Mực nước sông Danube ở nhiều nước Đông Âu đã xuống thấp kỷ lục sau đợt nắng nóng kéo dài. Ảnh: Picture Alliance
Theo trang Pravda, công ty điện hạt nhân Nuclearelectrica của Romania cho biết nước này đang nhập khẩu điện từ Ukraine để bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung sau khi Tổ máy số 1 của Nhà máy Điện hạt nhân Cernavodă buộc phải ngừng hoạt động.
Theo Nuclearelectrica, lò phản ứng phải dừng vận hành do mực nước sông Danube xuống thấp bất thường vì hạn hán kéo dài. Công ty cảnh báo tình trạng này đang đe dọa sự ổn định của hệ thống điện Romania.
Trước đó, vào tháng 3, Ukraine đã nối lại hoạt động xuất khẩu điện sau gần bốn tháng tạm ngừng. Tuy nhiên, việc xuất khẩu chỉ được thực hiện trong những thời điểm hệ thống điện Ukraine có sản lượng dư thừa. Đến tháng 5, lượng điện xuất khẩu của Ukraine đã tăng gấp 2,8 lần so với trước.
Trong khi đó, mực nước sông Danube vẫn tiếp tục giảm và có nguy cơ khiến tuyến sông này không thể lưu thông tại Serbia. Hoạt động vận tải hành khách bằng đường sông tại đây đã phải tạm dừng.
Đây là lần đầu tiên Romania phải ngừng lò phản ứng hạt nhân vì hạn hán nghiêm trọng. Nhà máy điện hạt nhân Cernavodă có hai lò phản ứng, cung cấp khoảng 20% sản lượng điện của Romania. Tuần trước, Tổ máy số 1 đã phải dừng hoạt động vì mực nước sông Danube xuống quá thấp, trong khi Tổ máy số 2 cũng đứng trước nguy cơ phải giảm công suất nếu không được bổ sung nước làm mát.
Romania đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng trong tháng 8. Để duy trì hoạt động của lò phản ứng còn lại, hải quân Romania ngày 3/8 đã sử dụng 180 kg thuốc nổ để phá một khối đá dưới lòng sông Danube, tạo điều kiện xây đập tạm nhằm chuyển thêm nước vào kênh cấp nước cho nhà máy Cernavodă. Đây được xem là một trong những biện pháp khẩn cấp chưa từng có trong lịch sử ngành điện hạt nhân nước này.
Không chỉ nhập khẩu điện, Romania còn triển khai các biện pháp tiết kiệm điện quy mô lớn. Chính phủ đã phối hợp với các doanh nghiệp công nghiệp lớn để giảm phụ tải. Hai hãng ô tô Dacia và Ford Romania đã tạm dừng sản xuất đến ngày 19/8, giúp tiết kiệm khoảng 200 MW điện trong giờ cao điểm.
Khủng hoảng điện không chỉ diễn ra ở Romania. Hungary cũng phải giảm mạnh công suất nhà máy điện hạt nhân Paks – nguồn cung gần một nửa điện năng của nước này – xuống chỉ còn khoảng 240 MW, so với mức thông thường khoảng 2.000 MW. Serbia cũng chịu ảnh hưởng khi nhà máy thủy điện lớn nhất chỉ còn vận hành ở khoảng 20% công suất do mực nước Danube xuống thấp kỷ lục.
Mực nước sông Danube xuống quá thấp đến nỗi các vòi hút nước làm mát của nhà máy điện hạt nhân Paks không thể hoạt động. Ảnh: Euronews
Trong khi đó, Ukraine có thể xuất khẩu điện vì hệ thống điện đã phục hồi một phần. Sau gần bốn tháng tạm dừng, Ukraine nối lại xuất khẩu điện từ tháng 3/2026 và chỉ bán điện ra nước ngoài khi hệ thống có sản lượng dư thừa. Romania hiện mua điện thông qua kết nối lưới điện với Moldova để bù đắp thiếu hụt trong nước.
Diễn biến trên tạo nên một nghịch lý đáng chú ý trong bức tranh năng lượng Đông Âu. Chỉ vài năm trước, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, chính Romania từng là một trong những quốc gia hỗ trợ Kiev bằng cách xuất khẩu điện và duy trì nguồn cung ổn định trong khu vực.
Thế nhưng, đợt hạn hán lịch sử khiến mực nước sông Danube xuống thấp kỷ lục, làm suy giảm cả sản lượng điện hạt nhân lẫn thủy điện, đã buộc Bucharest phải đảo ngược vai trò, nhập khẩu điện từ chính Ukraine để bảo đảm an ninh năng lượng.