Theo truyền thông châu Âu ngày 26/8, Văn phòng Thủ tướng Canada xác nhận ông Mark Carney sẽ tới Strasbourg trong hai ngày 16 - 17/9. Chuyến đi được xem là một bước đi đáng chú ý trong nỗ lực tăng cường quan hệ Canada - EU, trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Ottawa và Washington leo thang.
Trong khuôn khổ chuyến thăm, ông Carney sẽ dự phiên họp Nghị viện châu Âu ngày 16/9 với tư cách khách mời danh dự, nơi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trình bày Thông điệp Liên minh thường niên. Ngày hôm sau, Thủ tướng Canada sẽ có bài phát biểu trước các nghị sĩ châu Âu.
Trước chuyến đi, ông Carney cho biết Canada sẽ bắt đầu thảo luận với EU về việc xây dựng một khuôn khổ hợp tác kinh tế và an ninh sâu rộng hơn. Ottawa đồng thời đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ trong vòng một thập kỷ nhằm giảm sự phụ thuộc vào nền kinh tế láng giềng.
Châu Âu ngày càng giữ vai trò trung tâm trong chiến lược này. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 3/2025, ông Carney đã thực hiện ít nhất 12 chuyến công du tới châu Âu. Canada và EU cũng đã thiết lập quan hệ đối tác an ninh, quốc phòng, đồng thời Ottawa trở thành quốc gia ngoài châu Âu đầu tiên tham gia sáng kiến Hành động An ninh cho châu Âu (SAFE).
Chủ tịch Nghị viện châu Âu Roberta Metsola cho biết chuyến thăm sẽ tạo cơ hội để hai bên làm sâu sắc quan hệ và củng cố mối liên kết. Theo truyền thông châu Âu, lời mời dành cho ông Carney mang ý nghĩa chính trị rõ nét hơn những năm trước, khi khách danh dự chủ yếu là đại diện xã hội dân sự hoặc những nhân vật gắn với vấn đề Ukraine.
Đàm phán với Mỹ đổ vỡ
Các cuộc đàm phán thương mại giữa Canada và Mỹ đã đổ vỡ sau nhiều tháng bế tắc. Ottawa cáo buộc Washington can thiệp vào chủ quyền của Canada khi yêu cầu nước này nhượng bộ trong các vấn đề liên quan đến tiếng Pháp, hạn chế khả năng ký kết những thỏa thuận thương mại riêng và đưa ra quá nhiều đòi hỏi nhưng không có sự đáp lại tương xứng.
Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cho rằng Canada đang được Mỹ bảo vệ nhưng chi tiêu quốc phòng chưa tương xứng. Washington cũng cáo buộc ông Carney thể hiện lập trường cứng rắn nhằm phục vụ mục tiêu chính trị trong nước.
Mỹ đã áp thuế lên tới 50% đối với lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD, tương đương 17 tỷ euro, đồng thời đe dọa mở rộng biện pháp này sang nhiều lĩnh vực chủ chốt khác. Canada tuyên bố sẽ đáp trả bằng mức thuế tương đương đối với hàng hóa Mỹ.
Căng thẳng còn lan sang các phát ngôn liên quan chủ quyền và biên giới. Ngày 25/8, Tổng thống Trump cho biết đang cân nhắc đổi tên hồ Ontario thành “hồ Mỹ”, sau quyết định đổi tên Vịnh Mexico thành Vịnh Mỹ.
Ông Trump cũng nhiều lần gọi Canada là một bang của Mỹ và đặt câu hỏi về đường biên giới giữa hai nước, cho rằng ranh giới này được vạch một cách tùy tiện bằng thước kẻ. Phía Canada coi những phát biểu và yêu cầu từ Washington là hành động nhằm vào chủ quyền của nước này.
Trước những xáo trộn trong trật tự quốc tế, Thủ tướng Carney chủ trương xây dựng một liên minh giữa các cường quốc tầm trung. Ông cho rằng các nước này cần tăng cường hợp tác khi Mỹ theo đuổi chính sách thuế quan quyết liệt và đòi hỏi các đồng minh phải phối hợp chặt chẽ hơn với Washington.
Chuyến thăm của ông Carney có thể giúp Canada đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa quan hệ kinh tế và an ninh, củng cố mạng lưới đối tác của EU, đồng thời phát tín hiệu tới Mỹ rằng sức ép thuế quan có nguy cơ làm suy yếu quan hệ truyền thống với Ottawa.
