Gỡ điểm nghẽn thi hành pháp luật

Gỡ vướng mắc phát sinh trong thực tiễn

Công tác xây dựng thể chế của TP Hồ Chí Minh đã có chuyển biến rõ nét, tích cực; đặc biệt là đổi mới tư duy, định hướng xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực.

Nhận định từ UBND TP Hồ Chí Minh sau một năm triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 140/NQ-CP, ngày 17/5/2025 của Chính phủ "Ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".

“Nổi bật là về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật trong việc xử lý các dự án, công trình tồn đọng trên địa bàn thành phố”, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy nhấn mạnh.

Theo ông Trần Văn Bảy, kết quả cụ thể được ghi nhận với việc trong nửa đầu năm 2026, thành phố đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với 838 dự án tồn đọng kéo dài; qua đó khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và gần 17.000 ha đất. Trong đó 417 dự án đã được giải quyết dứt điểm về mặt pháp lý, hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hoặc đã tiến hành giao đất, cho phép chủ đầu tư tái khởi động thi công và bàn giao đưa vào vận hành khai thác xã hội.

Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh cho biết, từ đầu năm 2026 thành phố tập trung tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, đầu tư, đất đai, xây dựng, nghĩa vụ tài chính, thanh tra, kiểm tra và các thủ tục pháp lý có liên quan để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, nhà đầu tư tiếp tục triển khai thực hiện dự án theo đúng quy định.

Thành phố kịp thời kiến nghị Trung ương ban hành giải pháp, cơ chế xử lý vướng mắc mang tính tổng thể và toàn diện; đồng thời xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật chưa thống nhất, chồng chéo hoặc không còn phù hợp với thực tiễn.

Bên cạnh đó, UBND Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 243/KH-UBND ngày 29/5/2026 về tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án tồn đọng kéo dài trên địa bàn, tạo niềm tin của nhà đầu tư, người dân đối với môi trường đầu tư của thành phố.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đã phân loại cụ thể nhóm công trình, dự án đầu tư theo 3 nhóm, 5 lĩnh vực và nhóm các dự án đã có định hướng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; đồng thời, phân công trách nhiệm cho các cơ quan, tổ chức trong việc tập trung tháo gỡ vướng mắc, khó khăn.

“Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố; các sở, ban, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai nhiệm vụ, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện; công tác gỡ vướng cho các dự án tồn đọng được xử lý rốt ráo; qua đó ghi nhận kết quả tích cực trong thực hiện Nghị quyết 66, là “đột phá của đột phá”, giúp tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn”- bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh thông tin.

Điểm nghẽn năng lực đội ngũ

Chuyển biến tích cực, song công tác xây dựng thể chế, xây dựng pháp luật tại TP Hồ Chí Minh vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, trong đó có những mặt tồn tại lâu nay vẫn chưa có giải pháp xử lý triệt để. “Nợ đọng văn bản vẫn là căn bệnh trầm kha, khiến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp bị treo”, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Trần Văn Bảy thẳng thắn nhìn nhận.

Mặc dù ghi nhận nỗ lực trong việc xử lý khối lượng văn bản quy phạm pháp luật rất lớn sau sáp nhập đơn vị hành chính, song theo lãnh đạo Thành phố, công tác xử lý văn bản quy phạm pháp luật chưa đạt.

Thống kê của Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh cho thấy, tỷ lệ xử lý rà soát văn bản quy phạm pháp luật chưa đạt tiến độ đặt ra (481/1.273 văn bản chưa xử lý, tỷ lệ 37,78%). Tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật, Nghị định giao địa phương ban hành vẫn còn chậm tiến độ (tính từ 1/7/2025 - 30/6/2026, 45/159 văn bản trễ hạn) mặc dù UBND Thành phố đã có chấn chỉnh.

Đi cùng với hạn chế trong công tác xử lý văn bản quy phạm pháp luật là hạn chế về năng lực của đội ngũ làm công tác pháp chế. Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh nhận định nhân lực là một hạn chế lớn, vừa yếu vừa không đồng đều, nhất là ở chính quyền cấp xã.

“Sau sắp xếp, địa bàn rộng, khối lượng công việc tăng, tính chất ngày càng phức tạp, nhân sự phục vụ cho công tác xây dựng pháp luật của Thành phố đã được kiện toàn nhưng vẫn chưa tương xứng với khối lượng, tính chất yêu cầu quản lý nhà nước đặt ra” - bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh nêu nguyên nhân khách quan.

Đồng thời bà cũng thừa nhận thực tế: “Đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế chưa đồng đều về năng lực, có nơi chưa đáp ứng yêu cầu cao trong công tác; còn tâm lý sợ sai trong bối cảnh nhiều quy định pháp luật còn nhiều cách hiểu khác nhau”.

Nhắc lại nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Điểm nghẽn thể chế cơ bản được tháo gỡ, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực thi; UBND TP Hồ Chí Minh xác định tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật như tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thành phố tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là đối với cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật. Theo đó, địa phương triển khai kế hoạch thực hiện Đề án “Phát triển nguồn nhân lực làm công tác tham mưu xây dựng pháp luật đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đến năm 2030” trên địa bàn nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp luật.

Sở Tư pháp Thành phố đề xuất thêm giải pháp huy động sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư có kinh nghiệm tham gia xây dựng pháp luật. Trong đó tăng cường vai trò của các tổ chức hành nghề luật sư, luật sư hành nghề với tư cách cá nhân trên địa bàn tham gia vào công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Theo Sở Nội vụ TP Hồ Chí Minh, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật là một hành trình liên tục, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm chính trị lớn. Một hệ thống pháp luật dù có ưu việt đến đâu cũng không thể phát huy hiệu lực nếu thiếu đi một bộ máy công vụ tinh thông, vận hành khoa học và một đội ngũ cán bộ có tâm, có tầm.

Do vậy, Sở Nội vụ đề xuất tập trung thực hiện 4 nhóm giải pháp trọng tâm mang tính chiến lược nhằm đổi mới quản trị công vụ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu xây dựng và thi hành pháp luật trong giai đoạn mới.

Đó là đổi mới tư duy và mô hình quản trị công vụ từ “kiểm soát hành chính” sang “quản trị kiến tạo, đồng hành”, gắn liền với việc lượng hóa hiệu quả thực thi qua hệ thống đánh giá theo KPI. Cùng với đó đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng năng lực thực tế, tập trung vào kỹ năng lập pháp đô thị và phản ứng chính sách; hoàn thiện cơ chế thúc đẩy động lực đổi mới, sáng tạo, thực hiện hiệu quả Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Thành phố nghiên cứu xây dựng và đưa vào thực hiện thí điểm Đề án “Xây dựng công sở hành chính thông minh”.

“Chúng tôi tin tưởng rằng, với những giải pháp đồng bộ về quản trị công vụ bằng công cụ KPI hiện đại, TP Hồ Chí Minh sẽ cụ thể hóa thành công Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, đưa các chính sách đặc thù và Luật Phát triển đô thị đi vào cuộc sống, tạo động lực mạnh mẽ đưa Thành phố bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước”, ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh.