Hàng loạt tàu bị Mỹ trừng phạt băng qua eo biển Hormuz bất chấp lệnh phong tỏa

Theo dữ liệu theo dõi tàu từ các hãng phân tích hàng hoá, theo dõi hàng hải như Kpler, MarineTraffic và LSEG, nhiều tàu bị Mỹ trừng phạt và có liên hệ với Iran đã đi qua eo biển Hormuz trong ngày đầu tiên Tổng thống Donald Trump áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran.

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 14/4 dẫn thông tin từ Kpler (Bỉ) cho biết tàu chở hàng rời Christianna treo cờ Liberia đã đi qua eo biển chiến lược này sau khi dỡ ngô tại cảng Bandar Imam Khomeini của Iran, đi ngang qua đảo Larak của Iran vào khoảng 16 giờ GMT ngày 13/4, tức 23 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam.

Tàu thứ hai là tàu chở dầu Elpis treo cờ Comoros, ở gần đảo Larak vào khoảng 11 giờ GMT và rời khỏi eo biển Hormuz vào khoảng 16 giờ GMT.

Diễn biến này làm dấy lên câu hỏi về việc thực thi lệnh phong tỏa hải quân do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt, khi vẫn chưa rõ lực lượng Mỹ sẽ chặn các tàu vi phạm phong tỏa bằng cách nào.

Các tàu chính đi qua eo biển Hormuz bất chấp phong tỏa

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy các tàu sau đã vượt qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực lúc 14 giờ GMT ngày 13/4, tức 21 giờ cùng ngày, theo giờ Việt Nam:

- Rich Starry, một tàu chở dầu tầm trung chở khoảng 250.000 thùng methanol được bốc tại cảng Hamriyah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đã đi qua eo biển Hormuz và tiến vào vịnh Oman.

Con tàu này, trước đây có tên Full Star và từng hoạt động dưới cờ Malawi giả với chủ sở hữu và thủy thủ đoàn người Trung Quốc, đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách đen năm 2023 vì liên quan đến vận chuyển sản phẩm của Iran. Do cảng ghé cuối cùng của tàu là UAE chứ không phải Iran, nên về mặt kỹ thuật nó không thuộc phạm vi phong tỏa.

- Elpis, một tàu chở methanol bị Mỹ trừng phạt vì làm trung gian cho việc bán và vận chuyển các sản phẩm dầu mỏ của Iran, đã đi qua eo biển Hormuz theo hướng Đông sau khi rời cảng Bushehr của Iran.

Kpler cho biết con tàu trước đây từng mang tên Chamtang. Điểm đến của nó chưa được xác định.

- Murlikishan, một tàu chở dầu trước đây có tên MKA, đã đi vào vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz vào sáng sớm 14/4, hướng tới Iraq để bốc dầu nhiên liệu.

Con tàu này đang bị Mỹ trừng phạt vì vận chuyển dầu của Liên bang Nga và Iran. Tại thời điểm đó, nó không chở hàng.

- Christianna, tàu chở hàng treo cờ Liberia không chở hàng, đã rời vịnh Ba Tư sau khi rời cảng Bandar Imam Khomeini của Iran.

- Peace Gulf, một tàu chở dầu treo cờ Panama thường vận chuyển naphtha (hỗn hợp hydrocacbon lỏng được sản xuất từ dầu thô thông qua quá trình tinh chế) của Iran tới các cảng Trung Đông không thuộc Iran, đang hướng tới Hamriyah ở UAE.

Việc thực thi vẫn chưa rõ ràng: giả mạo tín hiệu làm phức tạp việc theo dõi

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa áp dụng đối với “tất cả hoạt động hàng hải ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran”, và không cản trở việc di chuyển tới hoặc từ các điểm đến không phải Iran.

Do ít nhất ba tàu đang hướng tới các cảng không thuộc Iran, nên chúng không nằm trong phạm vi của lệnh phong tỏa.

Tuy nhiên, việc tàu Elpis - rời trực tiếp từ một cảng Iran - vẫn đi qua eo biển Hormuz mà không bị chặn rõ ràng đã làm dấy lên nhiều câu hỏi.

Hiện chưa rõ liệu các tàu rời cảng Iran có nằm trong thời gian ân hạn trước thời hạn áp dụng, đã được cho phép, hay đã né tránh việc thực thi.

BBC Verify và các cơ quan khác lưu ý rằng một số tàu có thể đã “giả mạo” tín hiệu theo dõi AIS để che giấu vị trí và lịch sử cảng, khiến tình hình càng thêm phức tạp.

Hai tàu dường như đã bị răn đe trước khi lệnh phong tỏa bắt đầu thực thi, gồm tàu chở hàng rời Guan Yuan Fu Xing có liên hệ với Trung Quốc đã quay đầu đột ngột gần eo biển Hormuz khi đang trên hành trình từ Oman; tàu Rich Starry ban đầu cũng quay lại trước khi cuối cùng vẫn đi qua vài giờ sau đó.

Nhìn chung, số lượng tàu đi qua eo biển Hormuz hiện chỉ còn một phần nhỏ so với mức trước chiến sự, khi trung bình có khoảng 138 tàu đi qua tuyến đường thủy này mỗi ngày.