Làm rõ thẩm quyền, giảm thủ tục và bảo đảm công bằng
Trình bày báo cáo tổng hợp ý kiến thảo luận tổ, ông Võ Anh Tuấn, Chánh Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND TP Hồ Chí Minh, cho biết có 105 trong tổng số 125 đại biểu tham gia thảo luận tại bốn tổ. Trong đó, 40 đại biểu phát biểu trực tiếp với 79 lượt ý kiến liên quan đến các tờ trình, dự thảo nghị quyết trình kỳ họp.
Theo ông Võ Anh Tuấn, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành những nghị quyết, đồng thời tập trung phân tích các quy định còn chưa rõ, có thể gây khó khăn khi triển khai. Nhiều ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát căn cứ pháp lý, thẩm quyền thực hiện, trình tự thủ tục và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Đối với dự thảo nghị quyết quy định việc áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm, các đại biểu đề nghị UBND TP Hồ Chí Minh bổ sung đầy đủ trình tự, thủ tục tạm dừng cung cấp dịch vụ để thuận tiện trong tổ chức thực hiện.
Một số đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh cho rằng, cần phân định rõ thẩm quyền áp dụng, đồng thời nghiên cứu phân cấp mạnh hơn cho Chủ tịch UBND cấp xã. Việc trao thẩm quyền cho chính quyền cơ sở được kỳ vọng giúp phát hiện, ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm xây dựng ngay từ đầu, hạn chế tình trạng công trình đã hoàn thành mới tiến hành kiểm tra, xử lý.
Tuy nhiên, việc phân cấp phải đi kèm quy trình cụ thể, cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của người ra quyết định. Biện pháp ngừng cung cấp điện, nước cần được áp dụng đúng đối tượng, đúng mức độ vi phạm, tránh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp hoặc những tổ chức, cá nhân không liên quan.
Theo ông Võ Anh Tuấn, các đại biểu còn đề nghị làm rõ căn cứ xác định hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng; phân biệt cụ thể giữa “tạm dừng” và “chấm dứt” cung cấp dịch vụ. Dự thảo cũng cần bổ sung quy trình khôi phục cấp điện, nước ngay khi hành vi vi phạm được khắc phục hoặc căn cứ áp dụng biện pháp không còn.
Đối với dự thảo nghị quyết quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự và thủ tục thực hiện ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, các đại biểu đề nghị chính sách phải dễ tiếp cận và thuận lợi khi thực hiện.
UBND TP Hồ Chí Minh được kiến nghị chỉ đạo cơ quan thuế xây dựng quy trình kê khai, tiếp nhận và giải quyết hồ sơ ưu đãi theo hướng đơn giản, nhanh chóng, minh bạch. Thành phố cũng cần rà soát những khó khăn trong quy trình cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, không để doanh nghiệp mất nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục mới có thể tiếp cận chính sách.
Một số đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị, Thành phố cần có cơ chế phù hợp đối với các trung tâm khởi nghiệp hoạt động phi lợi nhuận. Đối với chuyên gia, cố vấn, chỉ cần có hợp đồng làm việc hoặc đăng ký chính thức với trung tâm được công nhận là đủ điều kiện hưởng ưu đãi, không nên yêu cầu thêm thủ tục cấp giấy chứng nhận hành chính.
Ông Võ Anh Tuấn cho biết, thống kê sơ bộ các ý kiến thảo luận đều hướng đến mục tiêu đưa chính sách ưu đãi thuế vào thực chất. Theo đó, khi đưa ra nghị quyết nội dung triển khai và các đối tượng thụ hưởng phải rõ ràng và có lợi cho người dân và doanh nghiệp. Nếu điều kiện ưu đãi thuế được quy định quá phức tạp hoặc thủ tục xác nhận kéo dài, nghị quyết về chính sách ưu đãi thuế sẽ không tạo được sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp và người dân.
Chủ động quỹ đất, hạ tầng và nguồn lực phát triển
Với dự thảo nghị quyết quy định về tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư, các đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh cũng nếu ra kiến nghị mở rộng cơ chế thu hồi đất theo quy hoạch đối với dự án hạ tầng, công trình trọng điểm và cấp bách.
Theo các đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh, việc chủ động thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư sẽ giúp thành phố tạo quỹ đất sạch dự phòng, tiết kiệm chi phí và hạn chế tác động của trượt giá. Khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, thành phố có thể triển khai nhanh hơn, không phải mất thêm nhiều năm thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.
Dù vậy, quá trình thu hồi đất phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần được công khai; nơi ở mới phải bảo đảm điều kiện sinh hoạt, kết nối hạ tầng và sinh kế lâu dài, tránh để người dân chịu thiệt thòi khi bàn giao mặt bằng cho dự án.
Báo cáo tại kỳ họp, ông Võ Anh Tuấn cho biết, trong quản lý tài sản công, đất đai, thành phố được đề nghị khẩn trương số hóa và công khai thông tin về quỹ đất công, trụ sở dôi dư sau sắp xếp địa giới hành chính. Những cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng cần được rà soát, xây dựng phương án xử lý cụ thể, không để bỏ trống, xuống cấp hoặc gây lãng phí nguồn lực.
Ngoài ra, các đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh khi thảo luận tại tổ cũng đề nghị tháo gỡ vướng mắc đối với những khu đất nhỏ lẻ, xen cài. Việc chậm xử lý các khu đất này không chỉ gây khó khăn cho quản lý đô thị mà còn ảnh hưởng đến đời sống người dân và hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai của thành phố.
Một vấn đề khác được các tổ đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh rất quan tâm là cách đánh giá hiệu quả đầu tư công. Theo đó, kết quả thực hiện dự án không nên chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân mà cần tính đến chất lượng công trình, tác động đối với đời sống người dân, khả năng huy động nguồn vốn ngoài ngân sách và hiệu quả mở rộng không gian phát triển kinh tế liên vùng.
Đối với dự thảo nghị quyết mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện trực tiếp, các đại biểu đề nghị tính toán lại phương án xây dựng “đường dây truyền tải riêng”. Trong thực tế, các nhà máy phát điện có thể nằm cách khu công nghiệp hàng chục hoặc hàng trăm kilômét, khiến phương án đầu tư đường dây riêng gặp khó khăn về nguồn vốn, bồi thường và giải phóng mặt bằng.
Với giải pháp xây dựng từng đường dây riêng biệt, đại biểu HĐND TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị, Thành phố cần nghiên cứu cơ chế cho phép thuê, sử dụng hạ tầng lưới điện quốc gia; đồng thời áp dụng công nghệ đường dây đa mạch để khai thác nguồn điện sạch dùng chung. Cách làm này có thể giảm chi phí đầu tư, tiết kiệm quỹ đất và nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng truyền tải điện.
Ông Võ Anh Tuấn cho biết thêm, một số đại biểu còn đề nghị quy định thời điểm sơ kết sau hai đến ba năm thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp. Việc sơ kết cần tập trung đánh giá công suất, sản lượng, hiệu quả kinh tế, khả năng bảo đảm an ninh điện và tác động đến môi trường, làm cơ sở điều chỉnh chính sách.
Phát biểu tại kỳ họp, ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh, đánh giá các tổ đại biểu đã thảo luận nghiêm túc, trách nhiệm và tập trung vào những nội dung tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp. Nhiều ý kiến không chỉ chỉ ra những điểm còn chưa rõ trong dự thảo nghị quyết mà còn đề xuất giải pháp, quy trình và cách thức tổ chức thực hiện.
Ông Võ Văn Minh đề nghị UBND thành phố và các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu, tiếp tục rà soát chặt chẽ căn cứ pháp lý, thẩm quyền ban hành và tính khả thi của từng quy định. Những nội dung liên quan quyền, lợi ích của người dân và doanh nghiệp phải được quy định cụ thể, hạn chế phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.
Theo ông Võ Văn Minh, mỗi nghị quyết sau khi được thông qua phải thực sự góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo chuyển biến trong thực tiễn. Các cơ quan cần sớm xây dựng kế hoạch triển khai, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực và cơ chế giám sát; kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc để HĐND thành phố xem xét, điều chỉnh phù hợp.
