Giao dịch viên tại sàn chứng khoán New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN
Các nhà giao dịch trên Kalshi cho rằng có 56% khả năng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm sẽ kết thúc năm 2026 ở mức 4,75% hoặc cao hơn, mặc dù họ chỉ đặt 27% khả năng lợi suất kết thúc năm trên 5%. Tính đến giữa phiên giao dịch ngày 24/8, lợi suất kỳ hạn 10 năm ở khoảng 4,7%.
Các nhà giao dịch trên Kalshi được hỏi thông qua một loạt hợp đồng về mức mà họ cho rằng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm sẽ giao dịch vào ngày 31/12. Các hợp đồng được quyết toán dựa trên dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ. Tuy nhiên, khối lượng giao dịch của các hợp đồng này ở mức thấp, chỉ đạt hơn 16.500 USD.
Trên Polymarket, các nhà đầu cơ đặt cược với xác suất 2/3 rằng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm sẽ vượt 4,8% vào một thời điểm nào đó trong năm 2026, một mức mà lợi suất chưa từng vượt qua ngay cả trong đợt bán tháo trái phiếu gần đây. Các hợp đồng trên Polymarket cũng được quyết toán dựa trên dữ liệu chính thức từ Bộ Tài chính Mỹ.
Tuần trước, trái phiếu toàn cầu trải qua một đợt bán tháo khi các thị trường đánh giá nguy cơ lạm phát có thể tăng cao hơn trong bối cảnh xung đột Mỹ-Iran vẫn chưa được giải quyết. Nợ quốc gia của Mỹ cũng vượt mốc 40.000 tỷ USD vào tuần trước, gây thêm áp lực lên lợi suất trái phiếu trong nước.
Để ứng phó với đợt bán tháo, Bộ Tài chính Mỹ thông báo sẽ tăng gấp đôi quy mô hoạt động mua lại nợ của Mỹ nhằm ổn định thị trường trái phiếu. Lợi suất ban đầu giảm sau thông tin này, sau đó lại tăng trở lại trong những ngày tiếp theo.
Ngày 24/8, CNBC dẫn lời các quan chức cấp cao đưa tin Bộ Tài chính Mỹ có thể cân nhắc sử dụng 1.000 tỷ USD trong Tài khoản Tổng của Kho bạc Mỹ (TGA) để hỗ trợ tài trợ cho hoạt động mua lại trái phiếu được tăng cường. Một lần nữa, lợi suất giảm sau thông tin này. Tuy nhiên, các nhà giao dịch trên thị trường dự đoán đang đặt cược rằng, một lần nữa, đà giảm của lợi suất sẽ chỉ mang tính tạm thời và lợi suất sẽ tiếp tục tăng trở lại.
Theo nhận định của hãng tin Bloomberg, Bộ trưởng Tài chính Bessent đang tăng cường can thiệp vào cơ cấu phát hành và mua lại trái phiếu Kho bạc nhằm giảm áp lực lên lợi suất dài hạn, song các biện pháp này mới tạo hiệu ứng ngắn hạn và khó xử lý những nguyên nhân căn bản khiến chi phí vay của Mỹ duy trì ở mức cao. Diễn biến cho thấy dư địa của Bộ Tài chính trong kiểm soát đường cong lợi suất tương đối hạn chế, trong bối cảnh nợ công tăng kỷ lục, thâm hụt ngân sách lớn, lạm phát cao và nhu cầu vốn của khu vực tư nhân gia tăng mạnh.
Về biện pháp của Bộ Tài chính, ông Bessent thông báo tăng mạnh mua lại trái phiếu Kho bạc dài hạn, đồng nghĩa Bộ Tài chính có thể phải phát hành thêm chứng khoán ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động này. Ông gọi cách tiếp cận trên là một dạng “Treasury twist”, với mục tiêu điều chỉnh cơ cấu nợ và đưa lợi suất dài hạn trở về mức mà ông cho là cân bằng hơn. Thị trường ban đầu phản ứng tích cực, lợi suất dài hạn giảm mạnh sau khi kế hoạch được công bố, nhưng nhanh chóng tăng trở lại. Diễn biến trên cho thấy áp lực tăng lợi suất xuất phát chủ yếu từ các yếu tố cơ bản mà Bộ Tài chính khó kiểm soát trực tiếp.
Nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD và chi phí trả lãi hiện trên 1.000 tỷ USD/năm, trong khi thâm hụt ngân sách được dự báo khoảng 6% GDP trong năm nay. Bên cạnh đó, chi tiêu lớn cho an sinh xã hội, các chương trình bảo hiểm y tế Medicare và Medicaid tiếp tục tạo áp lực cơ cấu lên ngân sách. Giới phân tích cho rằng việc cải cách các chương trình này khó thực hiện trong ngắn hạn, nhất là trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang tới gần.
Lạm phát là yếu tố gây sức ép thứ hai. Giá cả tăng mạnh sau những biến động trên thị trường năng lượng liên quan cuộc chiến với Iran, trong khi thị trường chưa rõ Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh sẽ phản ứng như thế nào trước tình trạng lạm phát cao hơn mục tiêu. Theo Bloomberg Intelligence, ông Bessent không có khả năng kiểm soát kỳ vọng lạm phát hoặc trực tiếp buộc lãi suất danh nghĩa dài hạn giảm. Vì vậy, mua lại trái phiếu có thể cải thiện cấu trúc và thanh khoản thị trường nhưng khó tạo ra xu hướng giảm lợi suất bền vững nếu triển vọng tài khóa không được cải thiện.
Một nhân tố mới đáng chú ý là sự bùng nổ đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm gia tăng cạnh tranh vốn giữa Chính phủ Mỹ và khu vực tư nhân. Các tập đoàn công nghệ lớn đang huy động lượng vốn lớn để xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI, trong đó Alphabet gần đây phát hành trái phiếu có kỳ hạn tới 40 năm. Ông Bessent thừa nhận làn sóng đầu tư này về dài hạn có thể thúc đẩy tăng trưởng năng suất, song trước mắt đang tạo ra “cạnh tranh về vốn”, góp phần đẩy chi phí vay dài hạn lên cao. Ông khuyến nghị các doanh nghiệp cân nhắc chuyển một phần huy động sang các kỳ hạn ngắn hơn, khoảng 5 năm. Trước sức ép tài khóa, ông Bessent cho biết sẽ cùng Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng Russ Vought xem xét cả phía thu và chi ngân sách, trong đó có tăng cường chống gian lận và giảm một số khoản chuyển giao cho các bang. Tuy nhiên, giới phân tích hoài nghi khả năng chính quyền có thể giảm thâm hụt ở quy mô đủ lớn trong ngắn hạn. Những nỗ lực cắt giảm chi tiêu trước đó của Bộ Hiệu quả Chính phủ cũng không đạt mục tiêu đề ra.
Đáng chú ý, cách tiếp cận của ông Bessent có dấu hiệu khác biệt với Chủ tịch Fed Kevin Warsh. Trong khi ông Bessent cho rằng lợi suất dài hạn đang lệch khỏi trạng thái cân bằng và tìm cách tác động thông qua quản lý nợ, ông Warsh dường như chấp nhận việc thị trường tự điều chỉnh lợi suất. Ông Warsh từng nhận định thị trường đã phản ứng đáng kể trước lạm phát và giá thị trường sẽ tiếp tục điều chỉnh theo mức độ mà nhà đầu tư cho là phù hợp. Điều này tạo ra sự khác biệt tiềm tàng giữa mục tiêu giảm chi phí vay của Bộ Tài chính và cách Fed nhìn nhận tín hiệu từ thị trường.
Một số chuyên gia cho rằng nếu mục tiêu thực sự là hạ đáng kể lợi suất trái phiếu dài hạn, thì công cụ có tác động mạnh hơn hoạt động mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính sẽ là việc Fed nối lại chương trình mua tài sản quy mô lớn (QE). Tuy nhiên, cả hai ông Warsh và Bessent trước đây đều là những người chỉ trích mạnh QE.