Sân vận động Azteca (Mexico) là nơi đăng cai trận khai mạc World Cup 2026. Ảnh: TTXVN
World Cup 2026 được kỳ vọng là kỳ World Cup bền vững nhất từ trước đến nay khi phần lớn các sân vận động đăng cai đã đạt các tiêu chuẩn công trình xanh và không cần xây dựng hàng loạt cơ sở mới. Tuy nhiên, một số tổ chức môi trường cảnh báo giải đấu cũng có thể trở thành kỳ World Cup phát thải nhiều khí nhà kính nhất lịch sử do quy mô mở rộng và sự phụ thuộc lớn vào vận tải hàng không.
Trước thềm giải đấu, các thành phố đăng cai tại Mỹ, Canada và Mexico đã đẩy mạnh nhiều sáng kiến môi trường nhằm giảm tác động của sự kiện. Theo AP, 13 trong số 16 sân vận động tổ chức các trận đấu đã đạt chứng nhận LEED, hệ thống đánh giá công trình xanh được sử dụng rộng rãi trên thế giới. Mười sân trong số này hoàn tất chứng nhận từ năm 2024 đến nay.
Các sân vận động đạt chứng nhận đã lắp đặt hơn 11.500 tấm pin mặt trời để sản xuất điện sạch, đồng thời triển khai các giải pháp tiết kiệm nước và giảm chất thải. Theo số liệu được các đơn vị quản lý chia sẻ, những thay đổi này có thể giúp tiết kiệm hơn 100 triệu gallon nước sạch mỗi năm và loại bỏ hơn 5 triệu sản phẩm nhựa dùng một lần. Một số địa điểm cũng tái chế hoặc xử lý gần như toàn bộ lượng rác thải phát sinh thay vì đưa đến các bãi chôn lấp.
FIFA cho biết các nỗ lực này nằm trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính 50% vào năm 2030 và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040. Việc tận dụng các sân vận động hiện có thay vì xây mới cũng được xem là một trong những biện pháp giúp hạn chế lượng phát thải liên quan đến xây dựng cơ sở hạ tầng.
Tuy nhiên, các chuyên gia môi trường cho rằng bài toán lớn nhất của World Cup 2026 không nằm ở các sân vận động mà ở quy mô tổ chức của giải đấu.
Theo báo cáo Điểm mù khí hậu của FIFA (FIFA's Climate Blind Spot) do tổ chức New Weather Institute phối hợp với một số tổ chức môi trường thực hiện, World Cup 2026 có thể tạo ra ít nhất 9 triệu tấn khí thải CO₂ tương đương, gần gấp đôi mức trung bình khoảng 4,7 triệu tấn của các kỳ World Cup giai đoạn 2010 - 2022. Trong một số kịch bản, lượng phát thải thậm chí có thể lên tới 15 triệu tấn.
Một trong những nguyên nhân chính là việc FIFA mở rộng giải đấu từ 32 lên 48 đội tuyển, đồng thời tăng số trận đấu từ 64 lên 104. Quy mô lớn hơn đồng nghĩa với lượng người di chuyển nhiều hơn, từ cầu thủ, ban tổ chức và giới truyền thông đến hàng triệu cổ động viên quốc tế.
Theo Euronews, thách thức lớn nhất đến từ vận tải hàng không. Giải đấu được tổ chức tại 16 thành phố trải dài trên lãnh thổ Mỹ, Canada và Mexico, với khoảng cách giữa nhiều địa điểm lên tới hàng nghìn km. Điều này khiến máy bay trở thành phương tiện di chuyển gần như không thể thay thế đối với các đội tuyển và người hâm mộ.
Báo cáo ước tính riêng hoạt động hàng không có thể tạo ra hơn 7,7 triệu tấn CO₂, chiếm phần lớn tổng lượng phát thải của giải đấu. Lượng khí thải từ các chuyến bay được cho là có thể tăng từ 160% đến 325% so với các kỳ World Cup trước.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là hệ quả của mô hình tổ chức ngày càng mở rộng của bóng đá quốc tế. Trong khi các sân vận động có thể trở nên tiết kiệm năng lượng hơn, việc tăng số đội tham dự, số trận đấu và khoảng cách di chuyển lại khiến mục tiêu giảm phát thải trở nên khó khăn hơn.
Trong khi đó, FIFA khẳng định World Cup 2026 sẽ đi kèm chiến lược phát triển bền vững nhằm giảm thiểu tác động môi trường và tạo ra "di sản tích cực" cho các thành phố đăng cai. Tổ chức này cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy sử dụng giao thông công cộng, giảm tiêu thụ năng lượng, cắt giảm chất thải và nâng cao các tiêu chuẩn môi trường tại các địa điểm thi đấu.
Cuộc tranh luận xung quanh World Cup 2026 vì thế phản ánh một thách thức lớn hơn đối với ngành thể thao thế giới. Khi các giải đấu ngày càng mở rộng quy mô để thu hút thêm khán giả và doanh thu, các mục tiêu giảm phát thải cũng trở nên khó đạt được hơn.
Điều này đặt ra câu hỏi liệu những sân vận động xanh và các sáng kiến bền vững có đủ để bù đắp lượng khí thải phát sinh từ hàng triệu hành trình đưa người hâm mộ đến với bóng đá.