Cơ quan Điều phối các hoạt động của Chính phủ Israel tại các vùng lãnh thổ Palestine (COGAT) cho biết việc mở cửa khẩu sẽ chỉ cho phép “di chuyển hạn chế đối với con người”, áp dụng theo cả hai chiều ra vào Gaza. Việc qua lại sẽ chịu sự kiểm tra của Israel và Ai Cập, đồng thời có sự giám sát của lực lượng tuần tra biên giới Liên minh châu Âu.
Theo COGAT, ngoài việc kiểm tra tại cửa khẩu Rafah, người Palestine rời khỏi hoặc quay trở lại Gaza còn phải trải qua quy trình sàng lọc bổ sung của Israel tại hành lang lân cận, khu vực vẫn nằm dưới quyền kiểm soát quân sự của Israel.
Thông báo được đưa ra sau khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu và ông Ali Shaath, người vừa được bổ nhiệm đứng đầu ủy ban hành chính phụ trách các vấn đề dân sự tại Gaza, cho biết cửa khẩu này có thể sớm được mở lại trong khuôn khổ hạn chế.
Cửa khẩu Rafah đã gần như đóng hoàn toàn kể từ tháng 5/2024, thời điểm Israel kiểm soát khu vực này với lý do ngăn chặn hoạt động buôn lậu vũ khí của Hamas. Trong giai đoạn đó, cửa khẩu chỉ được mở trong thời gian ngắn để sơ tán bệnh nhân, khi một lệnh ngừng bắn ngắn hạn có hiệu lực vào đầu năm 2025.
Israel trước đây phản đối việc mở lại Rafah, song theo giới chức nước này, việc thu hồi hài cốt con tin cuối cùng tại Gaza hôm 26/1 đã tạo điều kiện để tiến trình được nối lại. Một ngày sau đó, ông Netanyahu tuyên bố cửa khẩu sẽ được mở theo cách “hạn chế và có kiểm soát”.
Một quan chức Israel cho biết trong giai đoạn đầu chỉ có vài chục người Palestine được phép qua lại mỗi chiều. Các trường hợp ưu tiên bao gồm bệnh nhân cần sơ tán y tế và những người đã rời Gaza trong thời gian giao tranh ác liệt và nay muốn quay trở về.
Hệ thống y tế tại Gaza bị tàn phá nặng nề sau xung đột, khiến nhiều ca phẫu thuật và điều trị chuyên sâu không thể thực hiện tại chỗ. Theo Bộ Y tế Gaza, khoảng 20.000 người bị thương và mắc bệnh nặng cần được điều trị bên ngoài lãnh thổ này, trong đó phần lớn là trẻ em, bệnh nhân ung thư và nạn nhân sang chấn do chiến tranh.
Việc mở lại cửa khẩu Rafah được xem là một phần trong giai đoạn hai của thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, bao gồm các vấn đề nhạy cảm như phi quân sự hóa Gaza và thiết lập một cơ chế quản trị mới để tái thiết vùng lãnh thổ bị tàn phá nặng nề. Tuy nhiên, ông Netanyahu nhấn mạnh Israel chỉ chấp nhận tái thiết Gaza sau khi Hamas bị giải giáp và hệ thống đường hầm còn lại bị phá hủy, cho thấy quyền kiểm soát Rafah vẫn là một đòn bẩy chiến lược quan trọng trong các cuộc đàm phán sắp tới.
