưa lớn, lũ và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm bất thường.
Trước đó, ngày 23/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn số 12379/BNNMT-TNN gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc chủ động thực hiện các giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên lưu vực sông Trà Khúc do ảnh hưởng của El Nino. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dòng chảy trên hầu hết các sông, suối thuộc lưu vực sông Trà Khúc trong tháng 6-8 thấp hơn trung bình nhiều năm từ 25-64%. Mặc dù trong tháng 9-10 đã xuất hiện mưa, nhưng mực nước tại các hồ chứa lớn trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi vẫn ở mức thấp.
