.jpg)
Quang cảnh eo biển Hormuz, gần thị trấn Khasab, miền Bắc Oman. Ảnh: THX/TTXVN
Ngày 5/8, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết Iran và Oman đã đạt được sự thống nhất về gần như toàn bộ các vấn đề liên quan đến việc thiết lập cơ chế mới đối với eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định một thỏa thuận cuối cùng giữa hai bên "đang ở giai đoạn chuẩn bị hoàn tất".
Theo các phát biểu được hãng thông tấn nhà nước Iran (IRNA) đăng tải, sự thống nhất giữa hai nước bao gồm việc xác định các tuyến hàng hải dành cho tàu thuyền đi vào và rời eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, ông Gharibabadi nhấn mạnh rằng "sự thống nhất này không đồng nghĩa với việc eo biển Hormuz sẽ được mở cửa hoàn toàn”.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran cho biết cơ chế mới sẽ "là một mô hình hoàn toàn mới và khác với thông lệ đã được áp dụng trong suốt 60 năm qua”.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran cũng khẳng định: "Để bước sang giai đoạn thứ hai, Iran cần đánh giá liệu Mỹ có thực sự sẵn sàng quay trở lại thực hiện các cam kết của mình hay không”.
Theo ông Gharibabadi, các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Iran và Oman còn tập trung vào việc xây dựng "các cơ chế quản lý trong tương lai", nhằm thiết lập một khuôn khổ lâu dài cho việc điều hành và quản lý eo biển Hormuz.
Trước đó cùng ngày, hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ dẫn thông tin đăng tải trên trang Axios cho biết Mỹ, Iran và Oman đang tiến gần tới một thỏa thuận tạm thời nhằm mở lại eo biển Hormuz và khôi phục lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran, trong đó thông báo chính thức có thể được đưa ra sớm nhất vào ngày 5/8
Dẫn lời hai nguồn tin trong khu vực và một quan chức Mỹ, Axios cho biết thỏa thuận này đã được thảo luận trong nhiều tuần qua, với mục tiêu giảm căng thẳng sau giai đoạn đối đầu quân sự và tạo điều kiện nối lại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Thỏa thuận đang được thảo luận sẽ thiết lập một cơ chế tạm thời kéo dài 60 ngày giữa Oman và Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời có thể được gia hạn nếu các bên đạt được đồng thuận.
Theo khuôn khổ đề xuất, các tàu đi vào Vịnh Ba Tư sẽ di chuyển theo tuyến phía Bắc qua vùng biển của Iran, trong khi các tàu rời Vịnh Ba Tư để ra Biển Arab sẽ đi theo tuyến phía Nam qua vùng biển của Oman, dưới sự phối hợp với Iran.
Trong thời gian áp dụng cơ chế tạm thời này, sẽ không áp dụng bất kỳ khoản phí quá cảnh hay phí lưu thông nào đối với các tàu thuyền.
Kế hoạch cũng bao gồm việc rà phá thủy lôi trên tuyến hàng hải trung tâm của eo biển Hormuz trong vòng 30 ngày.
Sau khi hoàn tất hoạt động rà phá thủy lôi, tuyến hàng hải trung tâm có thể được sử dụng cho cả tàu đi vào và đi ra, như một phần của thỏa thuận dài hạn mà Oman và Iran sẽ tiếp tục đàm phán trong thời gian tới.
Theo Axios, nỗ lực ngoại giao này được thúc đẩy sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định không triển khai ngay chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, mà lựa chọn dành thêm thời gian cho đàm phán.
Tuy nhiên, ông Trump cũng cảnh báo rằng Mỹ có thể tiến hành các hành động quân sự quy mô lớn nếu nỗ lực ngoại giao thất bại.
Các cuộc đàm phán hậu trường có sự tham gia của các quan chức Oman, Qatar, Pakistan và Saudi Arabia, trong khi Nhà Trắng đóng vai trò tích cực trong quá trình thương lượng.