Đồng NDT tại một ngân hàng ở Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép khai thác, chia sẻ bởi bên thứ ba).
Theo các hãng truyền thông quốc tế, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ có thêm các cuộc gặp trong năm nay, trong khi EU đặt thời hạn đến tháng 10 để Bắc Kinh giải quyết các bất đồng thương mại. Phương Tây cho rằng mô hình tăng trưởng của Trung Quốc dựa nhiều vào xuất khẩu và hỗ trợ sản xuất, tạo ra tình trạng dư thừa công suất và gây sức ép lên ngành công nghiệp tại nhiều nền kinh tế khác.
Tuy nhiên, cuộc họp lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc ngày 30/7 cho thấy Bắc Kinh vẫn duy trì định hướng hiện nay, tiếp tục ưu tiên các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu thay vì tung ra các gói kích thích tiêu dùng quy mô lớn hoặc điều chỉnh mạnh mô hình tăng trưởng như nhiều đối tác thương mại và giới kinh tế từng đề xuất.
Theo giới phân tích, "giới hạn đỏ" mà Bắc Kinh đưa ra hiện tập trung vào ba nội dung chính. Thứ nhất là bảo vệ "quyền phát triển", khái niệm mà Ngoại trưởng Vương Nghị nhiều lần nhấn mạnh, bao gồm phản đối các biện pháp hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn và công nghệ cao đối với Trung Quốc.
Thứ hai là phản đối việc Mỹ áp đặt các mức thuế vượt quá những thỏa thuận trước đây. Bắc Kinh cho rằng bất kỳ động thái nào làm gia tăng đáng kể thuế quan đều có thể dẫn đến các biện pháp đáp trả và làm gia tăng căng thẳng thương mại.
Thứ ba là bác bỏ các cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức, dư thừa công suất hay các vấn đề tương tự nếu những nội dung này được sử dụng làm cơ sở để áp đặt các biện pháp thương mại mới đối với hàng hóa Trung Quốc.
Trước đó, Bộ Thương mại Trung Quốc đã công bố văn bản lập trường về vấn đề "dư thừa năng lực công nghiệp", bác bỏ các cáo buộc của phương Tây, cho rằng những nhận định này dựa trên "lập luận sai lệch" và mang động cơ bảo hộ thương mại. Tạp chí lý luận Qiushi của Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng bảo vệ mô hình tăng trưởng dựa trên đầu tư, cho rằng mức tiêu dùng thấp là đặc điểm phù hợp với giai đoạn phát triển của nền kinh tế.
Theo ông Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao của Economist Intelligence Unit (EIU), các thông điệp trên cho thấy Trung Quốc muốn giải thích với các đối tác về cơ sở của mô hình phát triển hiện nay, đồng thời phát tín hiệu về những giới hạn mà Bắc Kinh sẽ không chấp nhận trong đàm phán.
Ông cho rằng văn bản của Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh phản đối mọi biện pháp mà nước này coi là phân biệt đối xử đối với doanh nghiệp và hàng hóa Trung Quốc.
Về phần mình, Trung Quốc cho rằng mô hình phát triển hiện nay phản ánh nhu cầu của một nền kinh tế vẫn đang trong quá trình thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển. Bắc Kinh khẳng định các khoản đầu tư vào khoa học, công nghệ và sản xuất tiên tiến không chỉ phục vụ tăng trưởng trong nước mà còn có thể đóng góp cho kinh tế toàn cầu.
Trong tháng này, Thủ tướng Lý Cường cũng bác bỏ cảnh báo về "cú sốc Trung Quốc 2.0", cho rằng sự phát triển của các doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao là "cơ hội Trung Quốc 2.0" đối với kinh tế thế giới.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phương Tây cho rằng lập luận này khó thuyết phục khi nhu cầu trong nước của Trung Quốc vẫn yếu và tăng trưởng tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu.
Ông Eswar Prasad, giáo sư chính sách thương mại tại Đại học Cornell và cựu Giám đốc phụ trách Trung Quốc của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhận định việc Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu khiến lập luận cho rằng hàng hóa giá rẻ của nước này mang lại lợi ích cho người tiêu dùng toàn cầu trở nên kém thuyết phục.
Trong khi đó, Mỹ và EU tiếp tục gia tăng sức ép đối với Trung Quốc. Washington trước đây đã áp thuế cao đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đáp trả bằng việc phát huy lợi thế trong chuỗi cung ứng đất hiếm. Về phía EU, khối này đang thúc đẩy các chính sách hỗ trợ công nghiệp trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc, trong bối cảnh thâm hụt thương mại với Bắc Kinh vẫn ở mức cao.
Dù vậy, những tuyên bố mới nhất cho thấy Bắc Kinh ngày càng tự tin rằng có thể xử lý các tranh chấp thương mại mà không cần đưa ra những nhượng bộ lớn.
Theo bà Alicia Garcia-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Natixis, kinh nghiệm từ các cuộc đàm phán thuế quan với Mỹ đang trở thành khuôn mẫu để Trung Quốc xử lý quan hệ thương mại với châu Âu, chủ yếu theo hướng kéo dài thời gian đàm phán trong khi vẫn bảo vệ các lợi ích cốt lõi.