Ngày 25/9, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (Sihub), thuộc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh, phối hợp với Liên minh Hợp tác xã TP Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “Ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thúc đẩy nông nghiệp thông minh, kinh tế tuần hoàn trong khu vực hợp tác xã”.
Hội thảo kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và các hợp tác xã, tập trung trao đổi về chính sách, ứng dụng công nghệ, kinh tế tuần hoàn, quản trị chuỗi giá trị và các giải pháp hỗ trợ hợp tác xã tiếp cận nguồn vốn.
Theo ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, trong định hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn, khu vực hợp tác xã giữ vai trò tổ chức sản xuất, liên kết nông hộ, chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng và kết nối tiêu thụ. Yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững cũng đặt ra nhu cầu nâng cao năng lực quản trị, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị và áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp.
Tuy nhiên, nhiều hợp tác xã vẫn gặp khó khăn về vốn, nhân lực kỹ thuật, năng lực số hóa và thị trường. Vì vậy, theo ông Trần Trọng Tuyên, việc ứng dụng KH&CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp với quy mô, năng lực tài chính và khả năng vận hành của từng đơn vị, tránh đầu tư dàn trải hoặc áp dụng công nghệ vượt quá khả năng khai thác.
Hiện TP Hồ Chí Minh đã hình thành một số nền tảng nghiên cứu, ứng dụng phục vụ nông nghiệp công nghệ cao. Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh đã xây dựng 150 quy trình kỹ thuật, 567 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và 14 quy trình được công nhận là tiến bộ kỹ thuật. Theo ông Tuyên, các kết quả này cần tiếp tục được lựa chọn, kết nối và chuyển giao phù hợp với nhu cầu của hợp tác xã, nhất là trong các khâu giống, canh tác, quản lý dinh dưỡng, tưới tiêu, bảo quản sau thu hoạch và xử lý phụ phẩm.
Cùng với đó, Thành phố hiện có 8.523 trạm 5G, bảo đảm độ phủ sóng trên 95% địa bàn, tạo điều kiện để các hợp tác xã ứng dụng cảm biến IoT trong quan trắc, nhật ký điện tử, thanh toán số và kết nối thương mại điện tử tại vùng sản xuất. Sàn Giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh với hơn 25.000 công nghệ, thiết bị cũng là kênh để các hợp tác xã tìm kiếm giải pháp về bảo quản, chế biến sâu, kiểm soát chất lượng và xử lý môi trường.
Từ góc độ phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, ông Cấn Sơn Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh) cho rằng, phát triển nông nghiệp thông minh, xanh và tuần hoàn cần gắn với quản trị theo chuỗi giá trị. Trong đó, hợp tác xã giữ vai trò kết nối vùng sản xuất với các khâu sơ chế, chế biến, logistics và thị trường tiêu thụ.
Theo ông Trường, sản xuất nông nghiệp cần chuyển từ phương thức riêng lẻ, phân tán, chú trọng sản lượng sang liên kết chuỗi có tổ chức, chú trọng chất lượng, giá trị và khả năng truy xuất nguồn gốc. Các chủ thể tham gia chuỗi cần xác định rõ trách nhiệm, chia sẻ rủi ro và lợi ích, hình thành liên kết từ vùng nguyên liệu, sản xuất, thu hoạch, sơ chế đến chế biến, bảo quản, logistics và tiêu thụ.
Đến nay, TP Hồ Chí Minh đã có 27 dự án liên kết chuỗi giá trị được phê duyệt, liên quan đến các nhóm sản phẩm như lúa, ca cao, sầu riêng, bưởi da xanh và thủy sản. Việc tổ chức liên kết hướng tới tăng sự phối hợp giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và các bên liên quan, qua đó hỗ trợ ổn định đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo ông Trường, cùng với tổ chức lại sản xuất, chính sách hỗ trợ cần tạo điều kiện để hình thành và vận hành chuỗi thay vì chỉ tập trung vào từng khâu riêng lẻ. Các nhóm hỗ trợ gồm tư vấn, đào tạo nâng cao năng lực, đầu tư hạ tầng phục vụ liên kết, phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng, ứng dụng khoa học công nghệ và gia tăng giá trị sản phẩm.
Tại hội thảo, các chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện hợp tác xã cũng trao đổi về những giải pháp ứng dụng IoT, AI, blockchain và thương mại điện tử trong sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ nông sản; ứng dụng AI, GIS trong quản lý chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn; các mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao và giải pháp tiếp cận nguồn vốn cho hợp tác xã. Các nội dung này hướng đến giải quyết những bài toán cụ thể từ sản xuất, quản trị đến thị trường.
Theo ông Trần Trọng Tuyên, để công nghệ đi vào thực tế sản xuất cần tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện trường, doanh nghiệp công nghệ và hợp tác xã. Hợp tác xã chủ động nêu rõ bài toán thực tế; các đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp cung cấp giải pháp khả thi, dễ vận hành; cơ quan quản lý và các tổ chức hỗ trợ kết nối nguồn lực, hướng dẫn chính sách, đào tạo và theo dõi hiệu quả triển khai.
Một trong những trọng tâm được đặt ra là tăng cường cơ chế liên kết “3 nhà + 1 trung tâm”, tập trung vào nhu cầu công nghệ trong sản xuất và tiêu thụ; lựa chọn các mô hình có chi phí hợp lý, dễ nhân rộng; ứng dụng giải pháp tiết kiệm tài nguyên, tận dụng phụ phẩm; đồng thời nâng cao kỹ năng số và khả năng tiếp cận nguồn vốn cho các hợp tác xã.
Ông Trần Trọng Tuyên cho biết, Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phối hợp với Liên minh Hợp tác xã TP Hồ Chí Minh, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh, Sihub, các địa phương, viện trường và doanh nghiệp để kết nối nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với nhu cầu thực tế của từng hợp tác xã.
