Theo truyền thông châu Âu ngày 30/7, nhà máy điện hạt nhân Paks có thể phải ngừng hoạt động hoàn toàn trong bối cảnh nắng nóng và hạn hán kéo dài khiến mực nước sông Danube giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Budapest, Thủ tướng Hungary Peter Magyar cho biết nhà máy có thể phải tiến hành đóng cửa dần theo kế hoạch do không còn đủ nước phục vụ hệ thống làm mát.
Theo ông Magyar, việc ngừng hoạt động hoàn toàn có thể diễn ra ngay trong ngày 30/7 hoặc ngày 31/7, tùy thuộc vào diễn biến mực nước sông. Nhà máy đã bắt đầu cắt giảm công suất từ đầu tuần và hiện vận hành ở mức dưới 50% công suất thiết kế.
Nhà máy Paks gồm bốn lò phản ứng sử dụng công nghệ do Nga chế tạo, với tổng công suất khoảng 2.000 MW. Đây là nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Hungary và cung cấp gần một nửa sản lượng điện của nước này.
Trong điều kiện bình thường, nhà máy lấy nước trực tiếp từ sông Danube để làm mát các lò phản ứng. Paks từng nhiều lần phải giảm công suất trong những đợt nắng nóng trước đây do nhiệt độ nước tăng cao hoặc mực nước xuống thấp, nhưng chưa bao giờ phải ngừng hoạt động toàn bộ vì nguyên nhân này.
Áp lực đối với hệ thống điện Hungary gia tăng khi nhà máy điện Dunamenti, một cơ sở phát điện khác, cũng phải tạm dừng hoạt động sau sự cố kỹ thuật, khiến khoảng 400 MW công suất bị rút khỏi lưới điện. Hoạt động sửa chữa đang được tiến hành và nhà máy dự kiến có thể vận hành trở lại trong ngày 30/7.
Dù vậy, ông Magyar khẳng định nguồn cung điện cho các hộ gia đình và doanh nghiệp vẫn được bảo đảm. Hệ thống kết nối xuyên biên giới của Hungary có khả năng nhập khẩu từ 3.600 - 3.800 MW điện, đủ để bù đắp phần lớn công suất bị thiếu hụt nếu Paks ngừng hoạt động.
Chính phủ Hungary đồng thời bắt đầu xây dựng phương án ứng phó trong trường hợp hạn hán tiếp tục nghiêm trọng hơn. Kế hoạch dự kiến xác định các cơ quan công và doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn có thể phải tạm thời cắt giảm mức tiêu thụ điện khi cần thiết.
Thủ tướng Hungary cho biết các biện pháp hạn chế sẽ không áp dụng đối với đơn vị cung cấp dịch vụ thiết yếu, cơ sở y tế hay tổ chức xã hội, mà chủ yếu hướng đến những khu công nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng cao.
Cuộc khủng hoảng nước trên sông Danube cũng đang ảnh hưởng đến hệ thống năng lượng của nhiều quốc gia trong khu vực. Romania ngày 29/7 thông báo đóng cửa cả hai lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Cernavoda do lưu lượng nước không còn đáp ứng yêu cầu làm mát. Hai lò phản ứng có tổng công suất khoảng 1.400 MW và cung cấp gần 20% điện năng của Romania.
Tại Budapest, mực nước đo được trên sông Danube ngày 29/7 chỉ còn 23 cm, thấp hơn kỷ lục 33 cm được ghi nhận năm 2018. Hạn hán và nắng nóng không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất điện mà còn gây gián đoạn hoạt động vận tải đường thủy, du lịch và sản xuất công nghiệp tại nhiều quốc gia Trung và Đông Âu.
Nhà máy Paks cũng là trung tâm trong chiến lược năng lượng dài hạn của Hungary. Chính phủ tiền nhiệm do ông Viktor Orban lãnh đạo từng đạt thỏa thuận với Nga về việc mở rộng cơ sở này bằng hai lò phản ứng mới do tập đoàn Rosatom xây dựng. Hoạt động thi công bắt đầu trong năm 2026, song chính phủ của ông Magyar chưa công bố định hướng mới đối với dự án kể từ khi lên nắm quyền sau cuộc bầu cử tháng 4.
Nguy cơ Paks phải đóng cửa cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan đang tạo thêm sức ép đối với những nhà máy điện phụ thuộc vào nguồn nước tự nhiên để làm mát, đồng thời buộc các quốc gia châu Âu phải tăng nhập khẩu và chuẩn bị phương án hạn chế tiêu thụ điện trong thời gian cao điểm.
