Ông Mojtaba Khamenei. Ảnh: AA/TTXVN
Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay chiều 21/3, theo giờ địa phương, cho biết sác cơ quan tình báo của Mỹ và Israel, gồm CIA và Mossad, đang tích cực tìm cách xác định tình trạng thể chất và nơi ở của tân Lãnh tụ Tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei.
Ông Mojtaba đã không xuất hiện để phát biểu nhân dịp Tết Ba tư (Nowruz ) vào ngày 20/3, phá vỡ truyền thống của cha mình, cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong một cuộc không kích của Mỹ-Israel vào ngày 28/2, làm gia tăng bí ẩn về việc ai thực sự đang điều hành Iran.
“Một dấu hiệu cảnh báo lớn”
CIA, Mossad và các cơ quan tình báo khác đã theo dõi chặt chẽ dịp lễ Nowruz vào ngày 20/3 để xem liệu ông Mojtaba có tiếp tục truyền thống phát biểu năm mới của cha mình hay không.
Khi kỳ nghỉ trôi qua chỉ với một tuyên bố bằng văn bản và các bức ảnh đăng trên kênh Telegram của ông, mà không có video ghi sẵn, bí ẩn về tình trạng của tân Lãnh tụ Tối cao Iran càng sâu sắc hơn.
“Mọi người đều kỳ vọng sẽ thấy ông Mojtaba xuất hiện theo một hình thức nào đó. Ông ấy đã không tận dụng cơ hội và truyền thống này. Đó là một dấu hiệu cảnh báo lnghiêm trọng”, một quan chức Mỹ nói với trang tin Axios.
Quan chức này cho biết CIA đang tìm cách xác định liệu các bức ảnh được đăng trên Telegram có phải là ảnh mới hay không. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vẫn phát đi thông điệp video nhân dịp lễ Nowruz bất chấp các mối đe dọa an ninh.
“Không có bằng chứng về việc ông Mojtaba thực sự nắm quyền”
Mỹ và Israel có thông tin tình báo cho thấy ông Mojtaba vẫn còn sống, bao gồm các bằng chứng về việc các quan chức Iran cố gắng sắp xếp các cuộc gặp trực tiếp với ông, nhưng không thành công do lo ngại an ninh.
Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa giải đáp được câu hỏi liệu ông Mojtaba có thực sự đang điều hành đất nước hay không.
“Chúng tôi không có bằng chứng nào cho thấy ông ấy thực sự là người đưa ra mệnh lệnh”, một quan chức cấp cao Israel nói với Axios.
“Mọi thứ thật kỳ lạ. Chúng tôi không nghĩ người Iran lại bỏ nhiều công sức để chọn một người đã chết làm Lãnh tụ Tối cao, nhưng đồng thời cũng không có bằng chứng rằng ông ấy đang nắm quyền”, một quan chức Mỹ nhận định.
Bí ẩn xung quanh ông Mojtaba đã được đề cập trong nhiều cuộc họp báo tình báo với Tổng thống Mỹ Donald Trump, và đội ngũ an ninh quốc gia của ông vẫn đang cố gắng đánh giá ai thực sự đang nắm quyền tại Tehran.
Tuy nhiên, về phía Iran, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei có sức khỏe tốt và quản lý đất nước một cách mạnh mẽ.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh truyền hình MS NOW hôm 14/3, Ngoại trưởng Araghchi khẳng định ông Mojtaba Khamenei sẽ sớm xuất hiện trước công chúng.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Iran nhấn mạnh: “Họ sẽ sớm thấy ông ấy. Tôi nghĩ rằng không có vấn đề gì với tân Lãnh tụ tối cao… Ông ấy đang thực hiện nhiệm vụ của mình theo hiến pháp”.
Ngoại trưởng Iran cũng khẳng định hệ thống quản trị của nước này không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân hay nhóm nào và cơ cấu này vẫn đang vận hành tốt.
Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) Ali Larijani. Ảnh: IRNA/TTXVN
“Không có ai để đối thoại”
Phát biểu tại lễ trao Cúp Tổng tư lệnh (Commander-in-Chief’s Trophy) ở Nhà Trắng tại Washington, D.C., vào hôm 20/3, Tổng thống Trump đề cập đến khoảng trống quyền lực tại Tehran: “Các lãnh đạo của họ đều đã không còn. Lớp lãnh đạo tiếp theo cũng vậy. Và lớp tiếp theo nữa cũng phần lớn đã không còn. Giờ đây, không ai muốn trở thành lãnh đạo ở đó nữa”.
“Chúng tôi đang gặp khó khăn. Chúng tôi muốn nói chuyện với họ, nhưng không có ai để nói chuyện. Nhưng bạn biết không, chúng tôi lại thích điều đó”, ông Trump nói thêm.
“Khủng hoảng chỉ huy, nhưng chưa sụp đổ ngay lập tức”
Giám đốc CIA John Ratcliffe và Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA), Tướng James Adams, đã điều trần trong một phiên họp kín trước Ủy ban Tình báo Hạ viện vào 19/3.
Theo ba nguồn tin nắm rõ nội dung phiên họp, CIA và DIA cho rằng chính quyền Iran đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng sâu sắc về hệ thống chỉ huy và kiểm soát, nhưng chưa có dấu hiệu sụp đổ ngay lập tức,.
Hai quan chức này nhấn mạnh rằng còn quá sớm để biết liệu chính quyền Iran có thể sống sót qua cuộc chiến và tổn thất nhiều lãnh đạo cấp cao hay không.
Hai quan chức cấp cao Israel cho biết vụ ám sát Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani tuần trước đã làm gia tăng khoảng trống quyền lực, hiện chủ yếu được lấp đầy bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
“Sự trỗi dậy của ông Mojtaba được thúc đẩy bởi mối quan hệ gần gũi với IRGC”, các quan chức Israel cho biết, đồng thời nhận định lực lượng này hiện đang kiểm soát thực tế đất nước.
Một quan chức Arab cấp cao cũng nói với Axios rằng IRGC đang điều hành đất nước Iran, và họ rất cực đoan, mang nặng ý thức hệ và sẵn sàng chết để gặp cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.
Mục tiêu chiến tranh là thay đổi chế độ
Các quan chức Israel đã nói rõ rằng việc tạo nền tảng cho thay đổi chế độ là một trong những mục tiêu chiến tranh được tuyên bố.
“Càng gia tăng áp lực từ bên ngoài, áp lực nội bộ càng tăng. Khi điều đó xảy ra, khả năng chế độ sụp đổ sẽ cao hơn”, một quan chức Israel cấp cao cho biết.
Ông Mojtaba được công bố là Lãnh tụ Tối cao vào ngày 9/3. Phản ứng công khai của ông chỉ giới hạn ở một tuyên bố bằng văn bản trên Telegram ba ngày sau đó.
Tình báo Mỹ và Israel trước đó coi ông Ali Larijani là lãnh đạo trên thực tế của Iran cho đến khi ông bị Israel ám sát vào ngày 17/3.
Các cuộc không kích của Mỹ-Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2, và Tehran đã đáp trả bằng các đợt tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ của lực lượng quân sự Mỹ.