Thông báo số 24-TB/CQTTBCĐ kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW
Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 4/3 cho biết cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran trên thực tế đã trở thành một “bãi thử” cho những công nghệ quân sự mới nổi, từ các thiết bị bay không người lái (UAV) tàng hình cho tới tên lửa đạn đạo thế hệ mới và các biến thể tên lửa hành trình đã được cải tiến. Những hệ thống này, trong đó có một số đã được phát triển suốt nhiều năm, nay đang được triển khai trong điều kiện thực chiến.
LUCAS lần đầu tham chiến với vai trò “thiết bị bay không người lái tấn công một chiều”
Hệ thống Tấn công Chiến đấu Không người lái Chi phí Thấp (LUCAS) đã lần đầu tiên được đưa vào tác chiến sau khi các đòn không kích của Mỹ–Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2.
Thiết bị bay không người lái này được thiết kế như một nền tảng giá rẻ, có thể hy sinh, và được triển khai như một hợp phần trong chiến dịch tác chiến của Mỹ.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận LUCAS đã ra mắt trong chiến đấu, mô tả đây là một “thiết bị bay không người lái tấn công một chiều”.
Trong một tuyên bố công khai trên nền tảng X, CENTCOM cho biết Lực lượng Đặc nhiệm Scorpion Strike của họ đang sử dụng các thiết bị bay không người lái loại này để thực thi nhiệm vụ tác chiến trong Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Khủng khiếp (Operation Epic Fury), đánh dấu việc hệ thống lần đầu tiên được sử dụng trong thực tế.
Về hình dáng, LUCAS trông khá giống dòng thiết bị bay không người lái Shahed của Iran, cho thấy Mỹ có thể đã tiếp thu một số yếu tố từ mô hình “giá rẻ - số lượng lớn” do Tehran tiên phong.
Cách tiếp cận này ưu tiên tính kinh tế và khả năng tấn công bão hòa nhằm vào mục tiêu, thay vì các nền tảng đắt tiền, có thể tái sử dụng.
Đầu tuần này, các đoạn video lan truyền trên mạng từ một khu vực hẻo lánh ở Iraq cho thấy một thiết bị bay không người lái hình tam giác, dường như còn nguyên vẹn và có hình dáng giống LUCAS.
Trong video, hai người đàn ông đang kiểm tra thiết bị bay không người lái này, vốn có vẻ đã hạ cánh mà không phát nổ (xem video bên dưới. Nguồn: OSINTdefender/X).
Mặc dù đoạn video chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng nếu được xác nhận, điều này sẽ cho thấy một nhiệm vụ thất bại - một kết cục bất thường đối với một hệ thống vốn được thiết kế chuyên biệt như một vũ khí “một chiều”.
Tên lửa tấn công chính xác (PrSM) lần đầu được sử dụng trong tác chiến
Quân đội Mỹ cũng đã sử dụng tên lửa tấn công chính xác, hay PrSM, trong một trường hợp dường như là lần đầu tiên loại vũ khí này được dùng trong chiến đấu.
Tên lửa đạn đạo tầm ngắn này mới chỉ bắt đầu được đưa vào biên chế khoảng hai năm trước và được thiết kế để thay thế Hệ thống Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) cũ.
PrSM có tầm bắn xa hơn đáng kể so với ATACMS, cho phép lực lượng Mỹ tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa hơn hàng trăm dặm. Tầm bắn mở rộng này làm gia tăng mạnh số lượng mục tiêu tại Iran có thể bị đặt vào thế nguy hiểm mà không cần phải tái bố trí các bệ phóng.
CENTCOM đã công bố hình ảnh từ 24 giờ đầu tiên của Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Khủng khiếp, cho thấy một vụ phóng PrSM từ bệ phóng HIMARS M142.
Việc triển khai này nhấn mạnh sự tập trung ngày càng lớn của Lục quân Mỹ vào hỏa lực chính xác tầm xa như một trụ cột của chiến tranh hiện đại.
Bằng cách đưa PrSM vào tác chiến tại chiến trường này, Washington đang phát đi tín hiệu về niềm tin vào độ tin cậy cũng như giá trị răn đe của hệ thống.
Màn ra mắt của tên lửa này cũng cho thấy cách các năng lực tấn công mặt đất đang tiến hóa có thể bổ trợ cho các chiến dịch đường không và hải quân trong những cuộc xung đột cường độ cao phục vụ các hoạt động toàn cầu của Mỹ.
Tên lửa hành trình “Tomahawk đen” và những câu hỏi về dự trữ
Các hoạt động Hải quân cũng ghi nhận một diễn biến đầy tiềm năng quan trọng khác, đó là sự xuất hiện của một tên lửa hành trình Tomahawk với thân được sơn màu đen, chưa từng thấy trước đây.
Những hình ảnh do Hải quân Mỹ công bố từ Chiến dịch Cơn Thịnh nộ Khủng khiếp cho thấy các vụ phóng tên lửa hành trình tấn công mặt đất RGM-109 Tomahawk (TLAM) từ các tàu khu trục lớp Arleigh Burke.
Một hình ảnh đặc biệt cho thấy một quả Tomahawk màu đen bóng, khác biệt rõ rệt so với màu xám mờ tiêu chuẩn vốn được Hải quân Mỹ sử dụng từ trước tới nay.
Các nhà phân tích cho rằng đây có thể là biến thể tên lửa Tomahawk loại tấn công đường biển (MST), còn được gọi là “Tomahawk đen”, được cấu hình cho nhiệm vụ chống hạm tầm xa.
Nếu được xác nhận, tên lửa này có thể chia sẻ các đặc tính hoặc lớp phủ với những vũ khí chống hạm khác của Hải quân Mỹ, có khả năng được tối ưu hóa cho khả năng sống sót và tác chiến trên biển.
Sự xuất hiện của nó sẽ đánh dấu lần đầu tiên biến thể này được ghi nhận sử dụng trong tác chiến thực tế.
Tuy nhiên, song song với những tiến bộ công nghệ là một mối lo về hậu cần.
Tên lửa Tomahawk không phải là nguồn lực vô hạn. Một số lượng đáng kể đã được sử dụng trong các chiến dịch trước đây nhằm vào các lực lượng có liên hệ với Iran, lực lượng Houthi và ở những chiến trường khác.
Trong một kịch bản xung đột tiềm tàng với Trung Quốc, TLAM sẽ đóng vai trò then chốt trong các hoạt động tấn công tầm xa trên biển và trên bộ. Tốc độ sử dụng hiện nay đặt ra câu hỏi về năng lực bổ sung và tính bền vững của kho dự trữ.
Trong khi việc triển khai các hệ thống mới làm nổi bật ưu thế công nghệ, nó cũng cho thấy tầm quan trọng lâu dài của năng lực công nghiệp và quản lý đạn dược trong cạnh tranh giữa các cường quốc hiện đại.
Iran lần đầu triển khai tên lửa siêu vượt âm Fattah-2
Iran cũng có những vũ khí mới để thử nghiệm. Các báo cáo cho thấy Tehran đã sử dụng tên lửa siêu vượt âm Fattah-2 trong tác chiến lần đầu tiên.
Một nguồn tin quân sự Iran nói với kênh Al Ghad rằng hệ thống tiên tiến này đã được triển khai trong làn sóng tấn công trả đũa mới nhất, sau các đòn không kích phối hợp của Mỹ–Israel nhằm vào những cơ sở trọng yếu của Iran.
Một đoạn video lan truyền trên mạng, do đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CGTN chia sẻ, được cho là ghi lại cảnh phóng tên lửa Fattah-2.
Đoạn video này chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng việc công bố nó trùng với thông điệp chính thức của Tehran rằng họ đã bước sang một giai đoạn leo thang mới để đáp trả các đòn không kích của Mỹ–Israel.
Iran lần đầu công bố Fattah-2 vào tháng 11/2023 như một phiên bản nâng cấp của Fattah-1 trước đó.
Tên lửa này được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) giới thiệu là vũ khí siêu vượt âm thế hệ mới, được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) – một năng lực làm cho việc đánh chặn trở nên phức tạp hơn đáng kể.
Theo các quan chức Iran, Fattah-2 có thể đạt tốc độ lên tới Mach 15 và có tầm bắn ước tính khoảng 1.500 km.
Không giống các tên lửa đạn đạo thông thường bay theo quỹ đạo có thể dự đoán, phương tiện lướt siêu vượt âm có khả năng cơ động trong quá trình bay, thay đổi quỹ đạo và độ cao để né tránh các hệ thống phòng thủ tên lửa.
Tên lửa này được cho là có thể mang đầu đạn nổ khoảng 200 kg và được thiết kế để tấn công cả mục tiêu trên bộ lẫn mục tiêu trên biển.
Việc nhiều hệ thống mới lần đầu được đưa vào thực chiến cho thấy cạnh tranh công nghệ quân sự ngày càng được quyết định không chỉ bởi khả năng nghiên cứu, mà còn bởi năng lực chuyển công nghệ thành sản phẩm có thể triển khai trong điều kiện thực tế.
Từ LUCAS - thiết bị bay không người lái tấn công một chiều chi phí thấp, tên lửa PrSM đến các biến thể tên lửa mới, chiến trường đang trở thành phép thử trực tiếp đối với mức độ làm chủ công nghệ, khả năng sản xuất và hiệu quả sử dụng sản phẩm.
Nhìn từ việc các công nghệ mới được kiểm nghiệm trong xung đột Mỹ - Israel và Iran, trọng tâm tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Thông báo số 24-TB/CQTTBCĐ kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW không chỉ là việc theo kịp xu hướng công nghệ, mà còn vào năng lực tự chủ, làm chủ và chuyển công nghệ chiến lược thành sản phẩm cụ thể.
Đặc biệt với thiết bị bay không người lái, việc Thông báo 24 trực tiếp đưa công nghệ này vào nhóm cần tập trung nguồn lực phát triển thành sản phẩm cho thấy yêu cầu đã được cụ thể hóa từ định hướng phát triển công nghệ chiến lược sang đầu ra có thể kiểm chứng, gắn với đóng góp cho quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia.
Đây cũng chính là khoảng cách quyết định giữa “có nghiên cứu công nghệ” và “có năng lực công nghệ thực tế” mà những diễn biến trên chiến trường hiện nay đang làm nổi bật.
