AI tiến sâu vào hệ thống quân sự
Bộ Quốc phòng Mỹ ngày 1/5 thông báo đã đạt các thỏa thuận với một loạt công ty AI và công nghệ lớn để triển khai năng lực AI trên các mạng lưới mật. Danh sách ban đầu gồm SpaceX, OpenAI, Google, NVIDIA, Reflection, Microsoft và Amazon Web Services; sau đó Oracle cũng được bổ sung, đưa tổng số doanh nghiệp tham gia lên 8.
Theo Lầu Năm Góc, các công nghệ này sẽ được triển khai trong những môi trường mạng có yêu cầu bảo mật cao, nhằm hỗ trợ tổng hợp dữ liệu, nâng cao khả năng nhận thức tình huống và hỗ trợ quá trình ra quyết định trong môi trường hoạt động phức tạp.
Động thái này cho thấy AI đang chuyển từ một công cụ thử nghiệm sang một thành phần của hạ tầng công nghệ. Với các hệ thống có yêu cầu bảo mật cao, việc đưa AI vào sử dụng không chỉ đòi hỏi mô hình đủ năng lực mà còn cần hạ tầng tính toán, dữ liệu, khả năng bảo vệ thông tin và cơ chế kiểm soát phù hợp.
Lầu Năm Góc cho biết nền tảng GenAI.mil đã được hơn 1,3 triệu nhân sự sử dụng trong 5 tháng, cho thấy quy mô ứng dụng AI trong bộ máy này đang tăng nhanh.
Anthropic và câu chuyện về giới hạn sử dụng AI
Anthropic không nằm trong danh sách các thỏa thuận mới sau khi công ty và Lầu Năm Góc bất đồng về điều kiện sử dụng AI.
Anthropic cho biết họ chấp nhận các ứng dụng hợp pháp cho mục đích an ninh quốc gia nhưng muốn duy trì hai giới hạn liên quan đến giám sát quy mô lớn đối với người dân Mỹ và vũ khí hoàn toàn tự động. Công ty lập luận rằng các mô hình AI hiện nay chưa đủ đáng tin cậy để được sử dụng trong vũ khí hoàn toàn tự động.
Tháng 3, Anthropic cho biết công ty đã bị Lầu Năm Góc xác định là “rủi ro chuỗi cung ứng” và đã khởi kiện phản đối quyết định này.
Tranh chấp cho thấy một vấn đề ngày càng rõ trong quá trình đưa AI vào những lĩnh vực có yêu cầu cao: năng lực công nghệ phải đi cùng các quy định về phạm vi sử dụng, trách nhiệm và kiểm soát rủi ro.
Đồng thời, việc Lầu Năm Góc mở rộng số lượng nhà cung cấp AI cũng cho thấy xu hướng đa dạng hóa công nghệ, thay vì phụ thuộc vào một mô hình hoặc một doanh nghiệp. Chính cơ quan này cho biết mục tiêu là xây dựng kiến trúc giúp tránh tình trạng phụ thuộc vào một nhà cung cấp.
Từ AI quân sự nhìn về năng lực công nghệ
Dù lĩnh vực quân sự có những yêu cầu đặc thù, câu chuyện trên phản ánh một xu hướng rộng hơn: AI đang chuyển từ giai đoạn phát triển mô hình sang giai đoạn tích hợp vào các hệ thống thực tế.
Đối với Việt Nam, đây cũng là hướng phù hợp với Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó xác định trí tuệ nhân tạo là một trong những công nghệ chiến lược, đồng thời nhấn mạnh phát triển đồng bộ thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược. Mục tiêu không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn từng bước làm chủ, phát triển và đưa công nghệ vào thực tiễn.
Điều đáng chú ý từ câu chuyện của Mỹ không nằm ở việc sao chép cách ứng dụng AI trong lĩnh vực quân sự, mà ở yêu cầu xây dựng năng lực công nghệ đủ mạnh để AI có thể được triển khai trong những môi trường phức tạp, đòi hỏi cao về dữ liệu, hạ tầng, an toàn và khả năng kiểm soát.
Khi AI trở thành một lớp công nghệ ngày càng quan trọng trong hoạt động của Nhà nước và doanh nghiệp, năng lực làm chủ công nghệ sẽ không chỉ được quyết định bởi việc có thể sử dụng một mô hình AI, mà còn bởi khả năng xây dựng hạ tầng, dữ liệu, nhân lực và các giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế.
