Những suất cơm miễn phí giúp người lao động vơi bớt khó khăn khi mưu sinh tại TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc
Những nghĩa cử âm thầm giữa lòng thành phố
Những ngày cuối tuần tại nhiều tuyến đường ở TP Hồ Chí Minh, hình ảnh các nhóm thiện nguyện phát cơm miễn phí, trao quà cho người vô gia cư hay hỗ trợ công nhân khó khăn đã trở nên quen thuộc. Không cần những hoạt động quá lớn, nhiều nghĩa cử bình dị vẫn đang âm thầm diễn ra mỗi ngày như một phần trong nhịp sống của thành phố.
Điển hình tại phường Bình Thạnh, bếp yêu thương của vợ chồng cụ Trần Văn Hồng (91 tuổi) và cụ Nguyễn Thị My (75 tuổi) là một trong những địa chỉ như thế. Nhiều năm qua, hai cụ cùng các tình nguyện viên lặng lẽ nấu hàng trăm suất cơm chay miễn phí để trao tặng những người có hoàn cảnh khó khăn.
Cụ bà Nguyễn Thị My nấu cơm từ thiện để giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin tức và Dân tộc
Cụ Nguyễn Thị My cho biết, phần lớn kinh phí đều được đóng góp từ các mạnh thường quân, người dân và chính các thành viên trong nhóm. Có người góp vài chục nghìn đồng, có người hỗ trợ rau củ hay công nấu ăn. Điều đáng quý là mọi người đều muốn góp một phần nhỏ để giúp người khó khăn hơn mình.
Từ những bếp ăn thiện nguyện như vậy, tinh thần sẻ chia đã lan tỏa thành nhiều hoạt động chăm lo cộng đồng trên địa bàn thành phố. Không chỉ hỗ trợ bữa ăn hay nhu yếu phẩm trước mắt, nhiều chương trình còn hướng đến việc đồng hành lâu dài với người lao động nhập cư, học sinh nghèo, trẻ em mồ côi và các nhóm yếu thế.
Một trong những chương trình được duy trì nhiều năm qua là "Chuyến xe mùa Xuân" do Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh triển khai. Theo ông Phạm Chí Tâm, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, chương trình không chỉ giúp công nhân xa quê có điều kiện trở về sum họp cùng gia đình mỗi dịp Tết mà còn thể hiện sự quan tâm của thành phố đối với người lao động.
Chương trình "Chuyến xe mùa Xuân" giúp nhiều lao động ngoại tỉnh có thể sum họp gia đình vào dịp Tết.
"Nhiều công nhân làm việc tại TP Hồ Chí Minh quanh năm mới có dịp trở về quê đón Tết cùng gia đình. Vì vậy, những chuyến xe ấy không đơn thuần là hỗ trợ đi lại mà còn mang theo sự động viên để người lao động cảm nhận được sự đồng hành của thành phố", ông Phạm Chí Tâm chia sẻ.
Tinh thần nghĩa tình ấy không chỉ hiện diện trong những chương trình hỗ trợ tập thể mà còn được thể hiện qua những câu chuyện đời thường đầy xúc động. Đó là câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lan, nhiều năm qua sống cùng hai cháu nhỏ trong căn nhà tạm xuống cấp. Mỗi mùa mưa đến, nước dột khắp nơi nhưng thu nhập từ nghề bán vé số và làm thuê khiến bà không dám nghĩ đến chuyện sửa chữa.
Cuối năm 2025, thông qua chương trình hỗ trợ của Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh, gia đình bà Lan được trao nhà tình thương. Ngày dọn vào căn nhà mới, bà Lan xúc động cho biết điều hạnh phúc nhất là các cháu có nơi ở ổn định để yên tâm học hành. “Tôi biết phía sau căn nhà này là sự chung tay của rất nhiều người dân thành phố”, bà chia sẻ.
Một gia đình có hoàn khó khăn đã có căn nhà mới nhờ tình yêu thương và sự chia sẻ của nhiều mạnh thường quân tại TP Hồ Chí Minh.
Từ những suất cơm miễn phí, những chuyến xe đoàn viên đến những mái nhà mới được dựng lên bằng sự sẻ chia, tinh thần nghĩa tình đang hiện hữu trong nhiều góc nhỏ của TP Hồ Chí Minh. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn là cách cộng đồng cùng nâng đỡ những người gặp khó khăn để họ có thêm niềm tin vươn lên trong cuộc sống.
Không để ai bị bỏ lại phía sau
Đáng chú ý, tinh thần sẻ chia tại TP Hồ Chí Minh không chỉ thể hiện qua những hoạt động thiện nguyện đơn lẻ mà đã trở thành giá trị được lan tỏa rộng khắp trong cộng đồng. Một trong những mô hình giàu tính nhân văn được nhiều người nhắc đến là ATM gạo ra đời trong giai đoạn dịch COVID-19 bùng phát. Xuất phát từ mong muốn hỗ trợ người lao động mất việc và những hoàn cảnh khó khăn trong thời gian giãn cách xã hội, mô hình nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của đông đảo doanh nghiệp, mạnh thường quân và người dân.
Anh Hoàng Tuấn Anh, người được biết đến là "cha đẻ" của ATM gạo, cho rằng điều đáng quý nhất không nằm ở số lượng gạo được trao đi mà ở sự chung tay của cộng đồng. Theo anh, từ vài máy ATM gạo đầu tiên, mô hình đã lan rộng ra nhiều địa phương trong cả nước, cho thấy sức lan tỏa mạnh mẽ của tinh thần tương thân tương ái.
"Khi một người mở lòng thì sẽ có thêm nhiều người khác cùng chung tay. Điều đó cho thấy tinh thần nghĩa tình của người dân TP Hồ Chí Minh rất lớn", anh Tuấn Anh chia sẻ.
Người dân TP Hồ Chí Minh thi nhau chở gạo đến ATM gạo để cùng chung tay chia sẻ với người dân có hoàn cảnh khó khăn trong mùa dịch COVID-19.
Theo anh Tuấn Anh, giá trị lớn nhất mà những mô hình hỗ trợ cộng đồng mang lại không chỉ là sự giúp đỡ về vật chất mà còn là niềm tin để những người gặp khó khăn cảm nhận được rằng họ không đơn độc. Chính sự kết nối ấy đã tạo nên sức mạnh cộng đồng và giúp nhiều người có thêm động lực vượt qua nghịch cảnh.
Từ những sáng kiến xuất phát từ người dân, tinh thần nghĩa tình của TP Hồ Chí Minh ngày nay còn được cụ thể hóa thông qua nhiều chương trình an sinh xã hội với sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể và chính quyền các cấp.
Ông Nguyễn Thành Trung, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Nông dân TP Hồ Chí Minh cho biết, cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thành phố luôn chú trọng công tác chăm lo cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Đây cũng là cách những giá trị tương thân tương ái được gìn giữ và tiếp tục lan tỏa trong đời sống hôm nay.
Theo ông Trung, từ những năm tháng kháng chiến đến giai đoạn phát triển hiện nay, người dân TP Hồ Chí Minh luôn phát huy tinh thần đoàn kết, sẵn sàng sẻ chia với cộng đồng. Mỗi khi đối mặt với thiên tai, dịch bệnh hay những biến cố bất thường, nhiều mô hình hỗ trợ thiết thực lại được triển khai, thể hiện sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân.
Tinh thần ấy không chỉ được thể hiện qua những hành động tự phát trong cộng đồng mà còn được cụ thể hóa bằng các chương trình an sinh bền vững. Thông qua Quỹ Vì người nghèo, từ năm 2001 đến nay, TP Hồ Chí Minh đã vận động chăm lo hơn 3.391 tỷ đồng; xây mới và sửa chữa hơn 51.000 căn nhà; trao hàng trăm nghìn suất học bổng, thẻ bảo hiểm y tế và phương tiện sinh kế cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.
Các đơn vị, doanh nghiệp trao bảng tượng trưng chung tay chăm lo cho người dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.
Đằng sau những con số ấy là hàng chục nghìn gia đình có nơi ở ổn định hơn, nhiều học sinh được tiếp tục đến trường và nhiều lao động có thêm điều kiện để vươn lên trong cuộc sống. Thông điệp "không để ai bị bỏ lại phía sau" vì thế không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà đã trở thành những hành động cụ thể trong đời sống xã hội.
Trong khi đó, ông Phạm Chí Tâm cho biết ngoài việc chăm lo đời sống cho đoàn viên, công nhân lao động, đơn vị còn tập trung triển khai nhiều chương trình hỗ trợ nhà trọ, học bổng cho con công nhân và các hoạt động phúc lợi dài hạn. Theo ông, phần lớn lao động nhập cư đến TP Hồ Chí Minh đều mong muốn có cuộc sống ổn định hơn. Vì vậy, việc chăm lo không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt mà còn cần tạo điều kiện để họ yên tâm gắn bó lâu dài với thành phố.
Nửa thế kỷ mang tên Bác Hồ, TP Hồ Chí Minh không chỉ ghi dấu bằng những thành tựu phát triển kinh tế hay những công trình hiện đại. Trong hành trình ấy, những giá trị nhân văn được vun đắp từ sự sẻ chia, đùm bọc giữa người với người vẫn luôn hiện diện và tiếp tục được nhân lên qua nhiều thế hệ.
Từ những suất cơm miễn phí, những chuyến xe đưa công nhân về quê đón Tết đến các chương trình an sinh bền bỉ suốt nhiều năm, những "hạt giống nghĩa tình" vẫn đang được gieo trồng mỗi ngày. Đó cũng là một trong những giá trị làm nên bản sắc riêng và sức mạnh nội sinh của TP Hồ Chí Minh trên hành trình phát triển hôm nay và mai sau.
Bài cuối: Kiến tạo giá trị cho tương lai