Mô hình robot cân bằng trên bóng thu hút sự chú ý của đông đảo học sinh tham quan, tạo không gian giao lưu và truyền cảm hứng học tập lẫn nhau.
Hiểu rõ ngành nghề phù hợp
Giữa khu trưng bày các mô hình nghiên cứu tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), Nguyễn Hoàng Khang, học sinh lớp 11B3 Trường Trung học phổ thông Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi liên tục dừng lại trước gian của khoa Hóa để hỏi các anh chị sinh viên và thầy cô về các thí nghiệm liên quan đến dược liệu và ứng dụng của cây thuốc trong đời sống. Nam sinh cho biết, trước đây em chỉ thích môn Hóa vì thấy “hợp”, nhưng sau những lần tham gia các cuộc thi STEM và nghiên cứu khoa học, em bắt đầu hình dung rõ hơn về ngành nghề mình muốn theo đuổi sau này.
Hoàng Khang là thành viên nhóm nghiên cứu đề tài về cây Sọ chó tại Trường Trung học phổ thông Bình Sơn, tìm hiểu khả năng ứng dụng của loài cây này trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe. “Có những hôm làm thí nghiệm xong kết quả không như mong muốn, tụi em phải làm lại từ đầu. Nhưng càng làm em càng thấy thích môn Hóa hơn và muốn theo ngành này”, Khang kể.
Không chỉ riêng Khang, nhiều học sinh hiện nay bắt đầu tiếp cận công nghệ từ chính những vấn đề quen thuộc quanh mình. Tại Trường Trung học phổ thông Trần Phú (thành phố Đà Nẵng), Nguyễn Minh Trí cùng nhóm bạn thực hiện mô hình đèn giao thông thông minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo để điều tiết lưu lượng xe tại các ngã tư quanh cổng trường vào giờ tan học.
Để mô hình có thể hoạt động ngoài trời, nhóm phải tìm hiểu nhiều loại vật liệu khác nhau nhằm bảo đảm chịu được mưa nắng. Khi chọn được vật liệu phù hợp, các thành viên tiếp tục mày mò cách chế tạo khuôn mẫu để sản phẩm vận hành đúng như thiết kế ban đầu.
Nam sinh cho biết chính quá trình tự tìm tòi từ lập trình, điện tử đến cơ khí khiến em quyết định theo đuổi ngành Công nghệ thông tin sau khi tốt nghiệp.
Cũng tại Trường Trung học phổ thông Trần Phú, Trần Vũ Quốc Huy lại chọn hướng nghiên cứu gần gũi hơn khi tận dụng cây Trâm ổi mọc hoang để làm túi thơm thiên nhiên. Sau nhiều tháng thử nghiệm và thay đổi cách xử lý nguyên liệu, nhóm mới hoàn thiện được sản phẩm như mong muốn. Quốc Huy cho biết quá trình tham gia các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật giúp em hiểu rõ hơn những lĩnh vực mình yêu thích.
“Gia đình em có truyền thống làm nghề giáo viên nên từ nhỏ em cũng mong muốn sau này được đi dạy và truyền đạt kiến thức cho các em nhỏ. Nhưng qua những lần tham gia các cuộc thi STEM, rô bốt và khoa học kỹ thuật, em cũng thấy rất thích các ngành như công nghệ thông tin, tự động hóa hay cơ khí và muốn tìm hiểu sâu hơn về những lĩnh vực này”, Huy chia sẻ.
Từ những lần mô hình hỏng, thí nghiệm thất bại
Sinh viên tự tin giới thiệu mô hình thiết bị bay không người lái (UAV) với các chuyên gia tại Ngày hội Khoa học Công nghệ, Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo.
Những trải nghiệm đó cũng là điều nhiều sinh viên kỹ thuật bắt đầu đối mặt khi bước vào môi trường đại học.
Ngô Tú Anh, sinh viên năm nhất khoa Điện, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng, cho biết trước đây em chọn ngành chủ yếu vì học khá môn Vật lý. Chỉ đến khi tham gia các dự án thực tế, nam sinh mới nhận ra mình thật sự yêu thích lĩnh vực này. “Trong lý thuyết thì mọi thứ rất mượt mà, nhưng lúc bắt tay vào làm thì hư cái này, lỗi cái kia, tụi em sửa liên tục mới chạy được”, Tú Anh kể.
Theo cô Võ Thị Hường, giáo viên Vật lý Trường Trung học phổ thông Trần Phú, giá trị lớn nhất của STEM không nằm ở giải thưởng mà ở việc học sinh được trải nghiệm thực tế để hiểu bản thân phù hợp với lĩnh vực nào. “Có em làm sản phẩm rồi mới nhận ra mình thích lập trình, có em lại mê cơ khí hay nghiên cứu. Quan trọng là các em được thử, được sai và trưởng thành từ chính quá trình đó”, cô Hường chia sẻ.
Tại Đà Nẵng, nhiều trường đại học hiện cũng mở rộng kết nối với trường phổ thông để học sinh tiếp cận nghiên cứu khoa học và công nghệ từ sớm. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu, Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh hiện nay, STEM không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức mà còn tạo cơ hội để các em sớm nhận ra mình phù hợp với lĩnh vực nào, từ đó có lựa chọn nghề nghiệp phù hợp trong tương lai.
Buổi trao đổi, tư vấn ý tưởng khởi nghiệp giữa giáo viên hướng dẫn và học sinh.
Trong khi đó, cô Trịnh Thị Hồng Linh, giáo viên Trường Trung học phổ thông Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (thành phố Đà Nẵng), cho rằng STEM không nên trở thành áp lực thành tích mà cần là môi trường để học sinh trải nghiệm, khám phá năng lực và phát triển kỹ năng thực tế. “Điều quan trọng nhất là các em dám thử sức với những ý tưởng mới, biết làm việc nhóm, biết giải quyết vấn đề và kiên trì với sản phẩm của mình. Đó cũng là những kỹ năng rất cần cho công việc sau này”, cô Linh nói.
Với nhiều học sinh, hành trình chọn nghề giờ đây không chỉ bắt đầu từ điểm số hay những bài kiểm tra trên lớp, mà từ chính những lần mô hình hỏng, thí nghiệm thất bại và những đêm ngồi sửa sản phẩm cùng bạn bè. Và phía sau các cuộc thi STEM, điều còn lại với nhiều em không hẳn là giải thưởng, mà là cơ hội để hiểu mình thực sự muốn theo đuổi điều gì trong tương lai.