Thầy Lâm là một trong những tấm gương thầm lặng mà cao cả trong phong trào thi đua yêu nước của TP Hồ Chí Minh, do Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh trao tặng năm 2024. Dù mất đi 97% sức lao động sau tai nạn giao thông, Thầy Lâm vẫn không đầu hàng số phận, đã từng bước vượt qua nghịch cảnh để trở thành người truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ thanh thiếu niên.

Hành trình vượt qua khó khăn, thử thách

Để trở thành nhà giáo, thầy Lâm đã trải qua chuỗi thời gian dài với đầy khó khăn và thử thách. Thầy Lâm kể: “Khoảng năm 2004, khi tôi đang là sinh viên năm nhất Trường Cao đẳng Sư phạm Bình Phước, tôi không may gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng làm gãy hai đốt sống cổ và hai chân, bị hôn mê sâu, phải đối mặt với thời khắc sinh tử và nằm viện suốt hai năm để điều trị. Rất may mắn, tôi đã giữ được mạng sống. Thế nhưng, từ sau biến cố ấy, sức khỏe của tôi bị suy giảm, cuộc sống của gia đình cũng rơi vào khó khăn".

Sau khi xuất viện, thầy Lâm cho biết anh quyết định không trở về quê ở Thanh Hóa mà ở lại TP Hồ Chí Minh để tìm kiếm cơ hội mới. Cơ duyên đưa anh đến với Làng May Mắn, nơi đã cưu mang và tạo điều kiện cho nhiều người khuyết tật học tập, học nghề. Ban đầu, anh đến đây với mong muốn tiếp tục tập vật lý trị liệu và học một nghề phù hợp để sau này có thể tự lo cho bản thân.

“Do sức khỏe bị suy giảm đến 97%, nhiều nghề tôi không thể theo học. Cuối cùng, tôi đã chọn Tin học. Những ngày đầu tập sử dụng máy tính vô cùng khó khăn. Các ngón tay rất yếu nên nhiều khi tôi muốn gõ một chữ nhưng bàn phím lại nhảy sang chữ khác. Có những lúc tôi cảm thấy bất lực, nhưng rồi lại tự nhủ đây là cơ hội của mình, nếu từ bỏ thì sẽ rất khó tìm được một con đường khác", thầy Lâm chia sẻ.

Để có thể thành thạo việc gõ máy tính, anh đã mượn một bộ máy tính mang về phòng, đóng cửa tự luyện mỗi ngày. Quá trình đó kéo dài từ năm này sang năm khác. Sau khoảng 3 năm kiên trì luyện tập, anh dần sử dụng bàn phím thuần thục hơn và tiếp tục theo học Tin học trong nhiều năm.

Từ một người đến Làng May Mắn để được giúp đỡ, anh dần có thể tự làm việc. Niềm yêu thích nghề dạy học từ những năm học sư phạm một lần nữa trở lại. Được bà Aline Rebeaud, người sáng lập Nhà May Mắn mà mọi người thường gọi thân mật là “Mẹ Tim” tạo điều kiện. Năm 2014, anh Lâm bắt đầu dạy Tin học cho trẻ em tại đây.

Suốt nhiều năm qua, bên cạnh thầy Lâm còn có một người “bạn đời” đặc biệt, đó là chị Nguyễn Thị Minh Thơ, quê ở Vĩnh Long. “Khi đó, tôi tình cờ nhìn thấy anh Lâm trên Facebook, một người đàn ông ngồi xe lăn nhưng thường viết những bài thơ rất tình cảm, tôi tò mò vào xem rồi dần có cảm tình. Tôi chủ động nhắn tin làm quen, hai người trò chuyện ngày càng nhiều hơn. Sau một thời gian, tôi quyết định đến thăm anh và từ đó tình cảm cũng dần lớn lên”, chị Thơ kể lại.

Chị Thơ chia sẻ thêm: “Trước khi gặp anh Lâm, tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng người ngồi xe lăn là người không thể tự đi lại. Nhưng khi đến thăm anh và tiếp xúc với những người cùng cảnh ngộ, tôi mới hiểu cuộc sống của người khuyết tật có rất nhiều khó khăn mà trước đó mình chưa từng hình dung hết. Điều khiến tôi ấn tượng là dù cuộc sống có nhiều bất tiện, anh Lâm vẫn có tinh thần, ý chí vươn lên rất mạnh mẽ”.

“Càng trò chuyện, tôi càng nhận ra hai người có nhiều điểm tương đồng về sở thích và quan niệm sống. Điều khiến tôi cảm phục nhất ở anh là dù bản thân còn rất nhiều khó khăn, anh vẫn luôn nghĩ đến gia đình, bạn bè và những người cùng cảnh ngộ. Anh luôn muốn truyền động lực để những người khuyết tật khác có thêm niềm tin vào cuộc sống. Sau chặng đường đã trải qua, điều tôi mong nhất không phải điều gì quá lớn lao mà là hai vợ chồng có sức khỏe, công việc ổn định, có thể chăm sóc tốt cho mẹ và tiếp tục đồng hành, hỗ trợ nhau trong những năm tháng phía trước”, Chị Thơ nói.

Biến ước mơ thành động lực

Vào những ngày cuối tháng 9, chúng tôi đã đến làng May Mắn ở phường Bình Hưng Hòa, TP Hồ Chí Minh, để tìm hiểu về cuộc sống, sinh hoạt và quá trình dạy học của thầy Nguyễn Ngọc Lâm. Trong không gian lớp học Tin học chừng 30m2 của làng May Mắn, các học sinh vẫn say sưa thực hành trên máy tính, theo sự hướng dẫn của thầy Lâm.

Trò chuyện với chúng tôi, Thầy Lâm cười nói: “Trong những năm đứng lớp, tôi có rất nhiều kỷ niệm, nhưng đáng nhớ nhất vẫn là những ngày đầu tiên làm thầy giáo. Lúc mới bước vào lớp, tôi cảm nhận được sự xa lạ trong ánh mắt của các em. Trước đó, các em quen với hình ảnh những thầy cô khỏe mạnh đứng trên bục giảng. Còn tôi là một người khuyết tật nặng, phải ngồi xe lăn, đôi tay gần như không thể cầm nắm. Ngay cả việc uống nước đôi khi tôi cũng phải nhờ học sinh hỗ trợ".

Anh chia sẻ thêm: "Tôi hiểu rằng muốn các em đón nhận mình, trước hết các em phải hiểu mình. Vì vậy, đến buổi học thứ hai, thứ ba, tôi chưa vội dạy kiến thức Tin học mà dành thời gian kể cho các em nghe câu chuyện cuộc đời mình”.

Khó khăn về vận động cũng buộc thầy Lâm phải tìm cách dạy khác. Thầy thường chia lớp thành các nhóm, lựa chọn những học sinh tiếp thu nhanh làm trưởng nhóm, hỗ trợ thao tác trên máy tính và hướng dẫn các bạn. Phần lý thuyết được rút gọn, thời gian chủ yếu dành cho thực hành.

“Bản thân tôi không thể trực tiếp làm tất cả thao tác cho từng học sinh nên phải tìm cách để các em hỗ trợ nhau. Khi một em hiểu bài rồi hướng dẫn lại cho bạn, các em cũng nhớ kiến thức lâu hơn. Tôi rất thích dùng chính lời nói, suy nghĩ và hành động của mình để truyền động lực cho người khác. Vì vậy, ngoài giờ dạy Tin học, trong những lúc giải lao, tôi thường tâm sự với học sinh về kỹ năng giao tiếp, cách tự bảo vệ bản thân, đạo làm con và những kinh nghiệm thực tế trong cuộc sống. Tôi mong các em không chỉ học được kiến thức Tin học mà phải biết cách ứng xử, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội".

Em Dương Gia Hân, học tại Làng May Mắn khoảng 3 năm cho biết: "Thầy là người rất gần gũi, tận tâm, vui tính, thầy hướng dẫn tụi con rất nhiều như việc sử dụng bàn phím, tập gõ chữ rồi mới đến các thao tác khác trên máy tính, lâu lâu thầy còn tặng quà cho con nữa".

Còn đối với em Huỳnh Minh Tiết, 12 tuổi, điều em nhớ về người thầy của mình lại nằm ngoài những bài học của lớp tin học. “Em quý thầy nhất vì dù thầy bị khuyết tật, gặp nhiều khó khăn nhưng vẫn cố gắng đi dạy mỗi ngày. Em thấy thầy rất nghị lực và không bao giờ bỏ cuộc. Nhìn thầy cố gắng như vậy, em cũng tự nhủ mình phải cố gắng học tập thật tốt, sau này trở thành giáo viên giống thầy”, Tiết nói.

Lớp học tình thương tại Làng May Mắn, hiện giảng dạy từ lớp 1 đến lớp 5, chủ yếu tiếp nhận con em gia đình khó khăn, trẻ mồ côi, trẻ khuyết tật hoặc những em quá tuổi, không còn điều kiện vào trường công lập. Mỗi năm có khoảng 160 - 175 học sinh theo học. Các em được miễn học phí, hỗ trợ dụng cụ học tập, quần áo và ăn bán trú.

Theo thầy Nguyễn Ngọc Lương, đại diện Trung tâm Bảo trợ Xã hội Nhà May Mắn, Đối với trường hợp của thầy Lâm, tôi cho rằng đây là một câu chuyện rất đặc biệt về nghị lực. Trước đây, thầy Lâm là một người khỏe mạnh bình thường nhưng không may gặp tai nạn dẫn đến liệt tứ chi.

“Thầy Lâm là người có chuyên môn rất tốt và đặc biệt tận tụy với học sinh. Dù sức khỏe và khả năng vận động không được như những giáo viên khác, thầy vẫn luôn cố gắng hết sức để hoàn thành công việc giảng dạy. Qua từng năm học, thầy luôn chu toàn công việc và dành nhiều tâm huyết cho các em”, Thầy Lương chia sẻ thêm.

Sau nhiều năm gắn bó với chiếc xe lăn, thầy Lâm cho biết mình chưa từng xem bản thân là người bất hạnh. Với thầy, tai nạn khiến cuộc sống có thêm nhiều bất tiện, nhưng không đồng nghĩa mọi cánh cửa đều khép lại. Từ trải nghiệm của chính mình, thầy mong người khuyết tật có thêm cơ hội học nghề, việc làm và môi trường thuận lợi để hòa nhập. Thay vì chỉ nhận những hỗ trợ, họ cần được tạo điều kiện để phát huy khả năng, có thu nhập và từng bước tự chủ trong cuộc sống.

"Trong cuộc đời, ai cũng có thể gặp biến cố hoặc khó khăn, từ chuyện học tập, tình cảm cho đến công việc và cuộc sống. Khi khó khăn xảy đến, hãy bình tĩnh đón nhận, đừng vội buông xuôi. Nếu có thể vững vàng vượt qua và chiến thắng chính bản thân mình, tôi tin rằng mỗi người sẽ tìm được con đường để tiếp tục tiến về phía trước”, thầy Lâm chia sẻ.